توافق دولت دمشق با نیروهای کرد نقطهعطفی در بازسازی این کشور است؛
آزمون یکپارچگی سوریه
بر اساس این توافق، دولت سوریه متعهد شده است با تعیین استاندار و ایجاد ساختارهای اداری جدید، مشارکت سیاسی و نمایندگی محلی را تقویت کند. همزمان، نیروهای امنیتی و نهادهای اداری دولت وارد شهرهایی مانند حسکه، قامشلی و کوبانی شدهاند و کنترل برخی تاسیسات راهبردی از جمله فرودگاهها، میادین نفتی و گذرگاههای مرزی بهتدریج به دولت مرکزی منتقل شده است. این روند شامل واگذاری تدریجی مسوولیتهای امنیتی و ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه در ساختار رسمی ارتش و نهادهای دولتی نیز میشود.
دولت سوریه همچنین تلاش کرده است از طریق اقدامات سیاسی، نگرانیهای جامعه کرد را کاهش دهد. در همین راستا، رئیسجمهور سوریه در حکمی اعلام کرد کردهای سوریه بخشی جداییناپذیر از ملت این کشور هستند و هویت فرهنگی و زبانی آنان جزئی از هویت ملی سوریه محسوب میشود. این اقدام در حالی صورت میگیرد که مساله حقوق کردها یکی از حساسترین موضوعات سیاسی در روند بازسازی ساختار حکمرانی سوریه است.
با وجود این تحولات، روند ادغام مناطق تحت کنترل نیروهای کرد بدون تنش نبوده است. ارتش سوریه همزمان عملیات نظامی گستردهای را در مناطق غرب و شرق رود فرات علیه نیروهای دموکراتیک سوریه آغاز کرد که با مشارکت برخی نیروهای عشایری همراه بود. این عملیات در نهایت موجب شد دولت مرکزی کنترل بخش بزرگی از مناطق پیشتر تحت نفوذ این نیروها را بهدست آورد. این تحولات نشان میدهد که توافق سیاسی و فشار نظامی بهصورت همزمان برای تثبیت اقتدار دولت سوریه بهکار گرفته شده است.
در سطح بینالمللی نیز تحرکات دیپلماتیک برای حمایت از روند یکپارچگی سوریه افزایش یافته است. در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ، مقامات سوری و آمریکایی بر حفظ تمامیت ارضی و حاکمیت ملی سوریه تاکید کردند. ایالات متحده ضمن اعلام حمایت از دولت سوریه، از توافق ادغام نیروهای کرد با ساختار حکومتی نیز پشتیبانی کرده و آن را گامی مهم در مبارزه با گروههای تروریستی دانسته است. سوریه نیز اخیرا به ائتلاف بینالمللی مبارزه با داعش پیوسته و این موضوع نشانهای از افزایش همکاریهای امنیتی میان دمشق و غرب تلقی میشود.
با این حال، گزارشها نشان میدهد سیاست آمریکا در قبال کردهای سوریه همچنان بر حمایت از نوعی خودگردانی محدود در چارچوب دولت واحد سوریه استوار است. واشنگتن تلاش میکند میان خواستههای کردها برای خودمدیریتی و حفظ یکپارچگی سرزمینی سوریه تعادل ایجاد کند. برخی تحلیلگران معتقدند این رویکرد میتواند زمینه کاهش تنشهای قومی و تثبیت ثبات سیاسی را فراهم کند؛ اما در عین حال ممکن است باعث پیچیدهتر شدن ساختار حکمرانی در سوریه شود. در این میان، برخی مقامات و نمایندگان سیاسی غرب نیز بر ضرورت حمایت از حقوق اقلیتهای قومی و مذهبی سوریه تاکید دارند. آنان معتقدند نقش کردها در مبارزه با گروه داعش باید به رسمیت شناخته شود و تضمینهای امنیتی لازم برای حفاظت از تمام گروههای اجتماعی، از جمله علویها و دروزیها، فراهم شود.
در مجموع، توافق اخیر میان دولت سوریه و نیروهای کرد میتواند نقطه عطفی در روند بازسازی حاکمیت ملی این کشور باشد. با این حال، موفقیت آن به میزان اعتمادسازی میان گروههای قومی، نحوه اجرای توافقهای امنیتی و میزان حمایت بازیگران منطقهای و بینالمللی بستگی دارد. سوریه اکنون در مرحلهای قرار گرفته که میتواند به سوی تثبیت سیاسی حرکت کند یا با بروز اختلافات جدید، وارد مرحلهای تازه از بیثباتی شود.
