رونق معاملات، عرضههای اولیه را به بازار سهام بازگرداند
نبض تند بورس
بررسی روند عرضههای اولیه از ابتدای سال نیز تصویری از تغییر شرایط بازار ارائه میدهد. از ابتدای سال تاکنون ۱۷عرضه اولیه در بازار سرمایه انجام شده که ۱۲ مورد آن در فرابورس و ۵مورد در بورس تهران بوده است. در این میان، خردادماه با ۸ عرضه اولیه بیشترین تعداد عرضه را به خود اختصاص داده است. پس از آن، در تیرماه تنها یک عرضه اولیه انجام شد، تعداد عرضهها در مردادماه به ۲ مورد رسید و در شهریورماه بار دیگر روند عرضهها شتاب گرفت و تا امروز ۶ عرضه اولیه انجام شده است.
سوخت رشد دوباره
نکته مهم، تفاوت شرایط بازار در زمان انجام این عرضههاست. بازار سهام در ماههای اخیر توانسته با ارزش معاملات بالاتر و ورود مستمر پول، بخش قابلتوجهی از عرضههای موجود را جذب کند. این در حالی است که در دورههایی که ارزش معاملات پایین بوده، عرضههای اولیه گاه با نگرانی درباره اثرگذاری بر تشدید فشار فروش همراه بودند. اکنون شرایط متفاوت است. ارزش معاملات خرد در سطوح بالایی قرار دارد و جریان ورود پول همچنان یکی از مهمترین پشتوانههای بازار محسوب میشود. به گفته کارشناسان، تا زمانی که ارزش معاملات در محدودههای بالاتر از ۳۰همت باقی بماند و ورود پول ادامه داشته باشد، بازار ظرفیت مناسبی برای جذب عرضههای جدید خواهد داشت. از این منظر، عرضه اولیه در شرایط رونق بازار به معنای خروج پول از سهام موجود نیست و حتی میتواند بخشی از منابع تازهوارد را به سمت شرکتهای جدید هدایت کند. از طرفی عرضههای اولیه میتوانند از رونق بازار بهره ببرند و در عین حال به تامین مالی بنگاهها کمک کنند. افزایش تعداد عرضههای اولیه در شهریورماه، همزمان با تقویت معاملات، نشان میدهد سیاست عرضه شرکتهای جدید میتواند در صورت تداوم شرایط فعلی، با استقبال بیشتری از سوی سرمایهگذاران مواجه شود. به این ترتیب، رونق بورس نهتنها زمینه رشد قیمت سهام را فراهم کرده، بلکه فرصت مناسبی برای فعالتر شدن بازار عرضههای اولیه نیز ایجاد کرده است.
ریل صعودی بورس
علیرضا خانمحمدی، کارشناس بازارهای مالی، در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» درباره شرایط فعلی بورس گفت: رشد اخیر بازار از پشتوانه بنیادی برخوردار است و نمیتوان آن را ناشی از هیجان دانست. بررسی گزارشهای شرکتها نشان میدهد افزایش نرخهایی که بنگاهها دریافت میکنند، محدود به یک صنعت یا شرکت خاص نیست و بهطور کلی بسیاری از صنایع متناسب با شرایط تورمی و وضعیت فعلی اقتصاد، موفق به دریافت افزایش نرخهای مناسب شدهاند. از سوی دیگر، شرکتها در بخش تولید و فروش نیز عملکرد قابلقبولی داشتهاند و با وجود چالشهایی که از ناحیه کسری بودجه و مباحث مرتبط با تنگنای انرژی پیشبینی میشد، شاهد افت گسترده فروش یا اختلال جدی در عملکرد شرکتها نبودهایم. او افزود: اگرچه برخی شرکتها ممکن است بهصورت محدود در تولید یا فروش با چالشهایی مواجه شده باشند، اما در مجموع شرکتها توانستهاند فروش خود را حفظ کنند، حاشیه سود خود را از دست ندهند و متناسب با شرایط اقتصادی، افزایش نرخ دریافت کنند. بنابراین، بخشی از رشد اخیر بازار را میتوان حاصل بهبود متغیرهای بنیادی شرکتها دانست.
این کارشناس یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر روند بازار را اخبار سیاسی و بهویژه تحولات مربوط به مذاکرات و کاهش تنشهای سیاسی عنوان کرد و گفت: اخبار مثبت درباره بازگشت به مذاکرات، چشمانداز تعدیل شرایط تورمی و بهبود شرایط فعالیت دولت و شرکتها، در کنار عوامل بنیادی، به تقویت بازار کمک کرده است. شرکتهایی که در تامین مواد اولیه، صادرات یا بازگشت درآمدهای ارزی خود با مشکل مواجه بودند، در صورت بهبود شرایط سیاسی میتوانند از این وضعیت منتفع شوند. این عوامل باعث شده بازار در مسیر صعودی خود از پشتوانه بنیادی مناسبی برخوردار باشد.
او در عین حال تاکید کرد که رفع تحریمها، بازگشت به مذاکرات و رفع محاصره اقتصادی میتواند برای همه شرکتها آثار یکسانی نداشته باشد. برخی شرکتها ممکن است در شرایط فعلی از کمبود ارز و افزایش نرخها منتفع شده باشند و با کاهش محدودیتها یا افت نرخ دلار، با کاهش درآمد ریالی مواجه شوند.
با این حال، حتی این شرکتها نیز میتوانند از بهبود شرایط اقتصادی منتفع شوند و اثر منفی احتمالی کاهش نرخ دلار بر عملکرد آنها تا حدی از این مسیر خنثی شود. به همین دلیل، میتوان بهبود شرایط سیاسی و اقتصادی را برای اقتصاد کشور و بازار سرمایه اتفاقی مثبت ارزیابی کرد.
علیرضا خانمحمدی درباره ارزشگذاری بازار نیز اظهار کرد: بررسی P/E آیندهنگر (نسبت قیمت به سود آینده نگر) و P/B (نسبت قیمت به ارزش دفتری) بازار در شرایط فعلی، تصویری از بازاری ارائه میدهد که در محدودههای تعادلی ارزیابی میشود. از سوی دیگر، تداوم انتشار گزارشهای شرکتها و چشماندازی که از عملکرد فروش تابستان و صورتهای مالی این فصل شکل گرفته، میتواند بهعنوان یکی از عوامل صعودی بازار عمل کند و زمینه ادامه روند صعودی را فراهم کند.
او در ادامه به عرضههای اولیه انجامشده از ابتدای سال اشاره کرد و گفت: یکی از اقدامات مثبت سازمان، انجام عرضههای اولیه در دوره رونق بازار و در شرایطی بوده که پول حقیقیها در بازار حضور دارد. عرضههای اولیه در چنین فضایی میتوانند به هدایت سرمایههای خرد و همچنین تامین مالی شرکتها کمک کنند. نکته مهم این است که حتی در عرضه اولیه بزرگی که اخیرا در بازار سرمایه انجام شد، برخلاف دورههایی که پول زیادی در بازار وجود نداشت و عرضه اولیه میتوانست به بازار فشار وارد کند، شاهد اثرات منفی قابلتوجهی نبودیم. این موضوع نشان میدهد شرایط فعلی بازار از نظر ظرفیت جذب سرمایههای خرد با دورههای گذشته تفاوت دارد.
او درباره ادامه مسیر بازار گفت: تا زمانی که ارزش معاملات بالای ۳۰هزار میلیارد تومان باقی بماند و ورود پول ادامه داشته باشد، میتوان نسبت به تداوم روند صعودی بازار امیدوار بود. در هفتههای اخیر خروج قابلتوجهی از بازار مشاهده نشده و ورود پول حقیقیها همچنان ادامه داشته است. در شرایطی که بازارهای موازی نتوانستهاند بازدهی متناسبی ایجاد کنند و از نظر ارزندگی نیز در شرایط فعلی جذابیت کمتری نسبت به بازار سرمایه دارند، بخشی از سرمایههای خرد همچنان بازار سهام را مقصد مناسبی برای سرمایهگذاری میداند. خانمحمدی البته معتقد است بازار در این مرحله نیازمند هوشیاری است. به گفته او، سرانه فروش حقیقیها در مقاطعی به شکل قابلتوجهی بالا رفته و تداوم این وضعیت میتواند اثر منفی بر معاملات داشته باشد. بنابراین، احتمال دارد بازار از این نقطه به بعد وارد مرحلهای از اصلاح یا استراحت شود. در این دوره دستبهدست شدن سهام و جابهجایی میان گروههای مختلف بازار افزایش مییابد و به نظر میرسد رشدهای پرشتاب هفتههای اخیر به تدریج کمرنگ شود. او افزود: این استراحت به معنای تغییر روند اصلی بازار نیست و میتواند بیشتر از جنس اصلاح سبد، تغییر چیدمان داراییها و جابهجایی پول میان صنایع و شرکتها باشد. با توجه به رشد قابلتوجهی که بازار تجربه کرده، طبیعی است که بخشی از سرمایهگذاران اقدام به شناسایی سود کنند، اما از سوی دیگر، بورس همچنان نتوانسته بهطور کامل اثرات تورمی، افزایش قیمتها، رشد بهای تمامشده و افزایش هزینههای شرکتها را جبران کند. به همین دلیل، حتی اگر اصلاحی در بازار رخ دهد، ماهیتی موقت خواهد داشت.
این کارشناس معتقد است در صورت تداوم شرایط مثبت سیاسی و اقتصادی و نبود اتفاقات جدید، گزارشهای سهماهه و فروشهای ماهانه شرکتها میتوانند بار دیگر به بازار برای ادامه حرکت صعودی کمک کنند. از این منظر، اصلاح احتمالی بیشتر میتواند بخشی از فرآیند طبیعی استراحت و جابهجایی نقدینگی در بازار باشد تا نشانهای از پایان روند صعودی.
