قطبنمای تجارت آزاد در پساکرونا
فائزه پوزش : پس از جنگ‌جهانی دوم، تجارت آزاد به‌عنوان یکی از راهبردهای مورد حمایت اقتصادهای پیشرفته جهان شناخته می‌‌‌شد. این روند در دهه‌های ۱۹۸۰و ۱۹۹۰میلادی شکل تازه‌‌‌ای به خود گرفت و بر سرعت آن افزوده شد. در قرن جدید میلادی نیز این روند کمابیش ادامه پیدا کرد. با این حال شوک پاندمی کرونا این روند متداوم جهانی را به‌طور موقت با عقبگرد مواجه کرد.
تحلیل‌‌‌های بسیاری از روند تجارت آزاد در دوران پساکرونا ارائه شده است. با این حال می‌‌‌توان این تحلیل‌‌‌ها را در چند دسته‌بندی مشخص قرار داد. گروه نخست بر این باورند که پاندمی کرونا نشان داد تجارت آزاد تا چه حد شکننده است و تکیه بر آن می‌‌‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد. این گروه به طور خاص به محدودیت‌های صادراتی واکسن کرونا از سوی کشورهای پیشرفته جهان اشاره کرده و از سیاست‌‌‌های حمایتی جدید دولت بایدن و سیاست‌‌‌های پیشین دولت ترامپ یاد می‌کنند. این گروه این تجربه را نوعی خط بطلان بر چهاردهه تبلیغ سیاست‌‌‌های تجارت آزاد از سوی کشورهای ثروتمند معرفی می‌کنند و معتقدند که سیاست‌‌‌های حمایتی در تجارت که پیش از این مورد بی‌‌‌مهری قرار می‌‌‌گرفتند، باید در دستورکار سیاستگذاران کشورهای مختلف قرار گیرند.
در مقابل گروهی از تحلیلگران بر این باورند که تجربه کرونا بیش از آنکه عدم‌اطمینان‌پذیری نظام تجارت آزاد را عیان کند، اهمیت و ابعاد گسترده آن را نشان داد. به گفته این افراد، تجربه کرونا مشخص کرد که مقررات داخلی و موانع تجاری تا چه حد می‌‌‌توانند در مواقع اضطراری موجب اختلال در کریدورهای تجارت آزاد در جهان شوند و باید نگاهی انتقادی به قوانین تجاری فعلی داشت. به عقیده این افراد در نهایت تجارت آزاد به دلایل متعدد تنها گزینه پیش‌روی سیاستگذاران خواهد بود. پرونده امروز «باشگاه اقتصاددانان»، ضمن نقد نگاه سیاستگذاران داخلی به مقوله تجارت آزاد، نگاهی به تجارب جهان در این حوزه و اهمیت تجارت آزاد از منظر فلسفه اقتصاد انداخته است.
