نفت در انتظار دیپلماسی

دنیای‌اقتصاد: بازار جهانی نفت روز دوشنبه ۲۰ژوئیه بار دیگر نشان داد که مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر قیمت‌ها نه تراز عرضه و تقاضا، بلکه تحولات سیاسی و امنیتی خاورمیانه است. به گزارش تارنمای Tradingeconomics بهای نفت برنت که در ساعات ابتدایی معاملات به ۹۱دلار در هر بشکه، بالاترین سطح خود از ۱۱ژوئن، صعود کرده بود، با انتشار نشانه‌هایی از احتمال ازسرگیری مذاکرات میان تهران و واشنگتن، بخشی از رشد خود را از دست داد و در محدوده ۸۸دلار آرام گرفت. نفت خام آمریکا (WTI) نیز پس از ثبت اوج یک‌ماهه، به نزدیکی ۸۲دلار بازگشت. این نوسان بار دیگر نشان داد که بازار نفت اکنون بیش از هر زمان دیگری میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است؛ از یک‌سو، تشدید تنش‌های نظامی و تهدید تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز و از سوی دیگر، روزنه‌های دیپلماتیکی که می‌تواند بخشی از نگرانی‌های عرضه را کاهش دهد.

سیگنال سیاسی

درحالی‌که معاملات روز دوشنبه با موجی از خریدهای هیجانی آغاز شده بود، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد تهران پیشنهادهایی از سوی میانجی‌های بین‌المللی برای کاهش تنش دریافت کرده و در صورتی که مذاکرات با آمریکا در راستای منافع ملی کشور باشد، ادامه گفت‌وگوها می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد. همین اظهارنظر کافی بود تا بخشی از معامله‌گران که طی ساعات اولیه بر ادامه درگیری‌ها شرط بسته بودند، موقعیت‌های خرید خود را کاهش دهند و بخشی از رشد قیمت‌ها تخلیه شود.

با این حال، فعالان بازار تاکید می‌کنند که این واکنش به معنای کاهش کامل ریسک نیست؛ زیرا هنوز هیچ توافق عملی یا جدول زمانی مشخصی برای آغاز مذاکرات اعلام نشده و وضعیت میدانی منطقه همچنان شکننده باقی مانده است.

هرمز همچنان تعیین‌کننده قیمت

دلیل اصلی واکنش شدید بازار، ادامه نگرانی‌ها درباره امنیت تنگه هرمز است؛ آبراهی که پیش از آغاز جنگ، روزانه حدود یک‌پنجم نفت و بخش قابل‌توجهی از تجارت جهانی LNG از آن عبور می‌کرد. در روزهای اخیر، حمله به شناورهایی که قصد عبور از تنگه را داشتند و همچنین حمله به یک تاسیسات نفتی در کویت، بار دیگر احتمال اختلال در صادرات نفت خلیج فارس را در مرکز توجه بازار قرار داد. هرچند صادرات نفت کشورهای منطقه هنوز به‌طور کامل متوقف نشده، اما کاهش تردد نفتکش‌ها، افزایش هزینه بیمه، محدود شدن مسیرهای کشتیرانی و احتیاط شرکت‌های حمل‌ونقل دریایی باعث شده است بازار همچنان بخشی از ریسک ژئوپلیتیک را در قیمت نفت لحاظ کند. به همین دلیل، حتی پس از عقب‌نشینی قیمت‌ها، برنت همچنان در نزدیکی مرز ۹۰دلار باقی مانده؛ سطحی که تنها چند هفته پیش دور از انتظار به نظر می‌رسید.

بازار دیگر با یک خبر تصمیم نمی‌گیرد

رفتار معامله‌گران در هفته‌های اخیر نشان می‌دهد بازار نفت نسبت به ماه‌های نخست جنگ پخته‌تر شده است. در آغاز بحران، هر خبر سیاسی می‌توانست جهش‌های چند ۱۰دلاری ایجاد کند؛ اما اکنون سرمایه‌گذاران علاوه بر اخبار نظامی، به ظرفیت صادرات، وضعیت ذخایر، مسیر حرکت نفتکش‌ها و احتمال موفقیت مذاکرات نیز توجه می‌کنند. به عبارت دیگر، بازار اکنون نه صرفا جنگ را قیمت‌گذاری می‌کند و نه صرفا صلح را، بلکه احتمال وقوع هر دو سناریو را همزمان در محاسبات خود لحاظ کرده است.

سناریوی پیش روی بازار

کارشناسان معتقدند تا زمانی که تکلیف مذاکرات ایران و آمریکا روشن نشود، نوسان شدید قیمت‌ها ادامه خواهد داشت. اگر گفت‌وگوها وارد مرحله عملی شود و امنیت عبور نفتکش‌ها در هرمز بهبود یابد، بخشی از پریمیوم ریسک از بازار خارج خواهد شد و قیمت‌ها می‌توانند به کانال پایین‌تر بازگردند. اما در مقابل، هرگونه حمله جدید به زیرساخت‌های انرژی، نفتکش‌ها یا تاسیسات صادراتی می‌تواند بار دیگر نفت را به بالای ۹۰ دلار هدایت کند؛ زیرا در شرایط کنونی، حتی اختلال محدود در عرضه خلیج فارس نیز برای بازاری که حاشیه امنیت آن کاهش یافته، اهمیت بالایی دارد. در مجموع، معاملات روز دوشنبه یک پیام روشن برای بازار انرژی داشت؛ قیمت نفت همچنان در میدان نبرد و میز مذاکره به‌طور همزمان تعیین می‌شود. تا زمانی که یکی از این دو کفه سنگین‌تر نشود، قیمت‌ها ثبات نخواهند داشت و معامله‌گران با حساسیت هر تحول سیاسی و امنیتی را در اطراف تنگه هرمز دنبال خواهند کرد.