ترامپ اعلام کرده که قصد ندارد از ذخایر استراتژیک نفت آمریکا استفاده کند؛
جنگ، بنزین و قمار سیاسی واشنگتن
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد – حمید ملازاده: با گسترش جنگ میان ایالات متحده و ایران، بازارهای انرژی جهان به سرعت وارد مرحلهای تازه از بیثباتی شدهاند؛ مرحلهای که در آن نهتنها قیمت نفت بلکه قیمت بنزین برای مصرفکنندگان آمریکایی نیز به یکی از موضوعات مهم سیاسی و اقتصادی تبدیل شده است. در حالی که تاریخ سیاسی ایالات متحده نشان داده افزایش قیمت بنزین میتواند به سرعت به مسألهای حساس برای کاخ سفید تبدیل شود، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، این بار رویکردی متفاوت اتخاذ کرده و اعلام کرده که افزایش قیمت سوخت در داخل آمریکا برای او نگرانی اصلی محسوب نمیشود. او در گفتوگویی اختصاصی تأکید کرده که اولویت اصلی دولتش عملیات نظامی علیه ایران است؛ موضعی که نشان میدهد در شرایط کنونی، ملاحظات ژئوپلیتیک و نظامی بر دغدغههای اقتصادی کوتاهمدت پیشی گرفته است.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره افزایش قیمت بنزین در آمریکا گفت که نگرانی خاصی در این زمینه ندارد و معتقد است این افزایش قیمت موقتی خواهد بود. به گفته او، پس از پایان درگیریها قیمتها به سرعت کاهش خواهد یافت. رئیسجمهور آمریکا حتی تأکید کرده که اگر هم قیمتها افزایش پیدا کند، این موضوع در مقایسه با اهداف نظامی و راهبردی آمریکا در جنگ با ایران اهمیت کمتری دارد. چنین موضعی در حالی مطرح میشود که در فضای سیاسی آمریکا، قیمت بنزین همواره یکی از مهمترین شاخصهای رضایت عمومی از عملکرد دولتها محسوب میشود و تغییرات آن میتواند بر نتایج انتخابات تأثیر بگذارد.
واکنش سریع بازارهای جهانی
با آغاز درگیریها، بازار جهانی نفت واکنش سریعی نشان داده است. قیمت نفت خام در بازارهای بینالمللی از زمان آغاز جنگ حدود ۱۶ درصد افزایش یافته است؛ افزایشی که ناشی از نگرانیها درباره اختلال در عرضه نفت خاورمیانه و احتمال گسترش درگیریها در منطقه است. خلیج فارس و بهویژه تنگه هرمز، همچنان یکی از مهمترین شریانهای انتقال نفت جهان محسوب میشوند و هرگونه تهدید برای عبور نفتکشها از این مسیر میتواند بازار جهانی انرژی را با شوک عرضه مواجه کند.
در داخل آمریکا نیز اثرات این تنشها به سرعت در قیمت بنزین نمایان شده است. دادههای منتشر شده از سوی انجمن خودروی آمریکا نشان میدهد میانگین قیمت بنزین در سطح ملی طی یک هفته گذشته ۲۷ سنت افزایش یافته و به حدود ۳.۲۵ دلار برای هر گالن رسیده است. این رقم حدود ۱۵ سنت بیشتر از قیمت بنزین در همین زمان در سال گذشته است. با وجود این افزایش، ترامپ معتقد است که قیمتها هنوز «چندان بالا نرفتهاند» و بازار انرژی واکنشی محدودتر از آنچه برخی تحلیلگران پیشبینی میکردند نشان داده است. با این حال، در پشت صحنه کاخ سفید نگرانیها درباره پیامدهای سیاسی افزایش قیمت بنزین کاملاً جدی است. منابع آگاه از جلسات داخلی دولت آمریکا میگویند تیمهای انرژی و امنیت ملی کاخ سفید در حال بررسی مجموعهای از اقدامات برای مهار قیمت سوخت هستند. یکی از مقامهای ارشد کاخ سفید که نخواست نامش فاش شود گفته است که در جلسات داخلی هشدار داده شده افزایش کنترلنشده قیمت بنزین میتواند برای جمهوریخواهان در انتخابات پیشرو «فاجعهبار» باشد.
ترامپ در عین حال چارچوب زمانی نسبتاً کوتاهی برای عملیات نظامی علیه ایران مطرح کرده و گفته است این عملیات ممکن است بین چهار تا پنج هفته طول بکشد. با این حال بسیاری از تحلیلگران نظامی و سیاسی نسبت به این برآورد تردید دارند. به گفته آنان، دولت آمریکا هنوز هدف نهایی این عملیات را بهطور شفاف اعلام نکرده و در عین حال دامنه درگیریها در حال گسترش به بخشهای دیگری از منطقه است؛ عاملی که میتواند زمان و هزینه جنگ را افزایش دهد.
ذخایر استراتژیک نفت
یکی از نکات قابل توجه در مواضع اخیر ترامپ، مخالفت او با استفاده از ذخایر استراتژیک نفت آمریکا است. این ذخایر که بزرگترین ذخیره اضطراری نفت خام در جهان محسوب میشود، در بسیاری از بحرانهای انرژی بهعنوان ابزاری برای کنترل قیمتها مورد استفاده قرار گرفته است. اما ترامپ اعلام کرده که در حال حاضر قصد ندارد از این ذخایر استفاده کند و ترجیح میدهد بازار بهطور طبیعی با شرایط جدید سازگار شود.
در عوض، تمرکز دولت آمریکا بر حفظ جریان انتقال نفت از خلیج فارس قرار گرفته است. ترامپ در اظهارات خود ادعا کرده که تنگه هرمز باز خواهد ماند و مدعی شده نیروی دریایی ایران دیگر توان تهدید جدی این مسیر را ندارد. در همین چارچوب، دولت آمریکا برنامهای برای ارائه بیمه ریسک به نفتکشها و همچنین اسکورت دریایی احتمالی برای عبور کشتیها از تنگه هرمز مطرح کرده است؛ اقدامی که هدف آن کاهش نگرانی شرکتهای کشتیرانی و جلوگیری از اختلال گسترده در صادرات نفت منطقه است.
برخی مدیران صنعت انرژی معتقدند گزینههای دولت آمریکا برای کاهش قیمتها محدود است. به گفته یکی از مدیران ارشد انرژی، بسیاری از ابزارهای سیاستی موجود ـ چه در داخل آمریکا و چه در همکاری با دیگر کشورها ـ تأثیر محدودی بر بازار خواهند داشت. از نگاه این مدیران، مهمترین عامل برای بازگشت ثبات به بازار انرژی، ازسرگیری عبور عادی نفتکشها از تنگه هرمز است؛ مسیری که روزانه میلیونها بشکه نفت از آن عبور میکند.
در همین حال، گزینههای دیگری نیز در سطح دولت آمریکا در حال بررسی است. برخی مقامات درباره احتمال تعطیلی موقت مالیات فدرال بر بنزین صحبت کردهاند؛ اقدامی که میتواند بهطور مستقیم قیمت سوخت برای مصرفکنندگان را کاهش دهد. همچنین پیشنهادهایی درباره کاهش محدودیتهای زیستمحیطی مربوط به ترکیب بنزین تابستانی مطرح شده است تا پالایشگاهها بتوانند از ترکیبهای بالاتر اتانول استفاده کنند و عرضه بنزین را افزایش دهند. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که هرگونه مداخله نادرست در بازار میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. مشاوران انرژی کاخ سفید به دولت توصیه کردهاند که در واکنش به افزایش اولیه قیمتها شتابزده عمل نکند، زیرا اقداماتی که نتوانند به سرعت قیمتها را کاهش دهند ممکن است باعث بیاعتمادی بازار و افزایش بیشتر نوسانات شوند.
تأثیر قیمت بنزین بر محبوبیت دولت
در فضای سیاسی آمریکا نیز این موضوع به سرعت به مسألهای انتخاباتی تبدیل شده است. افزایش پایدار قیمت بنزین میتواند بر محبوبیت دولت تأثیر بگذارد، بهویژه در شرایطی که بسیاری از رأیدهندگان آمریکایی از هزینههای بالای زندگی ناراضی هستند. تحلیلگران سیاسی معتقدند اگر قیمت سوخت در ماههای آینده همچنان بالا بماند، جمهوریخواهان ممکن است در انتخابات میاندورهای کنگره با چالش جدی روبهرو شوند. با وجود این نگرانیها، رهبران جمهوریخواه در کنگره تلاش کردهاند اهمیت افزایش قیمت بنزین را کمرنگ جلوه دهند. آنان تأکید میکنند که سیاستهای اقتصادی دولت همچنان موفق بوده و افزایش قیمت سوخت نتیجه شرایط ژئوپلیتیک خارج از کنترل دولت است.
در مجموع، آنچه امروز در بازار انرژی و سیاست آمریکا دیده میشود، ترکیبی پیچیده از جنگ، امنیت انرژی و محاسبات انتخاباتی است. دولت ترامپ تلاش میکند نشان دهد که کنترل اوضاع را در دست دارد و افزایش قیمت بنزین موقتی است. اما در عمل، سرنوشت قیمت سوخت در آمریکا بیش از هر چیز به تحولات جنگ با ایران و وضعیت امنیتی تنگه هرمز وابسته است؛ جایی که هر تغییر کوچک در آن میتواند بازار جهانی نفت و در نتیجه اقتصاد و سیاست آمریکا را تحت تأثیر قرار دهد./
