رالی صعودی آمارهای پولی

افزایش ۲۰درصدی رشد نقدینگی

بانک مرکزی آمار کل‌های پولی منتهی به آذرماه ۱۴۰۰ را منتشر کرد. براساس گزارش بانک مرکزی، رقم نقدینگی در پایان پاییز۱۴۰۰ به حدود ۴۴۲۷هزار میلیارد تومان رسیده که به نسبت مدت مشابه سال گذشه رشد حدود ۴/ ۴۱درصدی داشته است. بررسی‌ها نشان می‌دهد رقم رشد ماهانه نقدینگی که در شهریور و مهرماه سال جاری حدود ۴درصد بوده، در آبان به نسبت مهرماه رشد نقدینگی کاهش داشته و به حدود ۱/ ۲درصد رسیده، اما مجددا در آذر ماه با کمی افزایش مواجه شده و به رقم ۶/ ۲درصد رسیده است.

برای موشکافی بیشتر، روند ۴۵ماهه نرخ رشد نقطه به نقطه نقدینگی بررسی شده است. روند رشد نقطه‌ای نقدینگی در ابتدای سال۹۷ حدود ۲۰درصد بوده و تا پایان سال۹۷ به ۲۳درصد رسیده است. در سال۹۸، رشد نقدینگی شتاب گرفته و از حدود ۲۳درصد در فروردین ماه به ۳۰درصد در اسفند ماه رسیده است. روند صعودی در سال۹۹ نیز ادامه‌دار بوده؛ به‌طوری‌که در این سال رشد نقدینگی از ۳۳درصد در ابتدای سال به حدود ۴۱درصد در پایان سال رسیده است. بررسی‌ها در سال۱۴۰۰ نیز نشان می‌دهد در طول ۹ ماه، به جز آبان و آذر در سایر ماه‌ها روند رشد نقدینگی صعودی بوده است. بنابراین بررسی‌ها نشان می‌دهد به‌طور کل، روند رشد نقطه به نقطه نقدینگی در ۴۵ماه گذشته افزایشی بوده و در آذرماه سال جاری به نسبت فروردین۹۷، حدود ۲۰واحد درصد افزایش پیدا کرده است. در نتیجه اگر سیاستگذار در پی کنترل تورم است، باید رشد نقدینگی را تا حدود رشد نقدینگی سال۹۷ کاهش دهد.

رشد ماهانه «پول» در پایان پاییز

نقدینگی دارای دو جزء «پول» و «شبه پول» است. آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد رقم «پول» در آذرماه سال جاری حدود ۸۷۸هزار میلیارد تومان و رقم شبه‌پول ۳۵۴۹هزار میلیارد تومان بوده است. «پول» متشکل از اسکناس و مسکوک در دست مردم و سپرده‌های دیداری است. از سوی دیگر، «شبه‌پول» به مجموع سپرده‌های بلندمدت، کوتاه‌مدت، قرض‌الحسنه و پس‌انداز نظام بانکی گفته می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد رشد نقطه به نقطه «پول» در آذرماه سال جاری حدود ۳/ ۴۲درصد بوده که به نسبت ماه قبل حدود ۶واحد درصد افزایش داشته است. از سوی دیگر، رشد ماهانه پول مجدد به بالای ۴درصد رسیده است. این در حالی است که در مهر و آبان از رشد پول کاسته شده بود و رشد ماهانه آن در مهر زیر یک‌درصد و در آبان ماه ۵/ ۲درصد ثبت شده است. اما در آخرین ماه پاییز رشد ماهانه پول ۵/ ۴درصد بوده است. کارشناسان معتقدند افزایش نرخ ارز در آذرماه موجب افزایش تقاضای پول بوده است.

علاوه براین، آمارها نشان می‌دهد «شبه‌پول» نیز به نسبت آذر سال۹۹ حدود ۲/ ۴۱درصد رشد داشته است. این در حالی است که روند رشد شبه‌پول از ابتدای سال جاری تقریبا افزایشی بوده، اما در مهرماه تغییر مسیر داده و مجددا کاهشی شده است. از سوی دیگر، نگاهی به روند ماهانه رشد شبه پول نشان می‌دهد در آذرماه نرخ رشد آن ۱/ ۲درصد بوده که به نسبت ماه قبل تغییر قابل ملاحظه‌ای نداشته است. از سوی دیگر، نسبت پول به نقدینگی در آذرماه حدود ۸/ ۱۹درصد و نسبت شبه‌پول به نقدینگی حدود ۲/ ۸۰درصد بوده است.

رشد ۳۸درصدی پایه پولی در آذرماه

آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد در آذرماه سال جاری رقم پایه پولی به ۹/ ۵۶۰هزار میلیارد تومان رسیده که به نسبت آبان ماه رشد حدود ۸/ ۳درصدی داشته است. این در حالی است که از اردیبهشت ماه رشد ماهانه پایه پولی بیش از ۵/ ۳درصد نبوده است. علاوه براین، بررسی‌ها نشان می‌دهد رقم پایه پولی در آذرماه ۱۴۰۰ به نسبت مدت مشابه سال گذشته رشد ۶/ ۳۷درصدی داشته است. نگاهی به روند رشد نقطه‌ای پایه پولی در سه سال گذشته حاکی از این است که اگرچه در مقاطعی نرخ رشد کاهش پیدا کرده و روند آن نزولی شده، اما در مجموع یک ترند صعودی داشته است. به‌عنوان مثال از ابتدای سال یک روند نسبتا صعودی را سپری کرده و در تیرماه روند آن با شیب کمی نزولی شده، اما مجددا در آذرماه تغیر روند داده و صعودی شده است. بنابراین به نظر می‌رسد از ابتدای سال۹۷ موتور چاپ پول سرعت گرفته و از سرعت آن کاسته نشده است.

افزایش اضافه برداشت از بانک مرکزی

گزارش بانک مرکزی جزئیات پایه پولی را منتشر می‌کند. پایه پولی در قسمت منابع شامل ۳ بخش اصلی خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی، خالص مطالبات بانک مرکزی از بخش دولتی و مطالبات بانک مرکزی از بانک‌ها است. آمار بانک مرکزی نشان می‌دهد که سهم از رشد پایه پولی که خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی ایجاد کرده ۱/ ۵درصد است. از سوی دیگر مطالبات بانک مرکزی از بانک‌ها نیز حدود ۸درصد در رشد ۹ماهه پایه پولی نقش داشته است. سهم خالص مطالبات بانک مرکزی از بخش دولتی نیز منفی ۷/ ۳درصد بوده است و می‌توان از این آمار و ارقام نتیجه گرفت که در ۹ماه اخیر بانک‌ها با کمبود منابع مواجه بوده و اضافه‌برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی افزایش داشته است.