ایلام و کردستان بیشترین تورم را تجربه کردند؛
ریشههای تفاوت تورم بین استانها
مهمترین عامل ایجاد این اختلاف، تفاوت در ترکیب سبد مصرفی خانوارها و ضرایب اهمیت گروههای کالایی است. از آنجا که تورم گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» بسیار بالاتر از تورم گروه «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» بوده است، استانهایی که سهم بیشتری از هزینه خانوارشان صرف خوراکیها میشود، تورم بالاتری را تجربه میکنند. به همین دلیل، تهران با ضریب اهمیت ۲۱.۹ درصدی خوراکیها کمترین تورم را ثبت کرده، درحالیکه استانهای ایلام و کردستان که حدود ۴۰ درصد از سبد هزینه آنها به خوراکیها اختصاص دارد، تورمی بیش از ۶۸ درصد داشتهاند. حتی اگر قیمت خوراکیها و غیرخوراکیها در دو استان با نرخهای یکسان افزایش یابد، صرفا تفاوت در وزن این گروهها میتواند چند واحد درصد اختلاف در نرخ تورم نهایی ایجاد کند. بنابراین، بخش عمده تفاوت تورم استانی ناشی از ساختار مصرف خانوارهاست، نه تفاوت در سرعت رشد قیمتها.
عامل دوم به نحوه محاسبه تورم سالانه مربوط میشود. تورم سالانه از مقایسه میانگین شاخص قیمت در دوازده ماه اخیر با میانگین دوازده ماه قبل از آن به دست میآید. این ویژگی باعث میشود استانهایی که در گذشته تورم بالاتری داشتهاند، با گذشت زمان و خروج آن دورههای اوج از محاسبات، نرخ تورم پایینتری نشان دهند و برعکس. در نتیجه، رتبهبندی استانها از نظر تورم دائما تغییر میکند و نمیتوان بر اساس یک مقطع زمانی، درباره عملکرد اقتصادی استانها قضاوت قطعی کرد.
به طور کلی، تفاوتهای موجود در نرخ تورم استانی عمدتا ناشی از تفاوت ساختار مصرف خانوارها و ویژگیهای آماری شاخص تورم است و نه تفاوت اساسی در روند افزایش قیمتها. از این رو، اتکا به نرخ تورم سالانه کل برای ارزیابی عملکرد استانها میتواند گمراهکننده باشد. مرکز پیشنهاد میکند برای تحلیل دقیقتر، نرخ تورم گروههای خوراکی و غیرخوراکی به تفکیک بررسی شود و در مقایسه استانها بیشتر از شاخصهای تورم ماهانه یا نقطهبهنقطه استفاده شود؛ زیرا این شاخصها کمتر تحتتاثیر ویژگیهای فرمول محاسباتی قرار دارند.
