ردپای نرخگذاری در صنایع بورسی
نیما میرزایی کارشناس بازار سرمایه
سالهاست که نرخگذاری دستوری علاوه بر وضعیت اقتصادی کشور، بر عملکرد قریب به اتفاق گروههای بورسی سایه افکنده است. در این میان، دو صنعت خودرو و دارو جزو گروههایی به شمار میروند که به نوعی درگیر مساله قیمتگذاری دستوری بوده و از این بابت زیانهای قابلتوجهی را متحمل شدهاند. در این گزارش تاثیر نرخگذاری دستوری بر این دو گروه بررسی خواهد شد. بررسیها نشان میدهد که برای داروییها اوضاع نسبتا بهتر بوده و این شرکتها تا حدودی توانستهاند سودسازی خود را حفظ کنند و با توجه به افزایش نرخهای مقطعی و موردی، سودآوری خود را نسبت به دوره مشابه سال قبل ارتقا دادهاند. اما شرایط گروه خودروسازی مناسب نیست و موضوع آزادسازی قیمتها یا ورود محصولات به بورسکالا کماکان در حد وعده سیاستگذاران باقی مانده و علاوه بر آن، کارآیی پایین در تولید و هزینههای سربار قابلتوجه موجب تضعیف بیش از پیش عملکرد این گروه شده است؛ روندی که دستکم تا پایان سال برقرار خواهد بود و نمیتوان انتظار تحول بزرگی را در کوتاهمدت داشت.

داروییها و نرخگذاری دستوری
گروه دارویی که این روزها بیش از همیشه درگیر اخبار مرتبط با حذف ارز ترجیهی شده، موفق شده است در طول سال به صورت موردی و جداگانه افزایش نرخهایی را تجربه کند و همین امر موجب شده روند سودسازی و افزایش آن در شرکتهای مختلف کاملا متفاوت باشد. در این بخش به بررسی و مقایسه میزان سودهای شناسایی و روند عملکرد ۹ماهه برخی از نمادهای این گروه نسبت به سال گذشته خواهیم پرداخت. شرکت داروسازی زهراوی با نماد «دزهراوی» در دوره منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ به ازای هر سهم ۲۲۱ریال سود محقق کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۱۰درصد افزایش داشته است. «دزهراوی» با سرمایه ثبتشده ۲,۵۰۴,۰۰۰ میلیون ریال طی عملکرد ۹ماهه مبلغ ۵۵۲,۷۳۶ میلیون ریال سود محقق کرده است.
شرکت داروسازی زاگرس فارمد پارس (داملران رازک) با نماد «ددام» در دوره منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ عملکرد نسبتا قابل قبولی داشته و ضمن ثبت افزایش سرمایه ۲۵درصدی و با لحاظ سرمایه جدید به ازای هر سهم ۷۶۱ریال سود محقق کرده است. این شرکت با سرمایه ثبتشده ۱,۱۵۰,۰۰۰ میلیون ریال در دوره ۹ماهه مبلغ ۸۷۵,۴۰۵ میلیون ریال سود محقق کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۳درصد رشد داشته است. شرکت لابراتوارهای رازک با نماد «درازک» نیز در دوره منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ به ازای هر سهم ۳,۱۳۸ریال سود محقق کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل تنها ۲۷درصد افزایش داشته است. این شرکت با سرمایه ثبتشده ۸۸۹,۵۰۰ میلیون ریال طی عملکرد ۹ماهه مبلغ ۲,۷۹۰,۹۶۳ میلیون ریال سود محقق کرده است. بررسی عملکرد «درازک» نشان میدهد که تغییرات سودآوری این شرکت چندان مطلوب نبوده است.
شرکت داروسازی جابر بن حیان با نماد «دجابر» نیز تحول مناسبی در گزارش ۹ماهه خود نداشته است. این شرکت در دوره منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ به ازای هر سهم ۳۵۶ریال سود محقق کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۸درصد افزایش داشته است. «دجابر» با سرمایه ثبتشده ۲,۲۶۸,۰۰۰ میلیون ریال طی عملکرد ۹ماهه سال مالی منتهی به ۲۹/ ۱۲/ ۱۴۰۰ مبلغ ۸۰۶,۴۱۴میلیون ریال سود محقق کرده است.
شرکت توزیع داروپخش با نماد «دتوزیع» عملکرد بسیار موفقی داشته و در دوره منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ ضمن ثبت افزایش سرمایه ۱۰۰درصدی و با لحاظ سرمایه جدید به ازای هر سهم ۳,۳۴۶ریال سود محقق کرده است. «دتوزیع» با سرمایه ثبتشده ۱,۲۰۰,۰۰۰ میلیون ریال طی ۹ماه سال مبلغ ۴,۰۱۵,۵۹۵ میلیون ریال سود محقق کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۰۳درصد رشد داشته است تا این شرکت نسبت به تورم و عملکرد رقبا وضعیت بسیار بهتری داشته باشد.در انتها وضعیت دو شرکت پخش دارو را بررسی خواهیم کرد. این دو شرکت که بهصورت کارمزدمحور عمل میکنند و همواره از افزایش نرخ محصولات دارویی بیشترین تاثیر را میپذیرند، در صورت حذف ارز ترجیحی نیز میتوانند شاهد تحولات مثبتی در سودسازی خود باشند.
شرکت تولید مواد اولیه داروپخش با نماد «دتماد» در دوره منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ به ازای هر سهم ۴,۴۳۶ریال سود محقق کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۷درصد افزایش داشته است. «دتماد» با سرمایه ثبتشده ۷۱۵,۰۰۰ میلیون ریال طی عملکرد ۹ماه منتهی به سال مالی ۲۹/ ۱۲/ ۱۴۰۰ مبلغ ۳,۱۷۲,۰۷۲ میلیون ریال سود محقق کرده است.
شرکت پخش هجرت با نماد «هجرت» نیز در دوره منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ ضمن ثبت افزایش سرمایه ۱۲۲درصدی و با لحاظ سرمایه جدید به ازای هر سهم ۳,۶۲۰ریال سود محقق کرده است. «هجرت» با سرمایه ثبتشده ۱,۰۰۰,۰۰۰ میلیون ریال طی عملکرد ۹ماهه مبلغ ۳,۶۱۹,۹۲۵ میلیون ریال سود محقق کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۷۸درصدی رشد داشته است.
خودروسازان و قیمتگذاری دستوری
در بخش دوم این گزارش به گروه بزرگ و متفاوت خودرو از بخش ریالیها میپردازیم. این گروه در بخش قطعهسازی عملکرد نسبتا بهتری داشته است. برخی از شرکتهای بزرگ و اصلی تولیدکننده خودرو نیز عملکرد مناسبی داشته و بر مدار سودسازی قرار دارند. اما «خودرو» و «خساپا» کماکان با زیان انباشته سنگین و روند زیانسازی در مدار تولید قرار دارند و مهلت آنها برای خروج مجدد از ماده ۱۴۱ در حال اتمام است.
شرکت ایرانخودرو با نماد «خودرو» به عنوان بزرگترین خودروساز کشور در دوره ۹ماهه منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ به ازای هر سهم ۲۹۵ریال زیان شناسایی کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۲درصد کاهش زیان داشته است. «خودرو» با سرمایه ثبتشده ۳۰۱,۶۵۶,۰۶۸ میلیون ریال طی عملکرد ۹ماهه در سال مالی منتهی به ۲۹/ ۱۲/ ۱۴۰۰ مبلغ ۸۸,۹۰۱,۲۱۴ میلیون ریال زیان شناسایی کرده است.
اما شرکت زامیاد با نماد «خزامیا» عملکرد بهتری داشته است. میزان سود شناساییشده آن بالا نیست؛ اما روند آن نسبت به سال گذشته مطلوبتر بوده است. این شرکت در دوره ۹ماهه منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ به ازای هر سهم ۱۷ریال سود محقق کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱,۶۰۰درصد افزایش داشته است. «خزامیا» با سرمایه ثبتشده ۵,۵۲۹,۸۹۲ میلیون ریال طی عملکرد ۹ماهه سال مالی منتهی به ۲۹/ ۱۲/ ۱۴۰۰ مبلغ ۹۲,۶۷۲ میلیون ریال سود محقق کرده است.
در ادامه نگاهی خواهیم داشت به شرکتهای کوچکتر و قطعهساز که همانطور که اشاره شد، عملکرد نسبی بهتری داشتهاند.
شرکت مالیبل سایپا در دوره ۹ماهه منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ به ازای هر سهم ۴۸ریال سود محقق کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲,۳۰۰درصد افزایش داشته است. «خلیبل» با سرمایه ثبتشده ۱,۴۶۹,۳۱۹ میلیون ریال طی عملکرد ۹ماهه سال مالی منتهی به ۲۹/ ۱۲/ ۱۴۰۰ مبلغ ۷۰,۹۱۰ میلیون ریال سود محقق کرده است.
شرکت مهرکام پارس در دوره منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ به ازای هر سهم ۱۲۱ریال سود محقق کرده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲,۹۲۵درصد افزایش داشته است. «خمهر» با سرمایه ثبتشده ۴,۷۴۷,۷۱۹ میلیون ریال طی عملکرد ۹ماهه سال مالی منتهی به ۲۹/ ۱۲/ ۱۴۰۰ مبلغ ۵۷۴,۲۴۳ میلیون ریال سود محقق کرده است.
شرکت سایپا آذین طی عملکرد یکماهه منتهی به ۳۰/ ۰۹/ ۱۴۰۰ معادل ۷۶۵,۲۷۰ میلیون ریال از محصولات خود را به فروش رسانده که نسبت به دوره یکماهه مشابه سال قبل ۲۶درصد افزایش داشته است. «خاذین» با سرمایه ثبتشده ۲,۶۴۵,۶۹۲میلیون ریال طی عملکرد ۹ماهه سال مالی منتهی به ۲۹/ ۱۲/ ۱۴۰۰ مبلغ ۷,۴۱۳,۴۳۱میلیون ریال درآمد فروش داشته که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۷درصد رشد کرده است.
جمعبندی
در این گزارش به تحولات سودسازی در گزارشهای ۹ماهه دو گروه بزرگ ریالی بازار سهام پرداختیم. برخی از شرکتهای زیرمجموعه این دو صنعت موفق شده بودند متناسب با تورم یا حتی بیش از آن رشد سودسازی داشته باشند و برخی دیگر زیان بیشتری شناسایی کردهاند. هر دو گروه خودرویی و دارویی به نوعی درگیر موضوع قیمتگذاری دستوری هستند؛ اما در مجموع عملکرد گروه دارویی بهتر بوده است. در گروه خودرو و ساخت قطعات نیز شرکتهای کوچک و قطعهساز عملکرد نسبی بهتری داشتهاند. تا پایان سال انتظار تحول چشمگیر در هر دو گروه نمیرود و احتمال دارد در صورت اعلام اخبار نهایی آزادسازی قیمت خودرو و حذف ارز ترجیحی استقبال خریداران روی تابلوی معاملات بیشتر شود؛ موضوعاتی که البته با توجه به تبعات اجتماعی و عدمتمایل سیاستگذار به اجرایی کردن تصمیمات سخت در برهه کنونی محتمل نیست.