تبادل آتش میان ایران و آمریکا در میانه تلاشهای میانجیگران همچنان ادامه دارد
رقابت آتش و دیپلماسی
بهرغم استمرار تنشها و تبادل آتش در خلیجفارس، تلاشهای دیپلماتیک برای یافتن راهحلهای پایدار در جنگ آمریکا علیه ایران همچنان ادامه دارد. در این میان، بازیگران بینالمللی با دقت به تحولات منطقهای و واکنشهای دو طرف توجه دارند و سعی میکنند با میانجیگری، فضایی برای گفتوگو و کاهش تنشها فراهم آورند.
صدای انفجار در سراسر خاورمیانه
درگیریهای متقابل میان ایران و ایالات متحده که اکنون وارد دومین هفته خود شده، با حملات آمریکا به پلها، تاسیسات برق ادامه یافته و دو کشور را بیش از پیش به آستانه یک جنگ تمامعیار نزدیک کرده است. شامگاه دوشنبه، رسانههای ایران از شنیده شدن صدای انفجار در بخشهایی از کشور خبر دادند. بنا به گزارشها، صدای انفجارهایی در حوالی بندرعباس، سیریک، کنارک، چابهار و حتی ارتفاعات اطراف شیراز شنیده شد. خبرگزاری صدا و سیما گزارش داد که بامداد روز سهشنبه در برخی از نقاط شهر شیراز صداهای انفجار شنیده شده است. رسانهها همچنین از وقوع انفجارهایی در بندر لنگه خبر دادند.
در همین رابطه سنتکام، طی بیانیهای خبر داد نیروهای آمریکایی ساعت ۴ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا، به دستور رئیسجمهور آمریکا دور تازهای از حملات علیه ایران را آغاز کردند. به ادعای سنتکام، هدف از این حملات، تضعیف بیشتر توانمندیهای نظامی ایران بود که برای حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز مورد استفاده قرار میگیرند. این حملات در حالی صورت گرفت که ترامپ روز دوشنبه مدعی شد که «از این پس، هر بار که ایران یک سرباز آمریکایی را بکشد، بهای آن را چند برابر خواهد پرداخت.»
متقابلا ارتش ایران نیز با انتشار بیانیهای اعلام کرد که در موج جدید عملیات «صاعقه» سامانههای موشکی هیمارس در کویت هدف موشکهای زمین به زمین قرار داده است. در بیانیه ارتش جمهوری اسلامی ایران که بامداد سهشنبه منتشر شد، آمده است: «در مرحله هجدهم عملیات صاعقه، نیروی زمینی ارتش با موشکهای زمین به زمین، سامانههای موشکی هیمارس ارتش تروریستی آمریکا مستقر در پایگاه عریفجان کویت را هدف قرار داد.» از سوی دیگر، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران صبح سهشنبه با انتشار بیانیهای اعلام کرد که نیروهای ایران شبی سیاه را برای رادارهای ارتش آمریکا رقم زدند. سپاه طی بیانیه خود اعلام کرد که طی حملات جدید خود توانسته یک رادار هشدار اولیه، یک سامانه رادار دفاع موشکی، یک رادار پیافاس ۱۱۷، یک سامانه پدافندی پاتریوت و سامانه ارتباط ماهوارهای مربوط به پدافند هوایی را در پایگاه احمد الجابر کویت هدف قرار دهد. در همین رابطه، روابط عمومی سپاه طی بیانیهای مجزا اعلام کرد در ادامه حملات موشکی و پهپادی به رادارها و سامانههای پدافندی دشمن در منطقه، یک فروند هواپیمای F-۱۵آمریکا را در آشیانه منهدم کرد.
بنا به این بیانیه، زیرساختهای شرکت آمریکایی آمازون در بحرین مورد هدف قرار گرفته است. در عین حال، سپاه در بیانیه شماره ۴۰ خود خبر داد که در «موج ۲۴ عملیات نصر ۲» به یک «مجتمع محل استقرار» نیروهای ارتش آمریکا در منطقه رکبان اردن حمله کرده است و «تعدادی» از آنان کشته شدند. در ادامه روز، آتش در کشورهای حوزه خاورمیانه همچنان شعلهور بود؛ رسانهها از وقوع انفجارهایی در مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین خبر دادند. بنا به گزارش الجزیره، آژیرهای هشدار در منامه، پایتخت بحرین، به صدا درآمد و به ساکنان دستور داده شد که در پناهگاهها بمانند. همچنین، منابع خبری از شنیده شدن صدای چند انفجار و به لرزه درآمدن پایگاه العدید قطر خبر دادند.
تلاشهای دیپلماتیک برای حل بحران
همراستا با تنشهای اخیر، رسانهها از اقدامات پشتپرده برای حل مسالمتآمیز وضعیت فعلی و بازگشت طرفین درگیر به میز مذاکره خبر دادهاند. در همین رابطه، پایگاه خبری آکسیوس به نقل از منابع آگاه ادعا کرد که قطر، مصر، پاکستان و چند میانجی منطقهای دیگر، پیشنهادی برای آتشبس ۱۰ روزه را به ایران و ایالات متحده ارائه کردهاند. در این گزارش ادعا شده که دولت آمریکا درحال بررسی این پیشنهاد است و همزمان از اسرائیل خواسته اقداماتی انجام ندهد که فرصت باقیمانده برای دیپلماسی را از بین ببرد. پایگاه خبری آکسیوس مدعی شد که این آتشبس شامل توقف درگیریها، از سرگیری تردد کشتیها از طریق تنگه هرمز و فراهم کردن فرصتی برای تهران و واشنگتن میشود تا یادداشت تفاهم میان دو طرف را حفظ و احیا کنند.
به گفته منابع آگاه، اکنون تنها دو سناریو پیش روی کاخ سفید قرار دارد؛ یا پذیرش آتشبس ۱۰ روزه برای بازگشت به مسیر دیپلماسی و بازگشایی تنگه هرمز، یا آغاز یک عملیات نظامی گسترده و مشترک با اسرائیل با هدف وادار کردن تهران به عقبنشینی. آکسیوس در ادامه مدعی شد که ترامپ هنوز میان این دو گزینه تصمیم نگرفته، اما مقامهای مطلع بر این باورند که چند روز آینده مشخص خواهد کرد کدام مسیر در پیش گرفته میشود، چرا که دیگر فرصت چندانی برای ادامه جنگ فرسایشی و بینتیجهای که اکنون خلیج فارس را درگیر کرده، باقی نمانده است.
دیدار وزیر کشور ایران با نخستوزیر پاکستان
همراستا با این تحول و درحالیکه درگیری نظامی میان ایران و آمریکا شدت گرفته است، اسکندر مومنی، وزیر کشور ایران، روز دوشنبه برای مذاکره با رهبران پاکستان وارد اسلامآباد شد. رسانهها پیشتر گزارش کرده بودند که مومنی در این سفر حامل پیامی از مسعود پزشکیان خواهد بود. محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان پس از استقبال از اسکندر مومنی گفت که این سفر به تقویت بیشتر روابط دوجانبه کمک خواهد کرد و ابراز امیدواری کرد که وزیر کشور ایران با «خبرهای خوب» به اسلامآباد آمده باشد. این در حالی است که اسکندر مومنی طی این سفر در دو جلسه کاری با فلید مارشال ژنرال عاصم منیر و همچنین شهباز شریف دیدار و گفتوگو کرد.
کاخ سفید زیر فشار
در تبادل آتش و تحرکات دیپلماتیک فشارها بر کاخ سفید در پی کشته شدن شماری از نیروهای آمریکا طی حملات اخیر ایران رو به افزایش است. در آخرین واکنشها به این مساله، مارجری تیلور گرین، نماینده سابق کنگره آمریکا که در یک سال گذشته از میان جمع حامیان تندرو دونالد ترامپ به یکی از منتقدان جدی او بدل شده است، در پیامی در شبکه ایکس نسبت به کشته شدن نظامیان آمریکایی در جریان حملات ایران به اردن واکنش نشان داد. بنا به گزارش هیل، وی در این پیام نوشت: «اگر شما وارد یک جنگ غیرضروری با ایران برای باز نگه داشتن تنگه هرمز، که پیش از آغاز جنگ هم باز بود، نمیشدید، نیروهای آمریکایی ما کشته نمیشدند. به این جنگ پایان دهید.» همچنین، بر اساس نظرسنجیهای منتشرشده توسط واشنگتن پست، ۶۹ درصد از مردم آمریکا از عملکرد ترامپ در موضوع جنگ با ایران رضایت ندارند و تنها ۲۹ درصد آن را تایید میکنند.
از سوی دیگر، وزرای امور خارجه کشورهای عضو اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) روز سهشنبه از تشدید سریع درگیریها بین ایران و آمریکا شدیدا ابراز نگرانی کردند. وزرای خارجه عضو آسهآن خواستار خویشتنداری و پرهیز از هرگونه اقدامی شدند که به وخامت بیشتر اوضاع بینجامد. نشریه پولیتیکو نیز طی گزارشی به تاریخ ۲۰ ژوئیه از تلاش دموکراتهای کنگره آمریکا برای توقف حملات ایالات متحده علیه ایران با استفاده از ابزارهایی همچون توقف تصویب لایحه دفاعی و بودجه نظامی مدنظر دولت دونالد ترامپ خبر داد. به نوشته پولیتیکو، این اقدامات به دموکراتها فرصت میدهد در برابر سیاستهای جنگی دولت ترامپ، دستاوردهای ملموسی داشته باشند و در عین حال فشارهای مالی و سیاسی بر کاخ سفید وارد کنند؛ آن هم در شرایطی که جمهوریخواهان خود را برای انتخابات میاندورهای ماه نوامبر آماده میکنند.
در میانه این تلاشها، روزنامه والاستریت ژورنال مدعی شد که دستگاه اطلاعاتی اسرائیل ارزیابی کرده که ایران هزاران سانتریفیوژ غنیسازی اورانیوم را به کوه کلنگ منتقل کرده که هدف قرار دادن این تجهیزات در حملات هوایی را دشوارتر میکند. همان منطقهای که ترامپ در اظهارات اخیرش ادعاهایی را درباره آن مطرح و به بمباران آن تهدید کرده است. بر اساس گزارش این رسانه آمریکایی، این سانتریفیوژها پس از جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵ به این کوه منتقل شدند. بنا به گزارش این روزنامه، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی گفتند که انتقال این تجهیزات حساس به داخل کوه، این نگرانی را تشدید کرده که تهران برای تضمین ادامه غنیسازی اورانیوم، حتی در صورت حمله نظامی وسیع به خاکش، تلاش میکند.
