واکنشها به چالش قطع اینترنت همچنان ادامه دارد؛
چراغهای کمسوی اطلاعرسانی
علیاکبر قاضیزاده، استاد پیشکسوت علوم ارتباطات و رسانه، معتقد است قطع راههای ارتباطی و رسانهای، حتی در میانه بحران نیز کارساز نیست و چنین تصمیمی، در هیچ شرایطی به تامین منافع و پیشبرد اهداف نیروی اجرایی کشور، منجر نمیشود. او در گفتوگو با خبرآنلاین ایجاد زمینه برای شکلگیری شایعات را ازجمله تبعات چنین تصمیمی میداند و از زمینه موجود در جامعه برای پذیرش این شایعات به واسطه مرجعیت خبری ازدسترفتهمان میگوید.
علیاکبر قاضیزاده گفته است: «در نظر داشته باشید، چنین اقدامی در شرایط کنونی، در اصل میتواند راه را برای شکلگیری همهگونه شایعه و خبرسازی باز بگذارد. اتفاقی که چنانچه مشاهده میکنیم، در عمل رخ داده است. همچنین باید اشاره کرد که متاسفانه زمینه پذیرش چنین شایعات و اخباری نیز در سطح جامعه به وفور مشاهده میشود. چراکه مرجعیت رسانهای از جمله امور خدشهدارشده در کشور ماست. در واقع رسانههای ما، متاسفانه دیگر دارای مرجعیت خبری نیستند. پس قطع راههای ارتباطی و رسانهای به این معناست که ما به جای بازگذاشتن مجاری ارتباطی و اطلاعرسانی، درها را به سوی شایعات باز کرده و زمینه را برای خبرسازی فراهم آوردهایم.»
این پژوهشگر حوزه رسانه و ارتباطات و روزنامهنگار پیشکسوت، ضمن اینکه معتقد است قطع راههای ارتباطی و رسانهای نمیتواند کمکی به سیستم اجرایی کشور کند، از نقطه خطرناکی میگوید که در آن قرار گرفتهایم.
قاضیزاده در این مورد توضیح میدهد: «ما هماکنون در حال رسیدن به نقطهای خطرناک هستیم. به نقطهای که سررشته اطلاعرسانی به دست کسانی افتاده که کارشان شایعهپراکنی و جریانسازی است. حاصل کار این افراد نیز در غیاب رسانههای داخلی و شبکههای اطلاعرسانی معمول، متاسفانه از سوی جامعه مورد پذیرش قرار میگیرد. با این حساب باید گفت تاسفآور است که خودمان با دست خودمان، خود را از آنچه میتوانست به کمکمان بیاید محروم کردهایم. چراکه قطع راههای ارتباطی و رسانهای، نه فقط زمینهساز سکوت مخالفان که به معنای بستن دست خودمان است. وضعیتی که اصلا به نفعمان نیست و نیازمند تجدیدنظر است.»
او در پایان با تاکید بر لزوم تجدیدنظر، تاکید میکند: «در حقیقت، ما باید مردم را خودی بدانیم و به چشم دشمن به آنها ننگریم تا شاید از فضایی که با محدودیت ارتباطی و رسانهای و با شعارسازی و خبرهای غیرقابل باور ایجاد کردهایم خارج شویم.»
ناقض حقوق اساسی
دکتر حسن نمکدوست، استاد علوم ارتباطات و روزنامهنگاری هم اشاره کرد قطع اخیر عموم امکانات ارتباطی و رسانهای را صرفا اقدامی از سر ناچاری به قصد تامین حق امنیت شهروندان نمیداند. نمکدوست در توضیح ویژگیهای نظام ارتباطی موجود در ایران که به عقیده او دارای سابقهای ۲۰۰ساله است در گفتوگو با خبرآنلاین گفته است: «نظام ارتباطی کنونی ایران در تمام سالهای پس از انقلاب، مبتنی بر مناسبات رسانهای ۱۵۰ سالِ پیش از خود است. در واقع رفتارِ این نظام ارتباطی را میتوان، نه منطبق بر تغییرات به وجود آمده از زمان پدیداری ارتباطات جمعی در ایران که مطابق با رفتارِ انجامگرفته در طول مدت مذکور دانست.
این نظام ارتباطی یکسویه و از بالا به پایین که در تمام طول ۲۰۰ سال گذشته به جامعه تحمیل شده، از نگاه من، مبتنی بر سه ویژگی اساسی است؛ تبعیض، تحقیر و تنبیه. در نتیجه، معتقدم علت بخش مهمی از آنچه امروز و همچنین در اعتراضات پاییز ۱۴۰۱، دی ۱۳۹۸، آبان ۱۳۹۶، خرداد ۱۳۸۸ و تمام رویدادهای مصیبتبار تحمیلشده به جامعه شاهدش بودهایم، محصول همین نظام ارتباطی است.»
او این اقدام را ناقض حقوق اساسی مردم ایران و به طور مشخص، ناقض حق آگاهی، حق اطلاع و حق ارتباط برشمرد و توضیح داد: «از چنین اقدامی میتوان چنین استنباط کرد که به عقیده مسوولان، جامعه ایران، از توانایی تشخیص درست از نادرست، بهرهمند نیست و در واقع به آن حد از بلوغ نرسیده که معنای واقعی پیامهای رسانهای را درک و دریافت کند.»
او همچنین اشاره کرد مهمترین متغیر تاثیرگذار بر امنیت ملی هر جامعهای در هر کجای جهان، آگاهی شهروندان آن جامعه است و میان سطح آگاهی و اطلاع جامعه و میزان دسترسیاش به ابزار ارتباطی با امنیت ملی، نسبتی مستقیم دیده میشود. پس اگر رویکرد کلی حفظ امنیت ملی است، پیش از هر چیز باید نظام ارتباطی تنبیهی، تبعیضگرا و تحقیرآمیز موجود را کنار بگذارد و یک نظام ارتباطی آزادیگرایانه را جایگزین آن کند.
هشدار در مورد یکطرفه شدن ارتباط رسانهای حاکمیت با جامعه
مرضیه ادهم، پژوهشگر حوزه سیاستگذاری رسانه و فضای مجازی، ازجمله کارشناسانِ منتقدِ یکطرفه شدن ارتباط رسانهای حاکمیت با جامعه، نیز ضمن تاکید بر لزوم حفظ امنیت و تمامیت ارضی هشدار داد تصمیم به قطع امکانات ارتباطی و رسانهای میتواند به چیزی ضدِ هدف اولیهاش تبدیل شود. او توضیح داد: «در حال حاضر در پیامهارسانهای داخلی؛ بله، ایتا و سروش با وجود محدودیتهایشان، به برخی از صاحبان کانالهای پرمخاطب امکان آپلود مطلب داده شده است.
در کنار این با پارازیتاندازیهای شدید روی شبکههای ماهوارهای فارسیزبان خارج از کشور و محدود شدن منابع خبری به صداوسیما و معدود روزنامهها و خبرگزاریهای داخلی، عملا شاهد روایتسازی غالب و قرار دادن جامعه در موقعیتی ناگزیر از شنیدنِ صِرف هستیم. این تصمیم، یکطرفه شدن ارتباط، اگرچه طبق اعلام وزارت ارتباطات، توسط مراجع امنیتی ذیصلاح و به واسطه شرایط پیش آمده در کشور و برای تامین حق امنیت شهروندان اخذ شده اما عملا به ضد خود بدل شده است.»
