آرامش نسبی در سودسازی
دنیای‌اقتصاد - فاطمه حیدری : ظرفیت تولیدی در صنعت نیروگاهی ایران به‌عنوان یکی از صنایع مهم زیرساختی در کشور در سال‌های اخیر رشد کمی داشته و با افزایش نیاز جمعیت و توسعه صنایع مختلف، همسو نبوده و به پیشی‌گرفتن نیاز صنعتی و خانگی برق از میزان تولید در فصول گرم سال منجر شده است. این مساله در فصل تابستان امسال و سال‌های اخیر موجب خاموشی‌های گسترده شده و به برخی صنایع زیان سنگینی وارد کرده است. علاوه بر این با عدم‌مدیریت به‌موقع این معضل، این زیان در سال‌های بعد نیز تکرارشدنی است. اما با وجود توانایی بالقوه کشور از جهت منابع عظیم انرژی و ظرفیت بالای تولیدی میتوان آینده این صنعت مهم را روشن‌تر از شرایط کنونی دید.
همچنین علاوه بر برنامه‌ریزی بلندمدت برای بهبود سرمایه‌گذاری و افزایش ظرفیت‌های صنعت نیروگاهی، در حال حاضر تعدیل قیمت فروشی صورت گرفته است که انتظار می‌رود اندکی شرایط شرکت‌های فعال در این صنعت را بهبود بخشد. قابل ذکر است که یکی از روش‌های معمول تولید برق، استفاده از حرارت است که طی فرآیندی سوخت‌هایی مانند گاز طبیعی به برق تبدیل می‌شوند. با افزایش تنش‌های بین‌المللی و جنگ میان روسیه و اوکراین اختلالات عرضه نفت و گاز مانند دومینویی تمام بخش‌های اقتصادی جهان به‌خصوص اروپا را به هم ریخت. ایجاد اختلال در عرضه گاز از سوی روسیه به‌عنوان یکی از صادرکنندگان بزرگ گاز، کمبود برق اروپا را از یک‌مساله به بحران تبدیل کرده است. درنتیجه با افزایش بهای تمام‌شده تولید، قیمت نهایی با رشد همراه شده است و در فصول سرد مردم اروپا را آزرده می‌کند. این بحران تنها محدود به اروپا نخواهد بود و به بخش‌های دیگر نیز گسترش خواهد یافت، به طوری که بر قیمت‌گذاری برق در کشورهای مختلف و تلاش برای صادرات بیشتر کشورهای تولیدکننده اثر می‌‌‌گذارد. در راستای اهمیت صنعت نیروگاهی در اقتصاد کشور، میزان تغییرات نرخ و ظرفیت تولید برق، عملکرد و سودسازی بزرگ‌ترین شرکت نیروگاهی فعال در بورس مورد توجه این گزارش است.
انواع روش‌های تولید برق در ایران و جهان
روش‌های مختلفی برای تولید برق وجود دارد که از جمله آنها میتوان به استفاده از سوختهای فسیلی (زغال‌سنگ، گاز طبیعی و نفت)، انرژی هسته‌ای و منابع انرژی تجدید‌پذیر (زیست‌توده، برق‌آبی، باد و خورشید و...) اشاره کرد. ایران با برخورداری از منابع عظیم و غنی انرژی، با اندکی بهبود در سیاستگذاری‌های مربوط به حوزه تولید برق توان زیادی برای تبدیل سوختهای فسیلی به برق دارد. سوختهای فسیلی به‌عنوان یکی از شیوه‌‌‌های تولید انرژی الکتریکی، بزرگ‌ترین منبع انرژی برای تولید برق در ایران هستند. در توربین‌‌‌های بخار و توربین‌‌‌های گاز برای تولید برق از گاز طبیعی استفاده می‌شود. انرژی حرارتی حاصل از سوخت (گاز) در زیر دیگ‌‌‌های بخار باعث تبخیر آب می‌شود، بخار آب با فشار به پره‌‌‌های توربین برخورد می‌کند و توربین را به حرکت درمی‌‌‌آورد، این حرکت به محور مولد منتقل می‌شود و مولد، انرژی الکتریکی تولید می‌کند.
معرفی نماد
شرکت تولیدی نیروی برق دماوند به‌عنوان مالک بزرگ‌ترین نیروگاه سیکل ترکیبی کشور با ظرفیت نامی ۲هزار و ۸۶۸مگاوات و میانگین قدرت عملی ۲هزار و ۲۱۴مگاوات، در سال ۱۳۸۷ تاسیس شد و در اداره ثبت شرکت‌ها و مالکیت صنعتی شهرستان پاکدشت به ثبت رسید. این شرکت در سال ۱۳۸۷ شروع به فعالیت در زمینه تولید و فروش انرژی برق کرد. شرکت توانیر مالک اولیه و سهامدار اصلی این شرکت بود که سهام خود را به دیگر سهامدارانی همچون بنیاد شهید و امور ایثارگران منتقل کرده است. سرمایه شرکت نیروی برق دماوند در بدو تاسیس ۴۶میلیارد تومان بود که طی یک‌مرحله افزایش در سال ۱۳۹۵ به ۲۷۶میلیارد تومان رسید. در سال ۱۴۰۰ مجمع عمومی فوق‌العاده به‌منظور افزایش سرمایه شرکت از محل سود انباشته برگزار شد که در آن با افزایش سرمایه موافقت شد و سرمایه شرکت به ۵۵۲میلیارد تومان افزایش یافت.
ترکیب سهامداران شرکت برق دماوند و میزان سهام هریک در فصل بهار سال‌جاری به این شرح بوده است: بانک‌دی با ۷۰درصد سهام، سازمان اقتصادی کوثر با ۶۰/ ۴درصد سهام، گروه مالی و اقتصادی دی با ۶۰/ ۳درصد سهام، آتیه‌سازان دی با ۰۷/ ۲درصد سهام، سرمایه‌گذاری بوعلی با ۵۴/ ۱درصد سهام و دیگر سهامداران خرد با ۱۷درصد سهام.
سهم «دماوند» در تولید برق کشور
سهم نیروگاه برق دماوند از قدرت نامی تولید نیروگاه‌های کشور حدود ۳/ ۳درصد، از تولید ویژه کل نیروگاه‌های کشور حدود ۶/ ۴درصد، از تولید نیروگاه‌های سیکل ترکیبی ۸/ ۸درصد و از مصرف انرژی استان تهران ۴/ ۴۱درصد است. همچنین سهم تولید ناویژه انواع نیروگاه‌های وزارت نیرو و بخش خصوصی در سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ به‌ترتیب ۳۳۶هزار میلیون کیلووات ساعت و ۳۵۲هزار میلیون کیلووات ساعت بوده که به میزان ۵۰درصد مربوط به چرخه ترکیبی، ۲۱درصد گازی و تولید پراکنده، ۲۲درصد برق‌آبی، اتمی و تجدید‌پذیر و ۵درصد دیزلی بوده است.
قابل ذکر است که ۲هزار و ۸۶۸مگاوات ظرفیت کل شرکت به دوبخش واحد گازی و بخار قابل تقسیم است. به بیان دیگر شرکت دارای ۱۲واحد گازی است که ظرفیت هر یک ۱۵۹مگاوات است و جمعا ۱۹۰۸مگاوات ظرفیت دارد. همچنین ۶واحد بخار به ظرفیت ۱۶۰مگاوات و جمعا ۹۶۰مگاوات ظرفیت دارد.
میزان تولید
میزان تولید نیروگاه دماوند در سال‌های اخیر نسبتا باثبات بوده و در مواقعی نیز افزایش داشته است. به‌طور میانگین میزان تولید انرژی در محدوده ۱۲میلیون مگاوات ساعت و همچنین میزان آمادگی بیش از ۱۶میلیون تا ۱۸میلیون مگاوات ساعت به ثبت رسیده است.
در ۶ماه سال‌جاری میزان تولید این نیروگاه تقریبا به اندازه سال ۱۴۰۰ بوده است؛ با این تفاوت که در ۶ماه دوم احتمال افزایش نرخ فروش وجود دارد و با فرض ثبات در میزان تولید و فروش، مبلغ فروش و میزان سود احتمالا افزایش خواهد یافت. تولید انرژی در سال گذشته به میزان ۱۲میلیون و ۴۳۱هزار مگاوات ساعت و تولید آمادگی ۱۴میلیون و ۷۸۴ مگاوات ساعت بوده است.
در سال‌جاری نیز میزان تولید انرژی و آمادگی به‌ترتیب ۱۲میلیون و ۹۶۵هزار مگاوات ساعت و ۱۴میلیون و ۵۹۶هزار مگاوات ساعت پیش‌بینی می‌شود.
نرخ فروش
در روزهای آخر فصل تابستان نامه‌ای در خصوص افشای تغییر نرخ سقف بازار عمده‌فروشی برق منتشر شد که تغییرات آن به این شرح است: نرخ سقف بازار برق از ۶۴۲ریال به‌ازای هرکیلووات ساعت به ۸۰۳ریال به ازای هر کیلووات ساعت افزایش داشته که معادل رشد ۲۵درصدی سقف نرخ فروش انرژی به شرکت مدیریت شبکه نسبت به قبل است. همچنین نرخ پایه آمادگی کماکان ۱۸۵ریال به ازای هر کیلووات ساعت ثابت مانده است. قابل ذکر است که افزایش نرخ بازار برق به افزایش درآمد انرژی نیروگاه در بازار و متناسب با آن افزایش نرخ در فروش مستقیم به صنایع در قالب قراردادهای دوجانبه و بورس انرژی منجر خواهد شد. البته میزان نهایی افزایش درآمد انرژی متناسب با شرایط عرضه و تقاضا در بازار برق محقق می‌شود.
تغییر در میزان سود
همان‌طور که اشاره شد، با فرض ثبات در میزان تولید سالانه، همسو با افزایش نرخ فروش، مبلغ فروش نیز افزایش پیدا خواهد کرد؛ این امر ممکن است به رشد سود هر سهم نیز منجر شود. میزان فروش در سال گذشته یک‌هزار و ۲۰۰میلیارد تومان بود که پیش‌بینی می‌شود در پایان سال‌جاری به بیش از یک‌هزار و ۳۶۰میلیارد تومان برسد. همچنین در سال گذشته سود ناخالص، سود عملیاتی و سود خالص به ترتیب ۷۱۴میلیارد تومان، ۶۹۹میلیارد تومان و ۶۱۱میلیارد تومان بوده است. پیش‌بینی می‌شود در پایان سال‌جاری این اقلام با اندکی افزایش به‌ترتیب به محدوده ۸۸۵میلیارد تومان، ۸۷۳میلیارد تومان و ۷۵۸میلیارد تومان برسند. علاوه بر این تغییرات در میزان سود هر سهم صعودی بوده است، به‌طوری که در سال ۱۳۹۹ به میزان ۴۱تومان به ثبت رسید و در سال گذشته به ۱۱۰تومان افزایش پیدا کرد. بنابراین با توجه به ثبات عملکرد ۶ماه اول سال ۱۴۰۱ در نیمه دوم سال سود هر سهم تا محدوده ۱۴۰تومان پیش‌بینی می‌شود.
بهای تمام‌شده
از مهم‌ترین اقلام بهای تمام‌شده نیروگاه دماوند میتوان به هزینه استهلاک دارایی ثابت، هزینه تولید انرژی، سوخت مصرفی، هزینه تعمیرات، آب مصرفی و... اشاره کرد. اقلام یادشده در سال گذشته جمعا به میزان ۴۹۲میلیارد تومان بود که بیش از ۲۳۰میلیارد تومان آن مربوط به هزینه تولید انرژی و ۱۸۰میلیارد تومان نیز مربوط به استهلاک بوده است. در سال مالی منتهی به اسفند سال ۱۴۰۱ میزان بهای تمام‌شده در محدوده سال گذشته در نظر گرفته شده است، به طوری که انتظار می‌رود همچنان نزدیک به ۵۰۰میلیارد تومان باقی بماند.
بررسی سوخت مصرفی
میزان مصرف گاز و گازوئیل واحدهای نیروگاهی در سه‌ماه اول سال ۱۴۰۱ و مقایسه آن با دوره‌های مشابه به این شرح است: حجم گاز مصرفی (مترمکعب) در سال ۱۳۹۹ به میزان ۷۲۵میلیون، در سال ۱۴۰۰ به میزان ۸۷۴میلیون و در سال‌جاری نیز ۷۵۱میلیون مترمکعب بوده است. حجم گازوئیل مصرفی در سه‌ماه اول سال ۱۳۹۹ به میزان ۴۱میلیون لیتر، در سه‌ماه سال گذشته ۳۰میلیون لیتر و در سال‌جاری نیز ۱۶۹میلیون لیتر بوده است. قابل ذکر است که نرخ سوخت در دوسال اخیر ۱۰تومان بوده است.
