رصد سیمانیها در تالار نقرهای
فروغ ذکایی/ امیر اسماعیلپور تحلیلگران بازار سهام
سیمان، یکی از محصولات استراتژیک در پیشبرد طرح‌‌‌‌های عمرانی و جزو پارامترهای تعیین‌‌‌‌کننده در میزان توسعه و عمران کشورهاست. با گسترش طرح‌‌‌‌های عمرانی در دولت دهم، ظرفیت تولید سیمان در ایران افزایش یافت، اما با روی کار آمدن دولت یازدهم و سیاست‌‌‌‌های اتخاذشده برای کنترل تورم، ازجمله افزایش نرخ بهره بانکی و هدایت نقدینگی به سوی بانک‌ها، میزان ساخت‌وساز در کشور کاهش یافت و کارخانه‌های سیمانی با چالش فروش محصولات خود مواجه شدند. مازاد عرضه از یک‌سو و قیمت‌گذاری دستوری از سوی دیگر، به کاهش حاشیه سود صنعت سیمان در پنج‌سال گذشته منجر شد و متاثر از این موضوع، سرمایه سهامداران حقیقی این شرکت‌ها نیز کاهش یافت. در این راستا، به‌منظور کاهش التهابات بازار سیمان، از ۹خرداد ۱۴۰۰ سیمان در بازار فیزیکی بورس‌کالا عرضه شد و با قیمت‌های واقعی مورد معامله قرار گرفت.
بررسی تقاضای سیمان در بورس کالا
از ابتدای ورود سیمان به بورس‌کالا تا پایان سال گذشته، ۳۷شرکت سیمانی محصولات خود را در بازار فیزیکی بورس‌کالای ایران عرضه کردند و با بررسی آماری معاملات آنها مشخص شد که به‌رغم مازاد عرضه در سطح کشور، در برخی مناطق جغرافیایی همچنان تقاضا برای این محصول بالاست و فشار تقاضا از سوی خریداران به افزایش قیمت سیمان در برخی شرکت‌ها منجر شده است. در جدول موجود در گزارش، میانگین نسبت تقاضا به عرضه و حجم رقابت براساس تمام روزهای معاملاتی در سال ۱۴۰۰ به تفکیک شرکت‌های پذیرفته‌‌‌‌شده در بورس‌کالا نمایش داده شده است. طی این بررسی، شرکت‌های سیمانی براساس نسبت تقاضا به عرضه در سه‌گروه قرار گرفتند: ۱- گروه پرتقاضا (قرمز): شرکت‌هایی که نسبت تقاضا به عرضه آنها بیشتر از ۱۲۰درصد است؛۲- گروه تقاضای متوسط (زرد): شرکت‌هایی که نسبت تقاضا به عرضه آنها بیشتر از ۸۵درصد و کمتر از ۱۲۰درصد است؛ ۳- گروه کم‌تقاضا (سبز): شرکت‌هایی که نسبت تقاضا به عرضه آنها کمتر از ۸۵درصد است. در این بررسی مشخص شد، شرکت‌های پذیرفته‌‌‌‌شده در بورس‌کالا در ۲۳استان کشور پراکنده شده‌‌‌‌اند. براساس اطلاعات جدول موجود در گزارش، در هشت‌استان نسبت تقاضا به عرضه بیشتر از ۱۲۰درصد است که به‌ترتیب استان‌‌‌‌های سیستان‌وبلوچستان، مرکزی، تهران، آذربایجان‌شرقی، فارس، بوشهر، مازندران و اردبیل بیشترین تقاضا را برای خرید سیمان از بورس‌کالا داشته‌‌‌‌اند که این آمار بیانگر کمبود سیمان در این مناطق جغرافیایی است. در ۶استان نسبت تقاضا به عرضه بین ۸۵ تا ۱۲۰درصد است. به‌ترتیب در استان‌‌‌‌های هرمزگان، کرمان، اصفهان، آذربایجان‌غربی، خوزستان و خراسان‌شمالی نسبت تقاضا به عرضه تعدیل شده که بیانگر تناسب عرضه و تقاضا سیمان در این مناطق جغرافیایی است. در ۹استان نسبت تقاضا به عرضه کمتر از ۸۵درصد است. به‌ترتیب در استان‌‌‌‌های همدان، گیلان، لرستان، کردستان، سمنان، خراسان‌رضوی، خراسان‌جنوبی، ایلام و کرمانشاه نسبت تقاضا به عرضه کاهش یافته که بیانگر مازاد عرضه سیمان در این مناطق جغرافیایی است. عواملی همچون تراکم جمعیت استان‌‌‌‌ها، تعداد پروانه‌‌‌‌های صادرشده برای ساختمان‌‌‌‌های بتنی توسط شهرداری‌‌‌‌های کشور و پراکندگی غیریکنواخت کارخانه‌های سیمانی بر میزان تقاضای سیمان در هر منطقه نیز موثر بوده است.
تاثیر عرضه و تقاضای سیمان بر تحلیل سهام
با بررسی نرخ معاملات سیمان در بورس‌کالا، مشخص شد قیمت سیمان در مناطق پرتقاضا تا ۳۰درصد بالاتر از نرخ پایه و در مناطق کم‌تقاضا تا ۷درصد کمتر از نرخ پایه معامله شده است. شرکت‌هایی که توانسته‌‌‌‌اند محصول سیمانی خود را بالاتر از قیمت پایه به فروش برسانند، میانگین حاشیه سود آنها بالاتر از شرکت‌هایی است که نرخ معلامات در آنها پایین‌‌‌‌تر از نرخ پایه بوده است. با توجه به یکسان‌نبودن قیمت سیمان و دامنه تغییرات در حدود ۴۰درصد در سراسر کشور، در نظر گرفتن موقعیت شرکت و میزان تقاضا در تحلیل بنیادی سهام و پیش‌بینی سود شرکت‌ها موثر است؛ چرا که تحلیگر باید قیمت سیمان را در آینده با توجه به میانگین نرخ معاملات سیمان شرکت مورد نظر در بورس‌کالا لحاظ کند. این موضوع می‌‌‌‌تواند بر سود پیش‌بینی‌‌‌‌شده (EPS) و نسبت قیمت به سود (P/ E) شرکت‌ها موثر باشد. سودآوری شرکت به عوامل گوناگونی وابسته است و نرخ فروش سیمان به‌تنهایی تعیین‌‌‌‌کننده سود شرکت نخواهد بود. در پایان، لازم به ذکر است که سابقه معامله سیمان در بورس‌کالا حدود یک‌سال بوده و پذیرش شرکت‌های سیمانی دیگر در آینده و اتخاذ سیاست‌‌‌‌های عمرانی در سطح کشور بر تغییر میزان تقاضای سیمان در هر منطقه تاثیرگذار خواهد بود.
