گزاره‌های کاذب درباره پلاستیک
علیرضا صحافامین / مدیرفنی گروه صنعتی وحید
تکرار اخبار در فضای مجازی تاثیر مستقیمی بر باور عموم مردم دارد، از این رو افراد اطلاعات تکرار‌شده را بسیار راحت‌تر از اطلاعات جدید و تازه می‌پذیرند. این امر در خصوص انتشار غلط اثرات پلاستیک بر محیط زیست نیز صادق است. مصرف پلاستیک‌ها در دنیا حدود ۳۷۰میلیون تن است که این رقم کمتر از ۵/ ۰درصد وزنی مواد مورد استفاده سالانه ما را تشکیل می‌دهد.
در راستای این موضوع باید گفت که حدود ۱۳درصد از پلاستیک‌ها مربوط به مصارف خانگی است و این رقم ۳درصد از زباله‌های موجود در کشور را شامل می‌شود. آمارها بیان می‌کند که حدود ۷درصد از زباله‌های تولید‌شده نیز مربوط به حوزه‌های صنعتی است. محصولی در لیست محصولات سبز قرار می‌گیرد که دارای کمترین آسیب زیست محیطی باشد، اما چه محصولاتی سبز هستند؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که محصولات تولیدی را شامل می‌شود که مواد تشکیل‌دهنده آنها به ترتیب از چوب، پلاستیک، کاغذ، فولاد، آلومینیوم و شیشه باشد. استخراج بیش از حد و پایدار مواد معدنی و سایر مواد غیرزنده از طبیعت، انتشار موادی مانند دی اکسید سولفور و اکسید نیتروژن در اثر فعالیت‌های صنعتی و ورود آنها به طبیعت، مغذی کردن بیش از حد منابع آبی و خاک توسط فعالیت‌های بشری، انتشار گازهای گلخانه‌ای از جمله دی‌اکسید کربن، انتشار مواد شیمیایی مخرب مثل فوم‌های شیمیایی و همچنین اکسیداسیون فتوشیمیایی که از واکنش نور خورشید با هیدروکربن‌ها و اکسید‌های نیتروژن به وجود می‌آید می‌تواند اثرات بسیار مخربی بر محیط داشته باشد.
در این میان برای جلوگیری از آسیب‌های محیطی، کشورها اقداماتی را به کار گرفته‌اند تا این آسیب‌ها را به حداقل برسانند. از جمله این اقدامات در کشور ایران باید به لوله‌های دوجداره پلی پروپیلنی ۸ SN در انتقال پساب اشاره کرد. این لوله‌ها با طول عمر ۱۰۰ سال می‌تواند پساب فاضلاب را به طول ۱۰۰ متر انتقال دهد. برای تولید هر کیسه فروشگاهی حدود ۶ گرم پلاستیک و ۶۰ گرم کاغذ مصرف می‌شود. همچنین برای تولید هر نی آشامیدنی از یک گرم پلاستیک، ۲ گرم کاغذ، ۱۱ گرم فلز و ۲۲ گرم شیشه استفاده می‌شود. ارقام بالا ارجحیت تولید برخی از وسایل پلاستیکی نسبت به سایر مواد را نشان می‌دهد. علاوه بر این این امر در کاهش هزینه‌ها نیز بسیار موثر است. در ادامه باید گفت که جایگزینی کیسه‌های پلاستیکی یک‌بار و چندبار مصرف با کیسه‌های کاغذی ۷/ ۲ برابر مصرف بیشتر انرژی، ۶/ ۱ برابر انتشار بیشتر گاز CO۲ و ۱۷ برابر استفاده بیشتر آب را به همراه دارد. همچنین تولید پلاستیک‌ها در مقایسه با سایر مواد فقط ۲درصد انتشار دی اکسید کربن از تولید مواد و ۵/ ۰درصد انتشار دی‌اکسید کربن از تولیدکل را دارا هستند. این درحالی است که مقدار انتشار دی اکسید کربن در تمام مواد به حدود ۲۱/ ۱۱درصد می‌رسد.
این ارقام به تفکیک در مواد مصرفی از جمله سرامیک‌ها، کاغذ و شیشه به ترتیب با رقمی معادل ۲۴/ ۴، ۸۵/ ۲، ۵۵/ ۰ درصد است. مطالعات پیرامون این بحث حاکی از آن است که وزن پلاستیک‌های موجود در اقیانوس‌ها و دریاها حدود ۵۰۰ گرم در هر کیلومترمربع است. همچنین اخباری مبنی بر اینکه هر هفته به میزان ۵ گرم پلاستیک معادل یک کارت اعتباری وارد بدن انسان‌ها می‌شود به گوش می‌رسد که انتشار این اعداد شایعه است و این مقدار در مطالعات جدید حدود ۰۰۰۰۵/ ۰ در هفته گزارش شده است. پلاستیک در صنعت خودرو نیز نقش مهم و بسزایی ایفا کرده است.
به این معنا که تولیدکنندگان با استفاده از موارد مصرفی پلاستیک در تولید خودرو توانستند وزن این کالا را به حداقل برسانند، که این امر رابطه مستقیمی با مصرف سوخت داشته و به روند بهینه‌سازی کمک کرده است. شواهد گویای آن است که بایو‌پلاستیک‌ها به دلیل عدم‌نگرانی از زباله جذابیت بسیاری دارد اما ذکر این نکته ضروری است که بایو‌پلاستیک‌ها در مرحله تخریب دی اکسید کربن بیشتری نسبت به پلاستیک‌ها منتشر می‌کنند. علاوه بر علل نام برده شده، قیمت آنها نیز نسبت به پلاستیک‌ها چند برابر گران‌تر است. از این رو قابل ذکر است که مصرف آنها در کشوری مانند ایران به دلیل شرایط اقتصادی، به صرفه نخواهد بود و هزینه‌های گزافی در پی خواهد داشت.
