به گزارش ایسنا، انسان سوار بر ماشین پرشتاب زندگی امروز در تلاطم امواجی از رقابت­ ها، تقلا برای پیروزی، ترس از شکست، کمال­ گرایی بی­حد و­ مرز، بیکاری، بیماری­، جنگ، ناامیدی و غیره غرق شده است. شرایطی که در آن عوامل آسیب­­رساننده روان و جسم انسان از جمله نگرانی­ ها، اضطراب و استرس در کمین نشسته ­اند.

ما ناچار به گذران زندگی به شیوه نوین هستیم و برای همگام­ شدن با عصر جدید ناگزیر با موقعیت­‌هایی مواجه می­‌شویم که ممکن است برخلاف میل ما باشند؛ اینجاست که لزوم شناخت و افزایش ظرفیت وجودی و روحی خود اهمیت پیدا می‌کند.

انسان ­ها با روحیات، شخصیت­ ها و شرایط متفاوتی در کنار هم زندگی می‌کنند و برای بقای خود نیاز به تعامل با یکدیگر دارند، بنابراین بعید نیست که هر کدام از آن­ ها به شیوه ­ای مختلف در مواجه با رویدادها و رفتار آدم­ های اطراف خود واکنش نشان می­ دهند. فردی ممکن است در برخورد با یک مشکل، به شدت احساس ضعف کرده و در مقابله با آن به­سادگی تسلیم شود و زندگی را برای خود بیش از حد سخت و دشوار سازد؛ در حالی­ که فرد دیگری با نوعی بی­ خیالی مفرط و بی­ اعتنایی از کنار آن به ­آسانی بگذرد. هر چند عکس­ العمل هر دو فرد ممکن است برای افراد عواقب بدی را به دنبال داشته باشد.

بی­ شک تا به ­حال در خصوص تفکرات مثبت و منفی که در ذهن افراد می­ روید، شنیده ­اید. بر اساس تعاریفی که ارائه شده ­است؛ عده­ ای با نگرشی مثبت با وقایع و رویدادهای اطراف خود برخورد کرده و سعی می‌­کنند از تمام احساس ­های منفی و محرک ­های یأس ­آور ساخته ذهن خود در خصوص موقعیت دشوار دوری کرده و از تمامی ظرفیت­ های مثبت ذهنی خود در راستای رویارویی با آن­ ها به کار گیرند؛ باید یادآور شد که مثبت­ نگری با ساده ­اندیشی بسیار متفاوت بوده و دو مقوله متمایز از هم هستند.

عده­ ای دیگر با دید منفی با وقایع روبرو شده و همیشه آیه یأس می­‌خوانند، به طوری که تمام امور را از بعد منفی و معایب آن می­‌نگرند؛ از توانمندی‌های خود غافل بوده و دچار یأس و ناامیدی می‌شوند. این افراد حتی در موقعیت­‌های نشاط آور زندگی خود هم نمی­‌توانند خوشحال باشند و عرصه را برای خود تنگ می­‌سازند.

آیا تاکنون به این اندیشیده ­اید که فکری که در ذهن شما می­ گذرد چه تأثیری بر سلامتی­تان دارد؟ آیا تفکرات مثبت و منفی شما می­‌تواند بر عملکرد در زندگی و حتی شیوه زندگی­تان اثربخش باشد؟ برای پاسخ به این سؤال­‌ها با یک روان­شناس به گفت‌وگو نشستیم تا به عملکرد افکار و ذهنمان از منظر وی بنگریم.

واکنش­ ما در مقابل ادراک ما از وقایع است

دکتر "مجید محمودعلیلو"، استاد روان­‌شناسی، در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا با اشاره به یک دیدگاه پرطرفدار و بالنده امروز در علم روان­ شناسی با عنوان نظریه شناختی سلامت ­روانی و آسیب­ روانی، عنوان کرد: جهان به واسطه افکار، باورها، حافظه­‌ها، خاطرات و شناخت ما معنا پیدا می­ کند و واکنش­ ما در واقع در مقابل ادراک ما از وقایع است. به طوری که در زمان­ های گذشته رواقیون باستان و کلبیون نیز بر اهمیت ادراکات در واکنش­ افراد اشاره کرده ­اند.

وی با بیان اینکه هر دوی واکنش مثبت و آشفتگی روانی، حاصل ادراکات ما از اتفاقات است، ادامه داد: دیدگاه شناختی بنا را بر این می­ گذارد که ما نه به واسطه خود اتفاقات بلکه از طریق ادراک از اتفاقات برآشفته می­ شویم و یا احساس خرسندی می­ کنیم.

تفکر یک موضوع محوری در سلامت است

وی با تأکید بر اینکه تفکر یک موضوع محوری در سلامت است، افزود: واکنش افراد در برخورد با یک امر متفاوت بوده و واکنش متفاوت را ادراکات آن­ها مشخص می­ کند.

محمود علیلو همچنین با ارائه یک مثالی ساده از رویدادهای دانشگاه، گفت: در نظر بگیرید استادی در حین ورود به کلاس و یا تدریس متوجه یک دانشجویی شود که خوابیده است؛ ممکن است یک استادی آن را امری عادی قلمداد کرده و بنا را بر این بگذارد که شاید آن دانشجو نیاز به خواب داشته و یا به هر دلیلی خوابش برده است.

وی اضافه کرد: این استاد از کار دانشجو برآشفته نمی­ شود و به طور طبیعی نه آدرنالین خون و نه قند خون وی بالا می­رود و نه واکنش تندی نشان می­دهد؛ در کمال آرامش به تدریس ادامه داده و با این کار سلامت خود را به خطر نمی­ اندازد.

وی ادامه داد: استاد دیگری ممکن است واکنشی متفاوت نشان داده و این کار دانشجو را بی­ ادبی و گستاخی وی تلقی کند. چنین نگرشی هم به افزایش میزان قندخون، آدرنالین و نورآدرنالین خون وی منجر شده، و هم عضلات بدن وی منقبض خواهد شد؛ در این حالت فرد خشمگین شده و ممکن است واکنش نامناسبی را نسبت به دانشجو نشان دهد و بین آن­ ها درگیری پیش بیاید.

برانگیختگی­ های فیزیولوژیکی در بدن در مدت طولانی سیستم ایمنی بدن را تضعیف می­ کند

استاد روان­شناسی تأکید کرد: اگر ادراکات فرد از این نوع بوده و اتفاقات را به شکل منفی تعبیر و تفسیر کند، برانگیختگی­ های فیزیولوژیکی مداومی را تجربه خواهد کرد، و تداوم آن می­‌تواند موجب ایجاد تغییرات بیمارگونه در جسم و واکنش دفاعی، به خصوص سیستم ایمنی بدن فرد ­شود.

وی اظهار کرد: اگر تغییرات فیزیولوژیکی ناشی از هیجان­ زدگی را در کوتاه­ مدت داشته ­باشیم، ممکن است به نفع ما تمام شود و با ایجاد این تغییرات در یک موقعیت مناسب برای گریز و یا ستیز قرار بگیریم.

وی افزود: با تداوم تغییرات فیزیولوژیکی در بدن و به مدت طولانی، ممکن است عمل تخصیص پروتئین به سیستم ایمنی بلوکه شده و سیستم ایمنی بدن در مقابل سلول­ های مبارزه ­کننده با میکرواورگانیسم ­های مهاجم کم بیاورد.

وی در این خصوص ادامه داد: در نتیجه فرد با یک سرماخوردگی، عفونت ویروسی را تجربه می­ کند و بافت­‌های توموری که هر لحظه در بدن ما می‌توانند وجود داشته­ باشند از کنترل خارج شده و بیماری­ مانند سرطان شکل می‌گیرد.

سلامت جسمی و روانی در گرو فکر است

محمودعلیلو همچنین خاطرنشان کرد: ما می­‌دانیم که عوامل روان­ شناختی از طریق تأثیر مضر آن بر سیستم ایمنی، فرد را در معرض آسیب ­های جسمی و روانی قرار می­‌دهند. این عوامل روان­ شناختی نیز با شناخت و باورهای فرد در ارتباط است.

وی اظهار کرد: خواب دانشجو در مثال گفته شده، یک واقعیت و ثابت است و اینکه استاد در واکنش با آن آشفته می­ شود یا نه، به باورهای وی بستگی دارد. به عبارت دیگر، آشفتگی را تفکر و باور فرد تعیین می­ کند نه واقعیت.

وی همچنین با بیان اینکه اغلب تجارب ما در زندگی عادی از این نوع است، گفت: همه چیز در گرو فکر است.

وی با ارائه مثالی دیگر اضافه کرد: در نظر بگیرید یک فرد آشنایی را موقع تردد در بیرون و خیابان می­ بینیم و سلام می­‌دهیم اما جواب سلام نمی­ گیریم، در چنین موقعیتی می­‌توانیم ادراک یا فکری سالم در مورد آن داشته باشیم؛ اینکه شاید آن فرد من را ندیده یا اشتغال ذهنی داشته و متوجه من نشده است که این امر یک واقعیت است.

وی همچنین ادامه داد: اما فردی دیگر امکان دارد چنین قلمداد کند که آن فرد از روی عمد خود را متوجه وی نساخته و او را تحقیر کرده است. این فرد با چنین نگرشی برآشفته شده و حاصل اصرار وی بر این موضوع و تداوم این حالت، بیماری جسمی و روانی خواهد بود.

آدم­ ها باید با جنبه ­های تغییرناپذیر زندگی خود آشتی کنند

این استاد روان­ شناسی تأکید کرد: اگر قرار باشد به انسان­ ها کمک کنیم تا در مقابل فشارها و عوامل استرس ­زا مقاومت کنند؛ بهترین نکته، کار روی باور مردم است.

وی با اشاره به اینکه تنها زبان قابل قبول برای ایجاد ارتباط با جنبه­ های غیرقابل تغییر جهان، پذیرش است، گفت: باید به افراد یادآور شد که با جنبه­ های تغییرناپذیر زندگیشان نجنگند.

وی با تأکید بر غیر قابل تغییربودن بعضی از اتفاقات، اضافه کرد: همانطور که گردش زمین به دور خورشید، تغییر فصل­ ها و تغییر شب و روز غیر قابل­ اجتناب هستند، بعضی از اتفاقات اجتماعی زندگی مردم نیز غیر قابل­ تغییر است.

وی خاطرنشان کرد: افراد هر طور رفتار کنند، یک عده­ ای راضی و خوشحال و عده­ ای نیز ناراضی خواهند بود، پس نمی­‌شود همه را راضی نگه داشت؛ اینکه یک عده­ ای همواره ناراضی خواهند بود یک جنبه ثابت زندگی است.

نوع تفکر، کیفیت زندگی را تعیین می ­کند

محمودعلیلو همچنین گفت: اگر در انساب اهداف، رفتارها و کارها بیش از اینکه به خودتان، نیازها و احساساتتان به احساسات دیگران توجه می­ کنید باید این عادت را متوقف کنید؛ چرا که اگر این مشکل برطرف شود از بخشی از دغدغه­‌های غیرالزامی زندگی خود رها می ­شوید.

وی تأکید کرد: آدم­ ها باید با جنبه­ های تغییرناپذیر زندگی خود آشتی کنند؛ هدف از آن هم تغییر افکار و باورها است.

وی افزود: ما در اغلب موقعیت‌های اجتماعی در معرض رویدادها و محرک­ ها قرار داریم که هیچ­گاه نمی‌توانیم از علت واقعی آن آگاه شویم. در این شرایط منطق حکم می­ کند که آن افکاری را انتخاب کنیم که ما را برآشفته و یا عصبانی نمی‌­سازد؛ و این یعنی مثبت­ اندیشی.

وی همچنین گفت: بدون شک تفکر مثبت و منفی در ذهن بر عملکرد ما و شیوه زندگیمان نیز مؤثر خواهد بود.

وی با تأکید بر آموزش مثبت­ اندیشی و آشنایی افراد با آن، ادامه داد: مثبت­ اندیشی به مقاومت افراد در برابر آسیب­ های مضر عوامل استرس ­زا کمک می­ کند.

بر اساس آنچه گفته شد؛ ذهن ما هر آنچه را که به آن محول می­ شود، ایفا می­ کند؛ پس بهتر است که امواج مثبت و خوبی را از جانب ما دریافت کند. تفکرات و هیجانات منفی مداوم در ذهن می­ توانند تهدیدی برای سلامت جسم، روان و زندگی ما باشند، بنابراین بسیار ضروری است که هر فردی در صورت تجربه این نوع تفکرات در طولانی مدت، آن را با یک روان­ شناس یا مشاور در میان گذاشته و در جهت درمان آن اقدام کند.

هر فرد به­ جای اینکه هر لحظه با احساسات و افکار منفی دست­ و­ پنجه نرم کند، با شناخت تفکرات و درک موقعیتی که در آن قرار گرفته­ است می­ تواند در شرایط سخت بهترین تصمیم را گرفته و آن را در جهت تعالی روحی و زندگی خود به کار گیرد. زیرا گله و شکایت از موقعیت و سر تسلیم فرود آوردن در مقابله با سختی­ ها و در رویارویی با افکار منفی کنترل­ کننده ذهن نمی­ تواند راه ­گشا باشد؛ بلکه باید با تقویت اراده و پروراندن افکار خوب و مثبت، راه ­حلی برای فائق آمدن بر مشکلات پیدا کرده و خود را از آن وضعیت رها ساخت. بر این اساس، افراد باید نسبت به فعالیت ­ها و علاقمندی­ های مثبت خود نیز واقف باشند و از آن در راستای رسیدن به حال خوب و تقویت جنبه مثبت ذهن خود کمک بگیرند؛ این فعالیت ­ها می ­توانند از قبیل راز و نیاز با پروردگار، نوشتن، مطالعه کردن، دیدار با یک فرد مشخص، ورزش، انجام کارهای هنری و غیره باشند.

هر کدام از ما در زندگی همواره در حال تجربه موقعیت­ های خوب و بد هستیم؛ چه بسا هر روز که از خواب بیدار می­ شویم جسم و ذهن خود را برای یک روز نو و چالش­ های پیش ­رو آماده کرده و با خوش ­رویی و اراده قوی با آن روبرو شویم. "امام علی (ع)" در ­خصوص اهمیت مثبت­ نگری می‌­فرماید: دنیا و آنچه در آن است مثل خورشید است، اگر با آن به اطراف نگاه کنی باعث نورانیت و بینایی می­‌شود اما اگر به آن نگاه کنی کور می­‌شوی.

نادیده ­گرفتن سلامت روان، عامل بسیاری از بیماری­ هایی محسوب می­ شود که امروزه گریبان­ گیر بسیاری از افراد در دنیا است. افکار سالم و ذهن زیبا، زندگی را زیبا می ­سازد، چرا که افکار ما بر عملکردمان در گذر از گردنه ­های دشوار مسیر زندگی و همچنین شیوه زندگی و روابط ما با دیگران مؤثر خواهد بود. بنابراین با مراقبت از ذهن و افکار خود و اهمیت ­دادن به روح و روانمان، تندرستی نصیبمان شده و بیش از پیش شادتر و سالم ­تر زندگی خواهیم کرد.

بخش سایت‌خوان، صرفا بازتاب‌دهنده اخبار رسانه‌های رسمی کشور است.