ایران و انگلیس

  • امضای قرارداد وثوق‌الدوله و بریتانیا

    ۱۷ مرداد ماه ۱۲۹۸ قرارداد موسوم به وثوق‌الدوله بین ایران و انگلیس امضا شد. انعقاد قرارداد ۱۹۱۹ میان ایران و بریتانیا نتیجه مستقیم جنگ جهانی اول بود. ایران به‌رغم اعلام فوری بی‌طرفی در آغاز جنگ، مورد هجوم طرف‌های درگیر (روسیه، عثمانی، انگلستان و حتی آلمان) قرار گرفت و آسیب‌های فراوان دید. تصویر ایران پس از جنگ را می‌توان به ویرانه‌ای قحطی‌زده که ناله و دود از جای‌جای آن رو به آسمان می‌رود تشبیه کرد. خزانه مملکت تهی بود، قوای بیگانه شمال، جنوب، شرق و غرب کشور را در اشغال داشتند، از نفوذ و اقتدار دولت مرکزی هیچ باقی نمانده بود و بیماری، ناامنی و فقر بی‌داد می‌کرد.
  • حضور اجتماعی تجار در قرارداد رژی

    بهترین شکل نظام‌مند اعتراضات تجار، در مواجهه با «غارت‌گری‌های امتیازی» تهاجمات تجاری دولت‌های استعمارگر را می‌توان در اعتراضی دید که در شهرهای بزرگ ایران به‌خاطر «قرارداد رژی» (در اواخر حکومت ناصرالدین‌شاه)، به‌راه انداختند؛ نفی قرارداد استعمارگرایانه‌ای که پس از سفر سوم ناصرالدین شاه به اروپا، بین ایران و انگلیس، بسته شده بود و براساس آن، ایران متعهد می‌شد تا انحصار توتون و تنباکو را به شرکتی به نام رژی ـ که با کمک دولت انگلیس تاسیس شده بود ـ واگذار کند.
  • استعفای مصدق و فرمان نخست‌وزیری قوام

    ۲۵ تیرماه ۱۳۳۱ دکتر محمد مصدق استعفای خود را تقدیم شاه کرد. مصدق از مجلس تقاضای شش ماه اختیارات تام کرده بود و از شاه خواسته بود که «وزارت جنگ‌» را ـ با همه اختیارات ـ به وی بسپارد. شاه نپذیرفت و مصدق بدون اطلاع دوستان‌، همکاران‌، مشاوران یا وزیران کابینه استعفا کرد. همایون کاتوزیان نوشته است: «او حتی یک پیام رادیویی برای مردم نفرستاد. ظاهرا می‌خواسته است نفس راحتی بکشد. روز بعد خبر کناره‌گیری مصدق و انتصاب قوام به نخست‌وزیری اعلام شد. همه حیرت‌زده شدند.»
  • تصویری از اولین مسابقه فوتبال در دوره قاجار

    عکس زیر بازی فوتبال در مسجدسلیمان را در عصر احمدشاه قاجار نشان می‌دهد. این مسابقه بین مهندسین و کارکنان شرکت نفت ایران و انگلیس برگزار شد.
  • کدام املاک از بنیاد پهلوی به بنیاد علوی رسید؟

    خبر آنلاین: بعد از انقلاب، نهادها و بنیادهای مختلفی متولی ساماندهی املاک و دارایی‌های به جامانده از منسوبان رژیم پهلوی بودند که بنیاد مستضعفان و ستاد اجرایی فرمان امام از جمله این نهادها محسوب می‌شوند.
  • بدعهدی فرانسوی‌ها

    روز ۱۴ اردیبهشت ۱۱۸۶ شمسی قرارداد یا عهدنامه «فین‌کن‌اشتاین» میان ایران و فرانسه منعقد شد. در سال ۱۸۰۱ میلادی بود که یک تاجر ارمنی به نام «آسکالون» به اتفاق «رومیو» کنسول فرانسه در بغداد، به تهران آمد و طی نامه‌ای خواستار اتحاد دو کشور علیه دشمنان مشترک یعنی روسیه و انگلیس شد، اما چون در همین زمان معاهدات مودت و تجارت بین ایران و انگلیس منعقد شده بود، به نامه وی ترتیب‌اثر داده نشد.
  • گزارش بانک جهانی علیه دولت مصدق

    ۱۳ خرداد سال ۱۳۳۱ خورشیدی نشریات تهران، گزارش طولانی بانک جهانی درباره مناقشه ایران و انگلستان بر سر نفت را منتشر کردند. بانک جهانی با این گزارش ماهیت سیاسی خود را به جهانیان نشان داد و ثابت کرد که صرفا یک موسسه پولی بی‌طرف نیست و ابزار اعمال سلطه‌گری است. اشنایدر وزیر خزانه‌داری آمریکا که در اداره ‌امورمالی بانک صاحب نفوذ بود، می‌خواست مشکل نفت ایران به طریقی حل شود که کمپانی‌های نفتی آمریکایی که سرنوشتشان به AOC شرکت نفت ایران و انگلیس گره خورده بود آسیب نبینند.
  • مشکلات یوکی‌سی‌سی برای حمل‌ونقل ایران

    یوکی‌سی‌سی شرکت حمل‌ونقل انگلیسی بود که بعد از شهریور ۱۳۲۰ در شرق ایران برای حمل کالا به طرف هند ایجاد شده بود. یوکی‌سی‌سی از طریق لاستیک‌ها برکامیون‌دارها اعمال نفوذ می‌کرد. با فعالیت یوکی‌سی‌سی برخی از کامیون‌های موجود، مخصوصا از این جهت که لاستیک نداشتند، به تدریج از کار افتادند و به این مناسبت میزان کرایه کامیون فوق‌العاده بالا رفت که به همان نسبت هم بر قیمت اجناس افزوده شد.
  • اوج‌گیری کشمکش میان ایران و انگلیس

    اواسط ماه مه سال ۱۹۵۱ کشمکش میان ایران و انگلستان به اوج خود رسیده بود. مقامات دولت انگلستان اقدام دولت ایران در ملی کردن صنعت نفت را خلاف موازین بین‌المللی اعلام می‌کردند. در برابر آنان، دکترمصدق ضمن تفسیر عبارت حقوقی «حاکمیت ملی» تاکید می‌کرد که عمل ایران در این چارچوب بوده و از اختیارات دولت ایران است که مکلف است خواست ملت خود را به اجرا درآورد و از تحریم و محاصره اقتصادی هم باک ندارد. این جنگ سرد که از بهار سال ۱۳۳۰ آغاز شده بود تا کودتای ۲۸ مرداد۱۳۳۲ ادامه داشت.
  • امضای قرارداد نفتی ایران و انگلیس؛ گام نخست برجام بدون آمریکا؟

    ایرنا: نخستین موافقتنامه اصولی (HOA) بین المللی نفتی ایران پس از خروج آمریکا از برجام برای توسعه میدان نفتی کرنج با کنسرسیوم بین المللی پرگس انگلیس امضا شد تا نخستین گام عملی اروپا برای حفظ برجام بدون آمریکا برداشته شود.
  • ماموریت اقتصادی سفرا و تجار

    دنیای اقتصاد: معاون اقتصادی وزارت امور‌خارجه از سفرا خواست تا با اتاق‌های مشترک کشور هدف خود، نشست‌هایی برای هماهنگی بیشتر ترتیب بدهند تا بتوانند از ظرفیت‌های موجود بیشترین استفاده را ببرند. حدود یک‌سال از احیای معاونت اقتصادی در وزارت امور خارجه می‌گذرد. معاونتی که چه قبل از راه‌اندازی و چه بعد از آن، حرف و حدیث‌های زیادی را به دنبال داشت.
  • دگرگونی ساختارها

    در اردیبهشت سال ۱۳۰۸ در آستانه یک رویارویی مهم و طولانی میان دولت ایران و شرکت نفت انگلیس و ایران که بیش از نیم قرن بر تاریخ معاصر ایران تأثیر نهاد، در پالایشگاه آبادان ـ قلب امپراتوری شرکت نفت، در خوزستان ـ یک اعتصاب گسترده کارگری رخ داد. این اعتصاب که در نوع خود نخستین اعتصاب کارگری مهم بود که در ایران رخ می‌داد، دولت ایران را در موقعیت دشواری قرار داد.
  • نفت به ایرانیان رسید

    در سال ۱۲۸۰(۱۹۰۱ م) قراردادی میان دربار مظفرالدین‌شاه قاجار و یک بریتانیایی‌تبار به نام ویلیام ناکس دارسی به امضا رسید که به قرارداد دارسی معروف شد. این نخستین‌بار بود که در ادامه دیگر امتیازات اعطا شده در عصر امتیازات، احتمال وجود نفت در ایران مطرح می‌شد و بر پایه این قرارداد، ویلیام دارسی امتیاز انحصاری اکتشاف و استخراج نفت در جنوب ایران را به‌دست آورد. دارسی سرانجام پس از هفت سال توانست در مسجد سلیمان به نفت برسد. موضوعی که در ابتدا چندان قابل‌توجه نبود. نفت ایران از آنجا بیشتر موردتوجه قرار گرفت که دولت انگلستان با خرید امتیاز دارسی مستقیما از طریق شرکت نفت ایران و انگلیس بر اکتشاف و استخراج نفت نظارت کرد. این تنها یک توجه خارجی بود و هنوز نه در میان سیاستمداران و نه مردم، نفت چندان شناخته شده نبود.
  • روند ساخت پالایشگاه آبادان

    جزیره آبادان به شکل مربع مستطیل درازی بود که کمی پایین‌تر از بصره، در طول کناره شرقی شــط‌العرب از شهر خرمشهر به طرف رأس خلیج‌فارس امتداد داشت. تحقیقات زمین‌شناسان نشان می‌دهد که آبادان در روزگار قدیم وجود خارجی نداشــته و در وســعت یک یا دو میل مربع در هر سده از زمان از زیر آب بالا آمده است و در بین رودخانه‌های اروندرود و بهمنشیر- درحالی که رودخانه کارون در قسمت علیای آن کانالی که قرن‌ها پیش از این حفر شده است- قرار دارد. اروندرود از به‌هم پیوستن آب رودخانه‌های فرات و کارون تشکیل شده و رودخانه‌ای بزرگ و پر آب پدید آورده است.
  • توضیح سخنگوی وزارت خارجه درباره محکومیت زاغری

    ایلنا نوشت: بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه گفت: محکومیت نازنین زاغری هیچ ربطی به وزارت امور خارجه و روابط دوجانبه ایران و انگلیس ندارد. قاسمی با بیان اینکه نازنین زاغری دوتابعیتی است، ولی ایران مساله دوتابعیتی را قبول ندارد، تصریح کرد: خانم زاغری به خاطر دوتابعیتی بودن و روابط تهران و لندن در زندان نیست. اینکه همسرشان گفتند که خانم زاغری قربانی روابط ایران و انگلیس و پرداخت غرامت به تهران است، سخن نادرست و ناشی از شناخت نادرست از ایران است.
  • مذاکرات فریزر با نمایندگان شرکت‌های نفتی در ایران

    مذاکرات فریزر، رئیس هیات‌مدیره شرکت نفت ایران و انگلیس با نمایندگان شرکت‌های نفتی در ایران طی روزهای ۲۳ و ۲۴ آذر ۱۳۳۲ (۱۴ و ۱۵ دسامبر ۱۹۵۳) در لندن انجام شد.
  • آغاز مذاکرات دو جانبه وزیران امورخارجه ایران و انگلیس

    ايسنا: دقایقی پیش مذاکرات محمدجواد ظریف وزیر امورخارجه و بوریس جانسون وزیر خارجه انگلیس در ساختمان وزارت خارجه آغاز شد.
  • ایجاد صنایع وطنی در برابر غرب

    برای اینکه جلوی جریان دائمی پول به خارج را بگیرند، شاه چندین‌بار کوشید کارخانه‌های ساخت اروپا را در ایران تاسیس کند. به‌خصوص در دوره برهم خوردن روابط ایران و انگلیس، دولت به‌جد کوشید که مملکت را از صورت بازار خرید کالای انگلیسی خارج سازد و در این کار به واهی‌ترین امیدها دلخوش کرد.
  • معامله با انگلیس بر سر پرونده نازنین زاغری صحت دارد؟

    رییس گروه دوستی-پارلمانی ایران و انگلیس گفت: پرونده نازنین زاغری و موضوع پرداخت بدهی انگلیس به ایران دو مقوله جدا هستند و پرداخت بدهی دولت لندن در راستای آزادی نازنین زاغری تکذیب می‌شود.

بیشتر