نوای بهروزی در صنعت خوشمزه
دنیای‌اقتصاد - عباس بیات : صنعت غذا بخش عمده‌‌‌ای از اقتصاد جهانی را تشکیل می‌دهد. بازار مواد غذایی بهطور سنتی حجم بالا و سهم ویژه‌‌‌ای از تولید ناخالص ملی کشورها و تبادلات تجاری را شامل می‌شود. عملکرد ۹شرکت بورسی گروه شیرینیجات بازار سهام که زیرمجموعه صنعت غذایی محسوب میشوند، نشان می‌دهد که در بازه فصلی و سالانه از لحاظ حاشیه سود با توجه به آزادسازی و حذف نسبی قیمت دستوری در آنها از وضعیت مطلوبی برخوردار هستند، به‌‌‌طوری که میانگین سه حاشیه سود آنها در بازه سالانه نسبت به میانگین ۱۲ساله افزایش ۱۰درصدی و در بازه فصلی بهطور متوسط رشد ۳درصدی را نسبت به ۱۲فصل اخیر تجربه کرده است.
در مقیاس تولید با توجه به کمبود و افزایش هزینه مواداولیه اصلی آنها یعنی شکر، آرد و روغن، وضعیت تولید مطلوب نیست، به‌‌‌طوری که در بهار سال‌جاری نسبت به مدت مشابه قبل رشد ۵درصدی و در شهریورماه افت ۱۱درصدی به ثبت رسیده است. با همه این تفاسیر و با وجود افت تولید، آزادسازی و واسپاری تعیین نرخ محصولات به هیات‌مدیره موجب شده است تا شرکت‌های زیرمجموعه گروه شیرینی بتوانند در درآمد فروش رکوردشکنی کنند. براین اساس در بازه سالانه رکورد ۱۲ساله در ۱۴۰۱ با رشد ۹۶درصدی رقم خورده است. همین‌طور در بازه فصلی رشد ۵۲درصدی به وقوع پیوسته است. در بازه ماهانه نیز طی شهریورماه سال‌جاری رشد درآمدی کل صنعت شیرینیجات نسبت به مدت مشابه سال قبل با افزایش ۵درصدی به ثبت رسیده است.
تشریح شیرینیجات براساس ۵شاخص کلیدی
صنایع غذایی همواره جزو کلیدی‌‌‌ترین صنایع در مسیر توسعه اقتصادی هر کشور هستند. اهمیت تغذیه در بحث سلامت جسمی و روانی و حتی در حوزه امنیت ملی کشورها مطرح است. از این‌رو اکثر کشورهای جهان سعی دارند در مسیر توسعه‌یافتگی خود به سطح قابل اتکایی از تولید محصولات غذایی دست یابند. محصولات غذایی را براساس ویژگی‌‌‌های مختلف در چند گروه مختلف طبقه‌‌‌بندی می‌کنند که از جمله آنها می‌‌‌توان به طبقه‌‌‌بندی براساس روش فرآوری، براساس ماندگاری، براساس شاخص سلامت و براساس وعده غذایی اشاره کرد. یکی از گروه‌‌‌بندی‌‌‌های مهم این صنعت شیرینی و شکلات است که به‌‌‌عنوان یکی از گروه‌های اصلی در منابع غذایی شناخته می‌شود. با توجه به ماهیت محصولات این صنعت، می‌‌‌توان اذعان کرد که از لحاظ شاخص طبقه‌‌‌بندی صنعت غذا این گروه جزو غذای فرآوری‌شده محسوب میشوند. همین‌طور براساس شاخص مدت ماندگاری می‌‌‌توان این دسته از محصولات غذایی را بلندمدت و در برخی محصولات از جمله انواع کیک میان‌مدت دانست. همچنین برمبنای شاخص سلامت محصول، شیرینی و شکلات جزو محصولات بدون افزودنی محسوب میشوند. اما در دسته‌‌‌بندی کیک جزو محصولات با افزودنی و دارای نگهدارنده به حساب می‌‌‌آیند. در آخرین شاخص یعنی انواع وعده غذایی، شیرینی و شکلات را در رده میان‌وعده‌‌‌های غذایی و غذای مکمل و فرعی به حساب می‌‌‌آورند.
«غصینو»؛ یکه‌تاز سودآوری
اولین مولفه بااهمیت در هر صنعت تولیدی میزان سودآوری آن است. در این خصوص می‌‌‌توان سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص را تعریف کرد. در مقیاس سالانه، از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ میانگین سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص گروه شیرینیجات بازار سهام به‌‌‌ترتیب ۲۵، ۱۹ و ۲۰درصد به ثبت رسیده است. بیشترین میزان سودآوری در بازه ۱۲ساله، طی سال ۱۴۰۱ با ثبت میانگین ۳۱درصدی در هر سه حاشیه سود به ثبت رسیده است. عمده‌‌‌ترین عامل جهش سود گروه شکلات و شیرینی در سال اخیر را می‌‌‌توان آزادسازی نرخ فروش عمده محصولات این صنعت دانست که موجب شد شرکت‌ها بتوانند نرخ محصولاتشان را همگام با رشد هزینه‌‌‌ها افزایش دهند و در نتیجه سودآوری بیشتری را تجربه کنند. بررسی حاشیه سود شرکت‌های شیرینیجات بازار سهام نشان می‌دهد که از بهار ۹۹ تا بهار سال‌جاری که درمجموع ۱۳فصل را شامل می‌شود، میانگین سه‌حاشیه سود ناخالص، عملیاتی و خالص گروه شیرینیجات بازار سهام به‌‌‌ترتیب ۳۱، ۲۴ و ۳۰درصد به ثبت رسیده است. بیشترین میزان سودآوری طی مدت یادشده در زمستان۱۴۰۱ رقم خورده و میانگین سه‌حاشیه سود این گروه غذایی ۳۳درصد به ثبت رسیده است. در میان ۹شرکت تولیدکننده شکلات و شیرینی بازار سهام بیشترین میزان سودآوری در بازه سالانه و فصلی به شرکت «غصینو» تعلق دارد که طی سال ۱۴۰۱ با ثبت میانگین سه‌حاشیه سود ۴۱درصدی و در بهار سال‌جاری با ثبت میانگین حاشیه سود ۴۰درصدی توانسته است سردمدار سودآوری این گروه از بازار سهام شود.
نزول تولید بر اثر فقدان ماده‌‌‌اولیه
عملکرد شیرینیجات بازار سهام در مولفه تولید نشان می‌دهد که در بازه سالانه از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ میانگین رشد ۲درصدی در هر سال را تجربه کرده‌‌‌اند. طی سال اخیر تجمیع تولیدات شرکت‌های شیرینی بازار سهام نسبت به مدت مشابه گذشته، افت ۴درصدی را تجربه کرده که با توجه به میانگین می‌‌‌توان گفت عملکرد ضعیفی برای این صنعت محسوب می‌شود. بهترین عملکرد تولید در این صنعت در سال ۹۶ با افزایش ۱۲درصدی به ثبت رسیده است. در این بین عملکرد فصلی شیرینیجات بازار سهام نشان می‌دهد که طی بهار سال‌جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش ۵درصدی در تولیدات این گروه به وقوع پیوسته است. با این حال در بازه ماهانه آمارها نشان می‌دهد که عملکرد شرکت‌های شیرینی بازار سهام وضعیت مناسبی را طی سال‌جاری تجربه نکرده است. بر این اساس طی شهریورماه تولیدات این صنعت نسبت به مدت مشابه سال قبل با افت ۱۱درصدی همراه بوده است. همچنین میانگین درصد تغییر تولیدات در سال‌جاری نشان می‌دهد که تنها یک‌درصد تولیدات نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است. بیشترین سهم تولید این صنعت را «غصینو» در اختیار دارد که بیش از ۳۹درصد از تولیدات کل صنعت را از آن خود کرده است. همان‌طور که مشاهده شد، تولیدات این صنعت در بازه سالانه و ماهانه عملکرد ضعیفی از خود به نمایش گذاشته و تنها در بازه فصلی توانستند رشد نسبتا متعادلی را تجربه کنند. بیشترین عامل کاهش مقداری و درصدی تولید طی آخرین گزارش‌های سالانه و فصلی و ماهانه را می‌‌‌توان معضل ماده‌‌‌اولیه عنوان کرد. اصلیترین مواداولیه این صنعت شکر، آرد، تخم‌‌‌مرغ و شیرخشک است که با حذف ارز ترجیحی مواد یادشده در اردیبهشت ۱۴۰۱، قیمت این مواد جهش چندبرابری داشته و موجب شد بهای تمام‌شده محصولات تولیدی این صنعت افزایش یابد. در این بین از نیمه ۱۴۰۱ تاکنون معضل کمبود شکر به دلیل جهش تاریخی نرخ جهانی آن مطرح بوده است که این کمبود موجب شد شرکت‌های شیرینی نتوانند ماده‌‌‌اولیه خود را به‌‌‌راحتی تهیه کنند و این موضوع خود را در تولیدات آنها نمایان کرد.
رهایی از قفس نرخ دستوری
نرخ‌‌‌گذاری در صنعت شرینی‌جات با توجه به حذف ارز ترجیحی عمده مواداولیه آنها که شامل آرد، روغن و شکر است، به هیات‌مدیره شرکت‌ها واگذار شده است. البته باید در نظر داشت در سه‌شرکت از ۹شرکت فعال صنعت شیرینی، قیمت‌گذاری به‌صورت نرخ بازار آزاد صورت می‌گیرد. این سه شرکت عبارتند از: «غسالم»، «غگرجی» و «غگز». می‌‌‌توان گفت در شرکت‌های یادشده با توجه به نرخ‌‌‌گذاری کاملا آزاد افزایش یا در برخی موارد همچون مردادماه سال‌جاری کاهش نرخ فروش محصولات با سرعت بالاتر نسبت به سایر هم‌‌‌گروهی‌‌‌ها به وقوع می‌‌‌پیوندد که این امر موجب بهبود وضعیت سودآوری آنها می‌شود. بر این اساس شرکت‌های شیرینیجات میتوانند با رشد هزینه‌‌‌های ماده‌‌‌اولیه خود نرخ فروش محصولاتشان را با تصویب هیات‌مدیره افزایش دهند. پس می‌‌‌توان اذعان کرد که فضای رقابتی در محصولات تولیدی این صنعت حاکم است و شرکت‌ها میتوانند با توجه به کیفیت محصولات و قدرت چانه‌‌‌زنی خود محصولاتشان را با نرخ بیشتری نسبت به رقبای خود به فروش برسانند. به جهت ارزیابی وضعیت نرخ فروش محصولات در صنعت شیرینیجات، نرخ فروش اصلیترین محصول هر شرکت که بیشترین سهم درآمدی را برای آن به دنبال داشته، در نظر گرفته شده است. مهم‌ترین محصولات تولیدی این ۹شرکت بورسی از قرار بیسکویت، ویفر، کیک، خمیرمایه، آدامس بادکنکی و گز هستند. در بازه فصلی میانگین رشد نرخ فروش محصولات شیرینیجات نسبت به میانگین سال ۱۴۰۱، ۲۳درصد به ثبت رسیده است. در این مقیاس چهار شرکت «غپینو»، «غمایه»، «غمینو» و «غگز» در اصلیترین محصول خود که به‌‌‌ترتیب گروه ویفر، خمیرمایه خشک، بیسکویت و گز هستند نسبت به ۱۴۰۱، ۳۱درصد افزایش را تجربه کرده‌‌‌اند. در بازه ماهانه، طی شهریورماه سال‌جاری نسبت به میانگین ۱۴۰۱، کلیت گروه شیرینی بازار سهام رشد ۱۱درصدی را در نرخ مهم‌ترین محصول خود تجربه کرده‌‌‌اند. با این حال قیاس نرخ محصولات اصلی این صنعت در شهریور نسبت به میانگین سال‌جاری نشان می‌دهد که عملکرد این صنعت مطلوب نبوده و بهطور میانگین کاهش ۱۲درصدی به وقوع پیوسته است. بیشترین کاهش نرخ فروش در «غگرجی» بوده که افت ۲۹درصدی در محصول اصلی بیسکویت آن رقم خورده است. با این حال «غمایه» در این مقیاس توانسته خمیرمایه خود را با افزایش ۱۳درصدی نسبت به میانگین سال‌جاری به فروش برساند.
تعدد رکوردشکنی درآمد شیرینیجات
با بررسی حاشیه سود، تولید و میزان نرخ فروش محصولات گروه شکلات و شیرینی بازار سهام حال نوبت به ارزیابی وضعیت درآمد این صنعت رسیده است. با نگاهی به روند سالانه رشد درآمد شیرینیجات می‌‌‌توان دریافت که از سال ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۱ توانسته‌‌‌اند بهطور میانگین هر سال درآمد فروش خود را ۳۸درصد افزایش دهند. جهش اصلی درآمدی در این صنعت طی ۱۲ماه ۱۴۰۱ به وقوع پیوسته که مجموع درآمدی آنها رشد ۹۶درصدی را تجربه کرده است. عمده‌‌‌ترین عاملی را که موجب عملکرد مناسب درآمدی در این صنعت بوده می‌‌‌توان آزادسازی نسبی نرخ محصولات و رقابتی شدن آن دانست که موجب رشد نرخ محصولات این صنعت و در نتیجه ثبت جهش درآمدی آنها شده است.
در مقیاس فصلی طی بهار امسال نسبت به سال گذشته رشد ۵۲درصدی در درآمد این صنعت به ثبت رسیده است که عملکرد بسیار خوبی در این بازه از زمان محسوب می‌شود. در بازه ماهانه میانگین افزایش درآمدی در ۶ماه نخست سال‌جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۰درصد است که بیشترین افزایش درآمدی این صنعت طی ماه اردیبهشت که افزایش نرخ عمده این شرکت‌ها به تصویب هیات‌مدیره رسیده، رقم خورده است. با این حال طی مرداد سال‌جاری عملکرد گروه شیرینیجات بازار سهام مطلوب نبوده، به‌‌‌طوری که نسبت به مدت مشابه سال قبل متوسط درآمد فروش محصولات رشد ۵درصدی را تجربه کرده است.
