آنالیز کارنامه تجارت در نیمسال
بهاره چراغی : تجارت ایران نیمه نخست سال ۱۴۰۱ را با ثبت تراز منفی به پایان رساند. در پرونده امروز «باشگاه اقتصاددانان» این پرسش را با صاحب‌‌‌نظران در میان گذاشته‌‌‌ایم که چرا تجارت ایران، در نیمسال نخست امسال کارنامه مقبولی را به ثبت نرسانده است؟ به اعتقاد تحلیلگران، مهم‌ترین عاملی که رشد تجارت ایران در این بازه زمانی را به عقب رانده، عدم‌تعامل ایران با جهان پیرامون بوده است. این در حالی است که ترکیب تجاری ایران با همسایگان نیز حکایت از آن دارد که دایره شرکا نسبت به سال گذشته تنگ‌‌‌تر شده است.
جزئیات تجارت در شهریورماه نشان می‌دهد، صادرات غیرنفتی ایران به کشورهای هدف افت حدود ۲۵درصدی داشته است. در این ماه ایران ۳میلیارد و ۳۲۷میلیون دلار کالا صادرکرده است؛ این درحالی است که در مدت مشابه سال گذشته ۴میلیارد و ۴۳۴میلیون دلار کالا صادر شده بود. در این مقطع واردات کالا و خدمات نیز از کشورهای طرف معامله افت بیش از ۱۷درصدی داشته است. در آخرین ماه تابستان، ایران ۴میلیارد و ۳۶۶میلیون دلار کالا وارد کرده است؛ این رقم در تابستان سال گذشته ۵میلیارد و ۲۹۱میلیون دلار گزارش شده بود. براساس آمار مقدماتی گمرک ایران می‌‌‌توان پیش‌بینی کرد، در این ماه همچون ماه‌‌‌های گذشته مبادلات تجاری ایران صرفا متمرکز بر ۱۲شریک تجاری باشد.
مخرج‌مشترک دیدگاه صاحب‌‌‌نظران این است که مشکلات متعدد و پیچیده‌‌‌ای در زمینه‌‌‌های مختلف به صورت آشکار و نهان پدید آمده است و مشکلات صادرات غیرنفتی را نمی‌‌‌توان جدا از مسائل اقتصادی کشور دانست. به اعتقاد آنها گره‌‌‌های ناگشوده اقتصادی و اجتماعی در ایران ناشی از عوامل متعددی است که می‌‌‌توان آنها را به موانع درونی و بیرونی تقسیم کرد. تنگناهای درونی و بیرونی تجارت ایران را می‌‌‌توان تحت عناوین موانع فرهنگی و اجتماعی، موانع اقتصادی و موانع ساختاری مورد بررسی قرار داد و از مشکلات بیرونی می‌‌‌توان مسائل سیاسی و تحریم‌‌‌های اقتصادی، افزایش همکاری منطقه‌‌‌ای و شکل‌‌‌گیری سازمان تجارت جهانی را نام برد.
