سیر منطقی قیمت چای ایرانی

  چای ایرانی در بازار مولوی

میدان محمدیه، خیابان مولوی. پیاده‌رو شلوغ است و مردم در حال رفت‌وآمد. وانت‌های مختلف از محوطه‌های بازی که فروشگاه‌ها آنجا واقع شده‌اند بیرون می‌آیند و هرکدام راهی پیش می‌گیرند. محوطه‌های بازی که دورتادور آن خواربار‌فروشی‌ها ردیف شده‌اند و جلوی هرکدام کارتن‌های روغن، رب‌ گوجه‌فرنگی و ... روی هم چیده‌ شده‌اند. هوا گرم است، اما نه به گرمی مرداد تابستان. یکی از این مغازه‌ها انبار بزرگی درست کرده و دو وانت در حال بارگیری هستند. کارگری که کارتن‌های قند را در وانت می‌گذارد انگشتش را به سمت انتهای بازارچه می‌گیرد؛ مغازه‌ای که «چای می‌فروشند». دو برادر این باب مغازه را اداره می‌کنند؛ هر دو جوان، عینک به چشم و کمتر از چهل سال. قفسه مغازه پر شده از کالاهای مختلف، از انواع روغن مایع و جامد تا رب‌گوجه‌فرنگی و قهوه. برادر بزرگ‌تر که موهای سرش ریخته مشغول تلفن است و برادر کوچک‌تر از پشت پلاستیکی که برای کرونا کشیده شده پاسخ می‌دهد: «چای ایرانی آبی زخال، بسته نیم‌کیلویی ۸۰هزار تومان. چای امسال.» نرخ خرید برگ سبز چای امسال با ۴۵‌درصد افزایش نسبت به پارسال برای برگ سبز درجه یک ۶هزار و ۶۹۰ تومان و برای برگ سبز درجه دو ۴هزار و ۷۸۱ تومان درنظر گرفته ‌شده. یکی از مشکلات چای ایرانی در سال‌های گذشته کیفیت پایین آن بود که با افزایش سهم کارخانه‌دار در خرید برگ سبز، بخش کیفی این محصول هم بهتر شد. چای قلمی سیلان «لیزرخورده و بدون چوب» کیلویی ۱۶۰ تا ۱۷۰هزار تومان در خیابان مولوی فروخته می‌شود. در این بازار چای شکسته که به سبب زوددمی در بین چای‌های ایرانی تقاضای بالایی دارد هم ۱۶۰هزار تومان نرخ خورده ‌است. یکی از فروشندگان خیابان مولوی درباره شرایط چای ایرانی در بازار می‌گوید: «تقاضای چای ایرانی در سال‌های اخیر بیشتر شده ‌است. البته هنوز هم تقاضای چای خارجی بیشتر است.» به گفته این فروشنده «جوان‌ها طالب جدید چای هستن، مخصوصا چای ایرانی. قبلا مصرف‌‌کننده خانواری خرید می‌کرد و چای هم یه نوشیدنی پرمصرف بود. الان مصرف چای کمتر شده ‌است، اما مشتری با هدف به بازار می‌آید». این فروشنده چای «سه پنکه سیلان» را ۱۸۰هزار تومان و «سیلان عطری اعلا» را ۱۷۰ هزار تومان نرخ زده ‌است و «از ۱۰۰ کیلو به بالا ۱۵۰ هزار تومان».

 چای خارجی چند؟

بازار چای خارجی بهتر است: «بیشتر مشتری چای خارجی، اداره‌ها و شرکت‌ها هستند چون مصرف بیشتری دارند. بین خانواده‌ها هم چای خارجی هنوز محبوبیت قبل را دارد.» این را فروشنده‌ای می‌گوید که مغازه خواربارفروشی‌اش در بازارچه‌ای است مشرف به میدان محمدیه. او دلیل افزایش قیمت چای خارجی را «دلار» می‌داند.  

آمارهای گمرک ایران نشان می‌دهد از ابتدای سال تا نیمه تیرماه ۸/ ۱۷هزار تن به ارزش ۸/ ۹۰میلیون دلار چای خشک وارد شده ‌است. این رقم نسبت به مدت مشابه پارسال تغییر محسوسی نداشته، اما از نظر وزنی ۴‌درصد افزایش داشته ‌است. فروشندگان خیابان مولوی چای باروتی را ۱۶۵هزار تومان و چای کلکته را ۱۸۰هزار تومان می‌فروشند. همچنین چای کله‌مورچه‌ای کیلویی ۹۰ تا ۹۵هزار تومان و چای کنیا ۱۳۵هزار تومان نرخ زده شده‌ است.

  نگاه یک‌ساله

گزارش مرکز آمار ایران می‌گوید در تیرماه امسال هر بسته چای نیم‌کیلویی خارجی به طور متوسط ۱۰۰هزار تومان فروخته شده که نشان از افزایش ۱۲۶‌درصدی در عرض یک‌سال دارد. افزایش قیمت چای ایرانی را می‌توان پای بالا رفتن تورم گذاشت، اما همین منطق را نمی‌توان پشت شرایط بازار چای خارجی گذاشت؛ چای خارجی دو سال پیش از گروه کالایی شماره یک به شماره دو منتقل شد و منبع تامین ارز آن به نیمایی تغییر کرد. این جابه‌جایی به بازار چای خارجی شوک وارد کرد، اما سوال این است از زمستان سال گذشته که نرخ ارز ثبات نسبی داشته ‌است دلیل افزایش قیمت ۱۲۶‌درصدی نسبت به سال گذشته، آن هم در حالی که آمارها نشان می‌دهد واردات چای از لحاظ وزنی ۴‌درصد بیشتر شده‌، چیست؟