آیا خریداران کامپیوتر به بازار دستدوم کوچ میکنند؟
جابهجایی مرزهای قیمتی در بازار لپتاپ
اقتصادیهای غیراقتصادی
در سطح نخست این بازار، نمونههای مثالی ما یعنی لپتاپهای رده اقتصادی با پردازندههای پایه (Celeron)، بیصدا سنگر کمدرآمدترین خریداران را تخلیه کردند. مدل Lenovo V۱۵ N۴۵۰۰ که در دیماه با رقمی حدود ۲۹میلیون و ۳۰۰هزار تومان در دسترس بود، طی یک رالی صعودی و بیوقفه در مردادماه به کانال ۶۰میلیون تومان رسید.
به قول بازاریها شیرین دو برابر شد. یک جهش ۱۰۴درصدی که قیمت پایه یک ابزار ضروری آموزشی را در عملی شبیه به یک بدهبستان تاریخی، به مرزهای قیمتی محصولات میانرده در زمستان گذشته متصل کرد.
در همین بخش اقتصادی، مدل Acer Aspire۳ نیز از ۳۴میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در دیماه به مرز ۶۰میلیون تومان در مرداد نزدیک شد تا نشان دهد کفشکنی قیمتی در رده اقتصادی، نتیجه انباشت فشار ارزی بر حساسترین بخش تقاضاست. حتی مدلهای اندکی قدرتمندتر این بخش مانند Asus VivoBook X۱۵۰۴VA با پردازنده i۳، گامبهگام از ۴۹میلیون و ۱۰۰هزار تومان در دیماه فاصله گرفتند و در مرداد روی عدد ۸۹میلیون و ۸۰۰هزار تومان ایستادند تا رشد ۸۲.۸درصدی را ثبت کنند؛ سروصدای این دگرگونیها در بازار خریداران را میترساند. قدرت خرید مردم خیلی پایین آمده و بازار کالای دیجیتال در حال کوچکتر شدن است.
رشد قیمتی قابل توجه
اگر رده اقتصادی زیر ضربه اول تورم کمر خم کرد، ردههای میانرده و بالارده نیمه تاریک تجارت سختافزار را در مواجهه با نوسانات ارزی به نمایش گذاشتند. رده میانرده با پردازندههای Core i۵، رفتاری منطقیتر اما همچنان پرفشار از خود نشان داد. مدل Lenovo IdeaPad Slim ۳ از ۷۱میلیون و ۳۰۰هزار تومان در دیماه آغاز شد، در اردیبهشتماه تحتتاثیر انتظارات تورمی رقم ۱۲۲میلیونتومانی را پشتسر گذاشت و پس از یک استراحت کوتاهمدت در تابستان، در مرداد روی ۱۲۰میلیون و ۹۰۰هزار تومان (رشد ۶۹.۵درصدی) تثبیت شد.
در همین حال، مدل ASUS Vivobook ۱۵ X۱۵۰۴VA با جهش از ۶۸میلیون و ۵۰۰هزار تومان به ۱۱۱میلیون و ۲۸۰هزار تومان در مرداد (رشد ۶۲.۴درصدی)، کمترین میزان نوسان نسبی را در کل بازار ثبت کرد؛ در نقطه مقابل، Acer Aspire ۵ A۱۵ با ثبت رفتاری سینوسی، از ۵۹میلیون و ۱۰۰هزار تومان به اوج ۱۲۵میلیونتومانی در تیرماه پرتاب شد و سپس در مرداد به ۱۰۸میلیون و ۷۰هزار تومان اصلاح خورد. اما سهمگینترین فوران قیمتی در بخش بالارده و گیمینگ رخ داد. مدل ASUS TUF A۱۵ رکورددار بیرقیب کل بازار شد؛ دستگاهی که از ۱۲۵میلیون و ۵۰۰هزار تومان در دیماه به ۲۷۲میلیون تومان در مرداد پرتاب شد تا نرخ رشد خیرهکننده ۱۱۶.۷درصدی را بر جای بگذارد. پرچمدار این رده، Lenovo Legion ۵ نیز با عبور از کانال ۱۹۷میلیون و ۴۵۰هزارتومانی در دی، در ایستگاههای تیر و مرداد روی عدد ۳۷۵میلیون تومان قفل شد (۸۹.۹درصد رشد). همچنین Acer Nitro V ۱۶ مسیر ۱۷۴میلیونتومانی را تا ۲۸۸میلیون و ۸۳۰هزار تومان پیمود.
لپتاپهای بالارده الگوی کاملا متفاوتی از رفتار قیمتی را در سنجش با بدنه عمومی بازار به نمایش میگذارد؛ الگویی که نشان میدهد رده «سوپرلوکس» یا کالاهای فوقسنگین لوکس، متغیرهای متفاوتی را تعقیب میکنند.
مکبوک پرو M۴ Max در دیماه با عدد استثنایی ۴۴۹میلیون و ۸۰۰ هزار تومان وارد جدول بررسی شد و در فروردینماه، زودتر از تمام کالاهای دیگر بازار، رقم ۵۵۱میلیون و ۴۷۰هزارتومانی را پشت سر گذاشت. اما برخلاف لپتاپهای ویندوزی گیمینگ و اقتصادی که اصلیترین پرش قیمتی خود را در اردیبهشت تجربه کردند، مکبوک دقیقا در اردیبهشت وارد فاز اصلاح شد و به ۵۲۳میلیون و ۸۵۰هزار تومان عقبنشینی کرد؛ مسافری که در مردادماه سرانجام در ایستگاه ۵۳۶میلیون و ۳۲۰هزار تومان ایستاد.
فشار پاییزی به بازار لپتاپ
حال، در انتهای این مسیر ۸ماهه، سوال بنیادینی که در ابتدای این رالی مطرح بود، در ابعادی بس عمیقتر به صحنه بازمیگردد: آیا تثبیت نسبی قیمتها در تابستان، پایان کابوس تورم در بازار دیجیتال است، یا آرامش پیش از توفان تقاضای پاییزی؟
بازار لپتاپ امروزه در پدیدهای پیچیده از رکود تورمی گرفتار شده است؛ شکافی قطبیشده که در یک سوی آن کفشکنی و جهشهای دوبرابری مدلهای پایه قرار دارد و در سوی دیگر، اشباع قیمتی در ردههای سوپرلوکس. با نزدیک شدن به فصل بازگشایی دانشگاهها و مدارس، فشار تقاضای انباشتهشده بار دیگر بر بدنه تضعیفشده ردههای اقتصادی و میانرده وارد خواهد شد. لیستی که دیگر طبقهبندی معتبری به شمار نمیرود با کمک امید طوسی، گیمر و کاربر بازار آماده شد. او دیگر نمیتواند برای خرید لپتاپ برنامهریزی کوتاهمدت داشته باشد.
با توجه به ادامهدار شدن شرایط پیچیده اقتصادی-نظامی منطقه، نمیتوان چشمانداز مثبتی برای بازار دید. وقوع دو جنگ تحمیلی و سپس محاصره اقتصادی تاثیر عمدهای بر بازار کالای دیجیتال گذاشته است.
بدون اصلاح ساختاری در تخصیص ارز واردات و بازگشت قدرت خرید به دهکهای میاندرآمد، به گفته کارشناسان بازار دیجیتال تنها دو راه در پیش دارد: تعمیق بیشتر رکود و کوچ اجباری مصرفکنندگان به کالاهای دستدوم، یا تثبیت قیمتها در ترازهایی که روزی دستنیافتنی به نظر میرسیدند. ضربه اول وارد شده است؛ اما پیامدها، همچنان در لایههای عمیقِ بازار سرمایه و رفتار مصرفکننده در حال بازپخش است.
