نیش‌ترمز تورم تولید خودرو در پاییز

بر اساس داده‌های رسمی مرکز آمار ایران، تورم تولیدکننده این بخش در پاییز امسال نسبت به فصل قبل ۶.۲‌درصد ثبت شده‌است. این نرخ در مقایسه با رشد ۱۰.۶درصدی تابستان، کاهش محسوسی را نشان می‌دهد، با این‌حال رشد بیش از ۶‌درصدی قیمت‌های تولیدکننده در یک فصل، همچنان رقمی بالاست و نشان می‌دهد هزینه‌های تولید در صنعت خودرو در حال افزایش است؛ هرچند با آهنگی کندتر.

نکته قابل‌توجه در آمار پاییز ۱۴۰۴، ناهمخوانی آن با انتظارات تورمی است. گرچه در تابستان امسال، همزمان با وقوع جنگ ۱۲روزه، افزایش ریسک‌های اقتصادی به رشد نرخ ارز و بالا رفتن سطح عمومی قیمت‌ها منجر شد و اثر آن در تورم بالای تولیدکننده صنعت خودرو در آن فصل منعکس شد، اما در پاییز امسال وضعیت چندان باثبات‌تر از تابستان نبوده‌است.

فعال‌شدن مکانیسم ماشه در هفتم مهرماه، افزایش نااطمینانی نسبت به آینده روابط خارجی و تشدید مشکلاتی مانند تامین قطعه را به‌دنبال داشت. همزمان، نرخ ارز از اواسط پاییز وارد یک مسیر افزایشی پرشتاب شد که این موضوع به‌طور طبیعی خود را در قیمت مواد اولیه، قطعات وارداتی و هزینه‌های تولید خودرو نشان می‌دهد. بر همین اساس، تصور غالب آن بود که تورم تولیدکننده در پاییز نه‌تنها کاهش نیابد، بلکه حتی از تابستان نیز فراتر رود.

با این‌حال، گزارش مرکز آمار تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. کاهش تورم فصلی و تعدیل نرخ‌های نقطه‌به‌نقطه نشان می‌دهد اثر شوک‌های پاییزی هنوز به‌طور کامل به لایه تولید منتقل نشده یا بخشی از فشارهای هزینه‌ای با وقفه به فصول بعد موکول شده‌است. بخش قابل‌توجهی از نهاده‌های صنعت خودرو با قراردادهای پیشین یا موجودی انبار تامین می‌شود، به‌همین‌دلیل جهش نرخ ارز در اواسط پاییز الزاما به‌صورت هم‌زمان در آمار همان فصل منعکس نمی‌شود و معمولا با یک یا دو فصل تاخیر خود را نشان می‌دهد. بر این‌ اساس کاهش تورم فصلی پاییز لزوما به‌معنای خنثی‌شدن اثر افزایش نرخ ارز نیست، بلکه می‌تواند بیانگر جابه‌جایی زمانی اثر آن باشد، بنابراین احتمالا در زمستان باید شاهد رشد تورم تولید خودرو باشیم. اما در مقیاس نقطه‌به‌نقطه، تورم تولیدکننده در پاییز‌۱۴۰۴ نسبت به پاییز سال‌گذشته به ۲۶.۵درصد رسیده‌است. این در شرایطی است که این رقم در پاییز سال‌گذشته به ۳۳.۳‌درصد می‌رسید، بنابراین شدت شوک‌های هزینه‌ای نسبت به سال‌قبل تا حدی فروکش کرده‌است، با این‌حال باقی‌ماندن تورم نقطه‌به‌نقطه در محدوده نزدیک به ۳۰‌درصد نشان می‌دهد همچنان فشار بر صورت‌های مالی خودروسازان پابرجاست.

همچنین تورم سالانه یا میانگین چهار فصل منتهی به پاییز تقریبا نزدیک به تورم سالانه تابستان است. بر اساس این شاخص، تورم تولیدکننده خودرو در پاییز ۱۴۰۴ معادل ۲۹.۴درصد بوده‌است. این رقم در تابستان امسال ۳۰.۵‌درصد بود. پایداری این نرخ نشان می‌دهد؛ طی یک سال‌گذشته رشد قیمت نهاده‌های تولید سرعت خود را حفظ کرده‌است.