ایمنی و مدیریت شهری
سروش خانی مترجم
ایمنی شهری مبحث کمتر برجستهای در میان مباحث مرتبط با مدیریت شهر محسوب میشود. اعتقاد مرسوم بر این است که حوزه ایمنی و امنیت شهری بیشتر برعهده نیروهای امنیتی و پلیس است. این رویکرد تنها بخشی از مرحله مقابله با ناامنی و پیشگیری از اقدامات ناامن بعدی است، اما رویکرد جامعی در تامین ایمنی شهری نیست و عدم توجه به «پیشگیری» در آن مشهود است. مشکل تامین امنیت چندگانه است: ظرفیت نهادی ضعیف حکومت محلی در بسیاری از کشورها که اغلب بازنمود شیوههای حکمرانی، برنامهریزی و مدیریت شهری نادرست است و فقدان اراده سیاسی جهت تمرکززدایی سیاستهای امنیت ملی به سازمانهای حکومت محلی اغلب نقش آنها را به رابط میان ایستگاه پلیس و اجتماعات محلی فرو میکاهد.
بر اساس تحقیقات ارائه شده توسط رابرت موگا - محقق امنیت- در برنامه «تد» با عنوان «چگونه از فروپاشی شهرهایی با رشد سریع جلوگیری کنیم؟»؛ «رشد سریع» شهرنشینی و در ادامه، رشد افسار گسیخته جمعیت شهرها، از عوامل افزایش جرایم و خشونت شهری است که یکی از عوامل کلیدی شکنندگی شهرهاست.
آسیبهایی که ما امروزه در شهرهایمان با آنها مواجه هستیم در بخش کلان و خرد سازهای و ناسازهای -اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی- اعم از سیاستهای کلان و همچنین پیآیندها مانند فقر شهری، سکونتگاههای کمبرخوردار، آلودگی هوا و آب، تخریب محیط زیست، تخریب بافت فرسوده، فضاهای رها شده، مشکلات مرتبط با حملونقل، مهاجرتهای بیرویه درونشهری و بینشهری، بیکاری، بزهکاری، دستفروشی، خشونت شهری، خشونت جنسی، رفتارهای پرخطر، مصرف مواد مخدر، عدم کارآیی نهادهای انتخابی و... با هم مرتبط هستند و بخشی از مجموعه عوامل موثر ناشی از برساختهای انسانی -مستقیم یا غیرمستقیم- در ایجاد و تحقق و تداوم ناامنی و جرم و جنایت محسوب میشوند. با این نوع نگاه پی خواهیم برد مساله ایمنی شهری حوزهای میان رشتهای است. در واقع با پیشگیری به موقع میتوان شرایط ایجاد و تحقق ناامنی شهری را مانع شد یا کاهش داد و به جای اعمال هزینههای پس از تخلف در برابر جرائم، در پیشگیری سرمایهگذاری کرد.
کتاب «به سوی شهرهای امنتر؛ یکصد پرکتیس امیدبخش» شامل ۱۰۰ پرکتیس در زمینه ایمنی شهری و جهت آشنایی مخاطب با بخشی از راهکارهای به کار رفته و اثربخش در شهرهای مختلف با رویکرد جامع و پیشگیرانه است که توسط مرکز بینالمللی پیشگیری از جرائم، انجمن اروپایی امنیت شهری، برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد؛ در پنج بخش کلان با محوریت نسل جوان، جنسیت، توسعه شهری، بسیج اجتماعی، نظارت و امنیت و حکمرانی با در نظر گرفتن اقدامات سازهای و ناسازهای در حوزه مدیریت شهری، برنامهریزی شهری، طراحی شهری، معماری، جامعهشناسی شهری، اقتصاد شهری، حقوق شهری، قانون، آموزش، سامانه پلیس، فنآوری اطلاعات و ارتباطات با تکیه بر سازمانهای دولتی و غیردولتی، خصوصی، تعاونی و مردم نهاد و شهروندان ارائه شده است.
در واقع؛ برای شهرداران و کارکنانشان که در حوزه امنیت شهری فعالیت دارند، دانستن این موضوع که مشکلات حیطه طراحی و اجرای پروژههای متناسب با آن مشابه مشکلاتی است که سایر شهرها و کشورها با آنها مواجهند، کمک قابل توجهی میتواند باشد. اگرچه پیامدهای ناشی از سیاستها و پروژههای گوناگون، طرحها و ایدههای بسیاری است که باید برای کاربرد در سایر کشورها و شهرها، بومیسازی شوند و توسط دیگر کنشگران در سراسر جهان بهبود یابند و سازگار شوند.
هدف کتاب ارائه یک راهحل تجویزی نیست، بلکه گفتمانی جهت پرورش درک درست ازچگونگی انواع مدل شهرهای امنتر برآمده از عملیاتها (پرکتیسها) است.
