دورنما

اما به نظر می‌رسد ترکیه توانسته است بار دیگر به روزهای خوش گذشته‌ خود در گردشگری بازگردد. گردشگری این کشور که یکی از شریان‌های حیاتی اقتصاد آن محسوب می‌شود، در سال ۲۰۱۶ با کاهش چشمگیر ۳۰ درصدی روبه‌رو شد و رکود گردشگری تا پایان سه ماه نخست سال ۲۰۱۷ نیز ادامه یافت. با این همه و پس از تمام دشواری‌هایی که در سال گذشته برای ترکیه رخ داد، از کودتا و عملیات تروریستی گرفته تا مشکلات این کشور با روسیه، گردشگری این کشور در حال بازگشت به اوج خود است. نگاهی به آمار ۸ ماه نخست سال ۲۰۱۷ نشان می‌دهد که تعداد گردشگران ورودی به این کشور به حدود ۲۲ میلیون نفر رسیده است. این میزان در سال ۲۰۱۵ برابر با ۵/ ۲۵ میلیون نفر بود و در سال ۲۰۱۶ که اوج مشکلات گردشگری ترکیه بود، به ۳۹/ ۱۷ میلیون نفر ‌رسید.

مقایسه‌ای ساده بین این ارقام نشان می‌دهد هرچند در ۸ ماه نخست سال ۲۰۱۶ تعداد گردشگران ورودی به ترکیه کاهش ۸۱/ ۳۱ درصدی یافت اما در ۸ماه نخست سال ۲۰۱۷ تعداد گردشگران وارد شده به این کشور در فاصله ژانویه تا اوت افزایش ۴۱/ ۲۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال پیش داشته است. نکته قابل توجه دیگر این است که در ماه اوت سال ۲۰۱۷، ترکیه بیش از ۴ میلیون و ۶۵۸ هزار گردشگر جذب کرده که نسبت به ماه مشابه سال گذشته افزایش ۳۵/ ۴۶ درصدی، یعنی رشد بیش از یک میلیون و ۴۷۵ هزار نفری داشته است. این ارقام به معنای این است که تعداد گردشگران ورودی به ترکیه در ماه اوت سال جاری نسبت به ماه مشابه سال گذشته، رشد ۳۶/ ۴۶درصدی را تجربه کرده است.

 

تحلیل وضعیت سفر ایرانیان به ترکیه

به نظر می‌رسد با توجه به آماری که جدیدا منتشر شده است، در سال جاری میلادی تعداد گردشگران ایرانی ترکیه از مرز ۲ میلیون نفر فراتر رود و رکوردی بی‌سابقه به جای بگذارد. برای اینکه مقایسه‌ای با آمار سال‌های گذشته داشته باشیم، باید اشاره کرد که در سال ۲۰۱۴ میلادی شمار گردشگران ایرانی ترکیه به ۵۹۱/ ۱ میلیون نفر می‌رسید و در سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ نیز این اعداد به ترتیب برابر با ۷/ ۱ و ۶۶۵/ ۱ میلیون نفر در کل سال بود که اکنون آمار ۸ ماهه سفر ایرانیان به مرز این ارقام رسیده است.

این مساله مسلما می‌تواند نکاتی را برای فعالان حوزه گردشگری و به‌خصوص مقامات کشور مطرح کند، زیرا این میزان از خروج گردشگر برای یک کشور حاکی از خروج گسترده ارز از کشور است و بهتر است تمهیداتی اندیشیده شود تا گردشگری داخلی رونق پیدا کند و بتواند با ارائه پیشنهادهایی معقول به گردشگران ایرانی، بخشی از گردشگری خارجی را به خود معطوف کند. در این صورت از هدررفت بخشی از منابع جلوگیری می‌شود و می‌تواند موجب اشتغال‌زایی و درآمدزایی در داخل کشور شود. راهکارهای سیاستی خاصی در این راستا می‌تواند به‌کار گرفته شود که از آن جمله می‌توان به تصحیح نرخ ارزی که به‌طور مصنوعی ارزش‌گذاری شده است، بازاریابی و توسعه گردشگری داخلی و اقدامات دیگری از این دست اشاره کرد.

 

مبادی برتر

اما براساس گزارش وزارت گردشگری ترکیه، مروری بر ۵ مبدا برتر گردشگری ترکیه در ماه اوت سال‌جاری نشان می‌دهد که ایران آمار قابل‌توجهی از خود به جای گذاشته است. ایران که در آمار این ماه به رتبه سوم مبادی گردشگری ترکیه رسیده است، با فرستادن قریب به ۳۰۰ هزار نفر به این کشور پس از روسیه و آلمان که به ترتیب حدود ۸۰۶ و ۵۷۳ گردشگر به ترکیه گسیل کرده بودند، جای گرفته و پس از آن نیز بریتانیا و گرجستان به ترتیب با حدود ۲۷۳ و ۲۵۹ هزار نفر قرار دارند. اتباع روسیه در اوت سال جاری ۳/ ۱۷ درصد از کل گردشگران خارجی ترکیه را به خود اختصاص ‌دادند و آلمانی‌ها با ۳/ ۱۲ درصد، ایرانیان با ۴۲/ ۶ درصد، بریتانیایی‌ها با ۸۵/ ۵ درصد و گرجستانی‌ها با ۵۵/ ۵ درصد در رتبه‌های بعدی قرار داشتند. در ماه مشابه سال گذشته ایران تنها ۹/ ۳ درصد از کل گردشگران خارجی ترکیه را تشکیل می‌داد.

در ماه اوت سال ۲۰۱۶ حدود ۱۲۴ هزار نفر از اتباع ایرانی از ترکیه بازدید کرده بودند و در ماه اوت سال ۲۰۱۵ نیز این رقم به حدود ۱۸۲ هزار نفر ‌رسید؛ درحالی که در سال ۲۰۱۷ به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافته است.  مروری بر آمار ۸ ماه نخست سال ۲۰۱۷ نیز حاکی از آن است که ایران پس از روسیه، آلمان و گرجستان در رده چهارم مبادی برتر گردشگری ترکیه قرار دارد و بریتانیا نیز در رده پنجم قرار گرفته است. روسیه در مدت ۸ ماه ژانویه تا اوت بیش از ۳ میلیون و ۳۳۳ هزار گردشگر به این کشور اعزام کرده و آلمان نیز ۵/ ۲ میلیون نفر به این کشور فرستاده است. پس از این دو کشور، گرجستان ۵۹۷/ ۱ میلیون نفر، ایران ۵۵۹/ ۱ میلیون نفر و بریتانیا ۱۵۸/ ۱ میلیون نفر گردشگر به ترکیه گسیل کرده بودند. به این ترتیب روسیه در مدت این ۸ ماه ۱۶/ ۱۵ درصد از کل گردشگران ورودی به ترکیه را در اختیار داشته و پس از آن آلمان با ۳۷/ ۱۱ درصد، گرجستان با ۲۶/ ۷ درصد، ایران با ۰۹/ ۷ درصد و بریتانیا با ۲۷/ ۵ درصد از کل گردشگران ورودی به ترکیه را تشکیل داده‌اند.

نکته قابل توجه دیگری که در آمار جدید منتشر شده وجود دارد، افزایش قابل توجه گردشگران روسی وارد شده به ترکیه است که در سال گذشته به دنبال تنش‌های بین این دو کشور تقریبا قطع شده بود. حالا تعداد گردشگران روسی ترکیه نه تنها به میزان گذشته برگشته بلکه افزایش قابل توجهی نیز داشته است. آمار گردشگران روسی وارد شده به ترکیه از ۷۷۹/ ۲ میلیون نفر در ۸ ماه نخست سال ۲۰۱۵ به ۳۳۶ هزار نفر در مدت مشابه سال ۲۰۱۶ رسید و در حال حاضر یعنی در ۸ماه نخست ۲۰۱۷ به ۳۳۳/ ۳ میلیون نفر رسیده است.  همچنین تنش بین آلمان و ترکیه که از اواخر ماه ژوئیه آغاز شده و احتمال متاثر شدن جریان گردشگری ترکیه را با توجه به نقش پررنگ آلمان در توریسم این کشور مطرح کرده بود، در آمار ماه اوت آثار چندانی بر جای نگذاشته است زیرا تعداد اتباع آلمانی سفرکننده به ترکیه که در ماه اوت سال ۲۰۱۶ حدود ۵۵۱ هزار نفر بود، در ماه اوت سال ۲۰۱۷ به حدود ۵۷۳ هزار نفر رسیده است. با این حال باید منتظر شد و مشاهده کرد که آیا این تنش‌ها در ماه‌های دیگر نیز بی‌اثر بوده است یا خیر.