مذاکره؛ شاخه زیتون دمشق به تل‌آویو

بیش از یک‌سال است که واشنگتن برای دستیابی به یک توافق امنیتی میان اسرائیل و دولت احمد الشرع که متحد جدید ایالات متحده در خاورمیانه به شمار می‌رود، تلاش می‌کند. با این حال ورود نیروهای اسرائیلی به خاک سوریه و حمله به دارایی‌های دولتی به بهانه تهدیدهای امنیتی این روند را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. به گفته الشیبانی، مذاکرات بر سر این توافق که به‌دلیل تحولات منطقه متوقف شده بود پیش‌بینی می‌شود که به زودی از سر گرفته شود. او تایید کرد که پس از حمله اخیر به پایگاه هوایی ارتباط میان سوریه و اسرائیل به‌طور کامل قطع شده است. وزیر امور خارجه سوریه با اشاره به بی‌اعتمادی عمیق دمشق به تل‌آویو تصریح کرد که ارتباط با طرفی که مدام امنیت سوریه را تهدید می‌کند ضروری است؛ اما اگر این تماس‌ها نتیجه‌بخش نباشد نیازی به ادامه آنها نخواهد بود. در همین راستا احمد الشرع نیز پیش‌تر تاکید کرده بود که دمشق پس از ۱۴سال جنگ اکنون تنها بر بازسازی تمرکز دارد و هیچ تهدیدی برای کشورهای دیگر محسوب نمی‌شود. با وجود این، مقامات اسرائیلی از زمان سقوط بشار اسد در سال۲۰۲۴ همواره از خطرات احتمالی در سوریه سخن گفته‌اند و با همین توجیه مناطقی در جنوب غربی سوریه را تصرف کرده و پایگاه‌های نظامی متعددی را هدف قرار داده‌اند. الشیبانی با بیان اینکه تلاش اسرائیل برای تامین امنیت خود از طریق نیروی نظامی محکوم به شکست است از فشار مداوم آمریکا برای بازگرداندن تل‌آویو به میز مذاکره خبر داد.

او هرچند حساب باز کردن روی اسرائیل را بسیار دشوار خواند، اما تاکید کرد که سوریه برای ایجاد ثبات منطقه‌ای و روابط پایدار با همسایگانش امید زیادی دارد. به گفته او، «سوریه دستش را برای تفاهم، صلح، دیپلماسی و ثبات منطقه‌ای دراز کرده است». تنش‌ها بر سر سوریه روز سه‌شنبه و پس از بمباران پایگاه هوایی ابوالظهور توسط اسرائیل به اوج خود رسید. تل‌آویو مدعی بود دمشق قصد دارد به نیروهای ارتش ترکیه اجازه استقرار در این پایگاه را بدهد؛ ادعایی که از سوی سوریه و ترکیه به شدت تکذیب شد. دمشق حتی پیش از حمله پیام داده بود که این مکان به پایگاه ترکیه تبدیل نخواهد شد اما بمباران متوقف نشد. به گفته الشیبانی، در اوایل سال جاری میلادی دو طرف روی کاغذ تقریبا بر سر تمام مفاد یک توافق امنیتی به تفاهم رسیده بودند. این توافق اسرائیل را ملزم می‌کرد حملات خود را متوقف کرده و از اراضی تصرف‌شده پس از سقوط اسد عقب‌نشینی کند. ایجاد مناطق امنیتی در نزدیکی مرز از جمله یک منطقه حائل با حضور نیروهای سازمان ملل بخشی از این طرح بود؛ اما به اعتقاد دمشق اسرائیل اراده واقعی برای اجرای این توافق را نداشت. سوریه و اسرائیل از نظر فنی از سال ۱۹۴۸ در وضعیت جنگی به سر می‌برند و با توجه به اینکه اسرائیل بلندی‌های جولان را در سال۱۹۶۷ اشغال کرده است، اکنون اولویت اصلی سوریه توقف تجاوزات نظامی پیش از دستیابی به هرگونه توافق امنیتی است تا در مرحله بعد مسیر برای گفت‌وگو درباره صلح و وضعیت جولان باز شود. در همین حال تام باراک فرستاده ویژه آمریکا در امور سوریه اعلام کرده که واشنگتن در حال طراحی سازوکاری برای جلوگیری از درگیری میان اسرائیل، ترکیه و سوریه است. الشیبانی گفت هنوز توافقی روی این سازوکار حاصل نشده و تاکید دارد که این سازوکار باید حملات را متوقف کند و راه را برای یک توافق امنیتی پایدار هموار کند، نه اینکه به تثبیت اشغالگری اسرائیل بینجامد. الشیبانی گفت اسرائیل حتی پس از آنکه سوریه پیام داد این پایگاه به ترکیه واگذار نخواهد شد، باز هم ابوالظهور را بمباران کرد. او در پایان با قدردانی از حمایت‌های نظامی و آموزشی ترکیه، اردن و عربستان سعودی تصریح کرد که دمشق برای بازسازی ارتش خود از این کمک‌ها چشم‌پوشی نخواهد کرد.