چشمانداز صعودی تقاضای نفت
اوپک در گزارش «چشمانداز جهانی نفت ۲۰۲۶» اعلام کرد تقاضای جهانی نفت از ۱۰۵میلیون بشکه در روز در سال۲۰۲۵ به ۱۱۳میلیون بشکه در روز تا سال۲۰۳۰ خواهد رسید. این سازمان همچنین برآورد خود را از مصرف نفت در افق ۲۰۵۰ به ۱۲۴میلیون بشکه در روز افزایش داده است؛ رقمی که نسبت به پیشبینی ۱۲۳میلیون بشکهای سال گذشته رشد نشان میدهد. این موضعگیری در حالی مطرح میشود که نهادهایی مانند International Energy Agency (IEA) چشمانداز بسیار محتاطانهتری برای مصرف نفت ترسیم کردهاند. آژانس بینالمللی انرژی پیشتر پیشبینی کرده بود تقاضای جهانی نفت تا میانه قرن به حدود ۱۱۳میلیون بشکه در روز برسد؛ رقمی که فاصله قابلتوجهی با برآورد اوپک دارد.
تغییر سیاستهای انرژی به نفع نفت
اوپک دلیل اصلی خوشبینی خود را تغییر جهت سیاستهای انرژی در بسیاری از اقتصادهای جهان عنوان کرده است. به اعتقاد این سازمان، نگرانی دولتها درباره امنیت انرژی و هزینه تامین انرژی باعث شده است برخی سیاستهای محدودکننده مصرف سوختهای فسیلی تعدیل یا بازنگری شوند. در گزارش اوپک آمده که روند گسترش خودروهای برقی در اروپا کندتر از انتظار بوده و همزمان تغییرات سیاستی در آمریکا، از جمله رویکرد دولت دونالد ترامپ نسبت به انرژیهای تجدیدپذیر، خودروهای برقی و استانداردهای بهرهوری سوخت، میتواند به تداوم مصرف نفت کمک کند. اوپک همچنین بر نقش اقتصادهای نوظهور در رشد تقاضا تاکید کرده است. به باور این سازمان، افزایش جمعیت، توسعه صنعتی و رشد اقتصادی در هند، خاورمیانه، آفریقا و آمریکای لاتین موتور اصلی افزایش مصرف انرژی و نفت در دهههای آینده خواهد بود.
جنگ؛ چالش جدید اوپک
انتشار این گزارش در شرایطی صورت میگیرد که بازار جهانی نفت همچنان تحت تاثیر پیامدهای جنگ آمریکا با ایران قرار دارد. این درگیری باعث اختلال گسترده در صادرات نفت خلیجفارس و کاهش عرضه بخشی از تولیدکنندگان منطقه شد. همزمان خروج امارات از اوپک پس از حدود شش دهه عضویت نیز یکی از مهمترین چالشهای ساختاری این سازمان در سال جاری محسوب میشود؛ رخدادی که معادلات درون اوپک را وارد مرحله تازهای کرده است. با این حال، اوپک معتقد است شوکهای ژئوپلیتیک و تغییرات کوتاهمدت بازار تاثیری بر روند بلندمدت رشد مصرف نفت نخواهد داشت و جهان همچنان برای دههها به نفت نیازمند خواهد بود.
آمریکا؛ بزرگترین صادرکننده نفت جهان
گزارش اوپک نشان میدهد آمریکا در سال۲۰۲۶ به بزرگترین صادرکننده نفت جهان تبدیل شده است؛ جایگاهی که حاصل رشد سریع تولید نفت شیل و همچنین اختلال در صادرات برخی تولیدکنندگان بزرگ از جمله عربستان و روسیه بوده است. با وجود این، اوپک معتقد است دوران رشد پرشتاب نفت شیل آمریکا رو به پایان است. بر اساس این گزارش، تولید نفت شیل ایالات متحده احتمالا در سال۲۰۲۵ به اوج خود یعنی اندکی بیش از ۹میلیون بشکه در روز رسیده و پس از آن رشد تولید بسیار محدود خواهد بود. اوپک پیشبینی میکند مجموع عرضه مایعات نفتی آمریکا تا سال۲۰۳۰ تنها حدود ۴۰۰هزار بشکه در روز افزایش یابد و پس از آن وارد دورهای از ثبات و رکود نسبی شود. یکی دیگر از محورهای مهم گزارش اوپک، هشدار نسبت به ضرورت تداوم سرمایهگذاری در صنعت نفت است. این سازمان برآورد کرده که جهان تا سال۲۰۵۰ به حدود ۱۷تریلیون دلار سرمایهگذاری در بخش نفت نیاز دارد تا بتواند پاسخگوی رشد تقاضا باشد. هرچند این رقم نسبت به برآورد ۱۸ تریلیون دلاری سال گذشته کاهش یافته، اما همچنان نشان میدهد اوپک برخلاف برخی سناریوهای گذار انرژی، نفت را بخش جداییناپذیر سبد انرژی جهان در دهههای آینده میداند.
شکاف عمیق میان اوپک و آژانس انرژی
پیام اصلی گزارش امسال اوپک روشن است: این سازمان نهتنها اعتقادی به نزدیک بودن اوج تقاضای نفت ندارد، بلکه انتظار دارد مصرف جهانی تا میانه قرن همچنان افزایش یابد. این دیدگاه در تضاد آشکار با سناریوهای آژانس بینالمللی انرژی و بسیاری از فعالان حوزه گذار انرژی قرار دارد. از نگاه اوپک، امنیت انرژی، رشد اقتصادهای نوظهور، کندی گذار به خودروهای برقی و محدودیتهای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر باعث خواهد شد نفت برای دهههای آینده جایگاه محوری خود را در اقتصاد جهانی حفظ کند؛ پیامی که نشان میدهد نبرد بر سر آینده انرژی جهان همچنان ادامه دارد.
