رسانههای بینالمللی چالشها و پیچیدگیهای مذاکرات تهران و واشنگتن را بررسی کردند
توافق بزرگ یا تفاهم ناتمام؟
نشریه هیل در یادداشتی به بررسی این اظهارات ترامپ پرداخت و نوشت، رئیسجمهور ترامپ عصر پنجشنبه در گفتوگو با خبرنگاران در دفتر بیضی شکل کاخ سفید، از «توافق بزرگ با ایران» خبر داد. این یک تغییر ناگهانی، نسبت به یک پست صبحگاهی در شبکههای اجتماعی بود که در آن متعهد شده بود ایالات متحده در شرف حمله «بسیار سخت» به ایران است و «در آیندهای نه چندان دور» جزیره خارک را که از نظر اقتصادی حیاتی است، «تصرف» خواهد کرد. به گزارش هیل، او در پست بعدی خود با اعلام این توافق ادعایی، این حملات را لغو کرد. ترامپ از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، با حملات مشترک ایالات متحده و اسرائیل به ایران، بارها اصرار داشته است که توافق قریبالوقوع است. اوایل این هفته، سیانان حداقل ۳۸ بار زمانی را که رئیسجمهور چنین ادعایی کرده بود، ثبت کرد. تفاوت این بار در جزئیات به ظاهر خاص نهفته است.
ترامپ اظهار کرد که امضای توافق میتواند شنبه یا دوشنبه اتفاق بیفتد، که در آن زمان ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز آزادانه آغاز خواهد شد. ترامپ افزود که این مراسم احتمالا در اروپا برگزار خواهد شد. او گفت که نمیتواند در این مراسم شرکت کند، اما معاون رئیسجمهور ونس در آن شرکت خواهد کرد. ظاهرا این توافق از حمایت بسیاری از کشورهای دیگر نیز برخوردار است. ترامپ در پست خود در شبکههای اجتماعی گفت که علاوه بر ایالات متحده، «اسرائیل، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، ترکیه، پاکستان، بحرین، کویت، اردن، مصر و دیگران» نیز همگی موافق هستند. اعتماد به نفس ظاهری ترامپ، خوشبینی گستردهتری را - از جمله در بازارهای مالی - برانگیخت. میانگین صنعتی داو جونز و S&P ۵۰۰ هر دو تقریبا ۲ درصد افزایش یافتند و نزدک با پیشرفت بیش از ۲.۵ درصد، سود بیشتری را نشان داد. اما افراد بدبین خاطرنشان میکنند که در زیر وعدههای به ظاهر محکم ترامپ، نوعی بیاعتمادی وجود دارد.
اول از همه، هنوز مشخص نیست که آیا ایرانیها واقعا به این توافق پیوستهاند یا خیر. نیویورک تایمز اواخر بعد از ظهر پنجشنبه به نقل از رسانههای دولتی ایران گزارش داد که سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور ادعاهای ترامپ در مورد توافق را «حدس و گمان» خوانده است. الجزیره نیز به نقل از رسانههای دولتی ایران گزارش داد که رهبری جمهوری اسلامی هنوز تصمیم نهایی را نگرفته است. نگرانیهای پیش پا افتادهتری نیز وجود دارد. برای شروع، رئیسجمهور در دفتر بیضی شکل اذعان کرد که این توافق یک یادداشت تفاهم (MOU) است، نه یک توافق قطعیتر. او در یک مقطع با لحنی مبهم گفت: «این یک تفاهمنامه بسیار قوی است.» جناحهای جنگطلبتر در خود حزب ترامپ نمیخواهند ببینند تهران از فرصتهای انعطافپذیری در مسائل کلیدی استفاده کند؛ بهویژه در مورد ذخایر موجود اورانیوم غنیشده و اینکه آیا جمهوری اسلامی در آینده حق تولید دوباره چنین مادهای را برای خود قائل خواهد شد یا خیر. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با لحنی غیرمستقیم اذعان کرد که این مسائل به این زودیها به طور قطعی حل نخواهند شد.
دفتر نتانیاهو بیانیهای در رسانههای اجتماعی منتشر کرد که در ابتدا تاکید میکرد اسرائیل «طرف تفاهمنامه» نیست که ظاهرا با پست ترامپ در تروث سوشال در تضاد است و دوم، بر تفاوت بین تفاهمنامه و توافق کامل تاکید داشت. در بیانیه اسرائیل ادعا شده است که ترامپ قول داده است که یک توافق پایدارتر شامل «حذف مواد غنیشده، برچیدن زیرساختهای غنیسازی، محدودیت تولید موشک و توقف حمایت ایران از متحدانش در منطقه» باشد.
وقتی مستقیما در دفتر بیضی از ترامپ پرسیده شد که آیا در مورد مواد هستهای ایران به توافق رسیده است، او پاسخ داد: «بله، از نظر مفهومی» تاکنون دقیقا مشخص نیست که این به چه معناست. این حوزههای وسیع عدم قطعیت ممکن است توضیح دهد که چرا واکنشها تاکنون حتی از سوی حامیان رئیسجمهور در کنگره به صورت قطرهای و نه سیلآسا بوده است. سناتور لیندسی گراهام (جمهوریخواه از کارولینای جنوبی)، یکی از طرفداران اصلی تهاجم حداکثری علیه ایران، در رسانههای اجتماعی نوشت که امیدوار است آمریکا حداقل به یک راهحل دیپلماتیک رسیده باشد که اساسا متفاوت از توافق هستهای دوران اوباما باشد. گراهام همچنین تاکید کرد که هر توافقی باید «برای بررسی و تایید به کنگره ارائه شود» و افزود: «من مشتاقانه منتظر این روند هستم.» به نظر میرسد گراهام به دنبال جزئیات بیشتری است درست مانند هر کس دیگری.
توافق زیر ذرهبین
همچنین برای بحث در مورد آخرین تحولات در مناقشه بین ایالات متحده و ایران، آمنه نواز مجری پی بیاس نیوز با جوئل ریبرن و سوزان مالونی به گفتوگو نشست. ریبرن، سرهنگ بازنشسته ارتش است و اکنون در موسسه هادسون مشغول به کار است. مالونی در دوران دولت جورج دبلیو بوش در وزارت امور خارجه خدمت کرده و اکنون در موسسه بروکینگز مشغول به کار است.
مالونی در ابتدای این گفتوگو در پاسخ به اینکه ارزیابی شما از رفتارهای متناقض دونالد ترامپ چیست که تنها چند ساعت پس از تهدید بیشتر، حملات به ایران را لغو کرد و اکنون میگوید که توافق تایید شده است، گفت:« بله رئیسجمهور صحبتهایی مبنی بر نزدیک بودن به توافق مطرح میکند؛ اما فکر میکنم هر دو طرف همچنین معتقدند که استفاده از زور میتواند مذاکرات را تسریع کند یا موضع خودشان را در آن مذاکرات تقویت کنند. بنابراین انتظار میرود که حتی اگر به مرحله اول هرگونه توافقی برسیم، شاهد ناآرامیها و آشفتگیهای مداوم و احتمالا تبادلات تلافیجویانه پراکنده مانند آنچه در طول هفته گذشته دیدهایم، خواهیم بود.»
ریبرن نیز در این خصوص توضیح داد: «ترامپ یک خوشبین ابدی است و قرار است اوضاع را مثبت جلوه دهد. به نظر میرسد دیدگاه ایالات متحده این است که آنها از طریق طرفهای پاکستانی و قطری، طرف ایرانی را در موقعیتی بسیار نزدیک به توافق قرار دادهاند. به نظر من امروز مشکل در جزئیات است. لبنان موضوعی است که به طور خاص ممکن است مانع از رسیدن به توافق شود.» مجری در ادامه خطاب به ریبرن گفت رئیسجمهور نمیگوید به توافق نزدیک شدهایم، بلکه او میگوید توافق تصویب شده است. اگر به نظر شما هنوز به آن نقطه نرسیدهایم، ایالات متحده برای اینکه ایران را به توافق برساند، به چه چیزی نیاز دارد؟ که سرهنگ بازنشسته ارتش در پاسخ مدعی شد: «اگر ایرانیها آماده پذیرش توافقی هستند که برای رئیسجمهور ترامپ قابل قبول باشد، تنها به این دلیل است که او سهشنبه شب چیزی را نشان داد که فکر میکنم آنها قبلا باور نداشتند و آن این است که او حاضر است به استفاده از زور بازگردد.»
مالونی نیز در پاسخ به اینکه آیا برای وادار کردن ایران به یک توافق نهایی، به نیروی نظامی اضافی ایالات متحده نیاز است؟ گفت:« من فکر میکنم ایرانیها نیاز دارند و میخواهند معامله کنند، اما میخواهند طبق شرایط خودشان معامله کنند تا بتوانند یک معادله استراتژیک جدید در سراسر منطقه ایجاد کنند که شامل نقش هژمونیک خودشان باشد. ایرانیها معتقدند که میتوانند مقاوم باشند، زیرا اقتصادی ساختهاند که برای فرار از تحریمها و فشارهای اقتصادی ایالات متحده در طول ۴۷ سال گذشته ساختار یافته است.»
سرهنگ بازنشسته ارتش در پاسخ به اینکه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل پیش از این گفته است که آنها بخشی از توافق نیستند و اگر این را به معنای ادامه جنگ اسرائیل در لبنان بدانیم، چرا ایران با وجود اینکه بارها پایان آن جنگ را به هرگونه توافقی با ایالات متحده گره زده است، باید با آن موافقت کند؟ تاکید کرد:« من فکر میکنم کاری که ایرانیها سعی میکنند انجام دهند این است که به توافقی برسند که اساسا شامل معاملهای از محاصره خودشان در برابر محاصره ما باشد، به طوری که تنگه هرمز باز شود، آنها از فشار اقتصادی و محاصره رهایی یابند، اما سپس سعی میکنند در مورد برنامه هستهای خود و قطعا در مورد مواردی مانند ظرفیت موشکی و پهپادی خود و مهمتر از همه، حزبالله فعلا گفتوگوها را به تعویق بیندازند.»
مالونی نیز در توضیح اینکه آیا توافقی که اساسا تنگه هرمز را بازگشایی کند، اما شامل جزئیات برنامه هستهای نباشد، ارزش امضای ایالات متحده را دارد؟ گفت:« به نظر من این توافقی نیست که رئیسجمهور ترامپ ترجیح دهد آن را امضا کند؛ در واقع این توافقی نیست که هیچ رئیسجمهور آمریکایی ترجیح دهد آن را امضا کند. اما احتمالا این توافقی است که در حال حاضر ارائه میشود. ما به نقطهای میرسیم که اختلال فیزیکی در تامین انرژی از خلیج فارس، نه فقط آسیا و اروپا و سوخت جت، بلکه واقعا در اینجا در ایالات متحده، به کل اقتصاد جهانی ضربه خواهد زد. ما قبلا تاثیر آن را بر قیمت بنزین و نرخ تورم دیدهایم. رئیسجمهور دستور کار بزرگتری دارد که سعی در پیشبرد آن دارد. متاسفانه، محاسبات غلطی که منجر به کمپین نظامی شد، مواردی هستند که در حال حاضر واقعا قابل جبران نیستند. چالشی که شما خواهید داشت، حرکت از بازگشایی تنگه، هر چقدر هم که ناچیز و تدریجی باشد، به یک توافق هستهای معنادار است که ظرفیت ایران برای حرکت به سمت توانایی تسلیحاتی را محدود میکند.»
