شوک جنگ به بازار فلزات؛
کامودیتیها زیر آتش؛ از اختلال عرضه تا جهش قیمت
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- محمدامین مکرمی: تحولات نظامی اخیر در پی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بهسرعت از حوزه امنیتی به قلب بازارهای جهانی کامودیتی نفوذ کرده است. حملات به زیرساختهای صنعتی—از جمله کارخانههای فولاد در ایران و تأسیسات بزرگ آلومینیوم در خلیج فارس—نشان میدهد که این جنگ دیگر صرفا یک منازعه ژئوپلیتیک نیست، بلکه به یک شوک ساختاری در سمت عرضه جهانی تبدیل شده است؛ شوکی که میتواند مسیر قیمتها، تجارت و حتی الگوی تولید صنعتی جهان را تغییر دهد.
ترجمه مطالب از رسانههای خارجی به معنای تایید آن محتوا نیست. هدف صرفا اطلاع مخاطب از رویکرد و نگاه رسانههای جهان به جنگ کنونی است.
در ایران، حملات به مجتمعهایی مانند فولاد مبارکه و فولاد خوزستان، بخشی از ظرفیت تولید فولاد را با اختلال مواجه کرده است. همزمان، گسترش دامنه درگیری به خلیج فارس و هدف قرار گرفتن تأسیسات آلومینیوم در امارات و بحرین، زنجیره تولید فلزات را در سطح منطقهای مختل کرده است. این تحولات زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم حدود ۹درصد از عرضه جهانی آلومینیوم در این منطقه تولید میشود و بخش عمده آن صادر میشود.
براساس گزارش رویترز، حملات به تأسیسات بزرگ آلومینیوم در بحرین و امارات باعث توقف یا کاهش تولید در بخشی از این واحدها شده و حتی حدود ۱۹ درصد از ظرفیت یکی از بزرگترین مجتمعهای جهان از مدار خارج شده است.
به نوشته بلومبرگ، این تحولات بازاری را که پیشتر نیز با محدودیت عرضه مواجه بود، به سمت یک بحران واقعی سوق داده و ریسک جهشهای بیشتر قیمتی را افزایش داده است.
همزمان با کاهش تولید، مسیرهای صادراتی نیز با مشکل مواجه شدهاند. محدود شدن تردد کشتیها در مسیرهای کلیدی منطقه، باعث افزایش هزینه حملونقل و تأخیر در تحویل محمولهها شده است.
افزون بر این، دادهها نشان میدهد موجودی انبارهای آلومینیوم در بورس فلزات لندن بیش از ۶۰ درصد کاهش یافته و به پایینترین سطوح چند سال اخیر رسیده است؛ عاملی که شدت شوک عرضه را تشدید کرده است.
از سوی دیگر، افزایش هزینه تولید نیز به فشار مضاعف بر بازار انجامیده است. صنایع فلزی بهشدت انرژیبر هستند و افزایش هزینهها بهسرعت در قیمت نهایی منعکس میشود.
واکنش بازارها
بازارها بهسرعت به این تحولات واکنش نشان دادهاند. قیمت آلومینیوم در بورس فلزات لندن تنها در یک روز حدود ۳.۷ تا ۳.۸ درصد افزایش یافت و به نزدیکی ۳۵۰۰ دلار در هر تن رسید، که بالاترین سطح در چهار سال اخیرمحسوب میشود.
در مقیاس هفتگی نیز، این فلز حدود ۸.۵ درصد رشد را ثبت کرده که یکی از بزرگترین جهشهای کوتاهمدت در سالهای اخیر محسوب میشود.
در افق ماهانه، دادههای بازار نشان میدهد قیمت آلومینیوم بیش از ۷ درصد افزایش یافته و نسبت به سال گذشته نیز رشد آن به بیش از ۳۵ درصد رسیده است.
افزون بر قیمت پایه، شاخصهای مکمل نیز صعودی بودهاند. بهعنوان مثال، پرمیوم آلومینیوم در بازار آسیا تا ۸۰ درصد افزایش یافته که نشاندهنده فشار شدید سمت تقاضا در کنار محدودیت عرضه است.
این افزایش قیمت تنها به آلومینیوم محدود نمانده است. سایر فلزات صنعتی مانند روی، نیکل و حتی مس نیز در واکنش به نگرانیهای عرضه رشد کردهاند، هرچند شدت آن کمتر بوده است.
در بازار فولاد نیز، اگرچه دادههای لحظهای محدودتر است، اما افزایش هزینه تولید و اختلال در عرضه منطقهای، مسیر قیمتی را صعودی کرده است. در نتیجه، صنایع پاییندستی از جمله خودرو، ساختمان و لوازم خانگی با افزایش هزینه مواد اولیه مواجه شدهاند.
در حوزه پتروشیمی نیز شرایط مشابهی شکل گرفته است. افزایش هزینه خوراک و اختلال در زنجیره تأمین، قیمت محصولات را در مسیر افزایشی قرار داده و فشار تورمی را به صنایع مصرفکننده منتقل کرده است.
در سطح تجارت جهانی، این تحولات به تغییر مسیرها و بازتعریف جریانهای تجاری منجر شده است. برخی کشورها بهدنبال جایگزینی منابع تأمین هستند و این موضوع میتواند رقابت در بازارهای جایگزین را تشدید کند. در مقابل، تولیدکنندگان خارج از منطقه بحران، از افزایش قیمتها منتفع میشوند.
جنگ اخیر یک شوک همزمان به عرضه و قیمت در بازار کامودیتیها وارد کرده است. دادههای قیمتی نشان میدهد بازار وارد فاز جدیدی از نوسان و عدماطمینان شده؛ وضعیتی که در صورت تداوم درگیریها، میتواند به تثبیت قیمتها در سطوح بالا و حتی ثبت رکوردهای جدید منجر شود.
