شماره روزنامه ۴۶۳۴
|

  • بیم و امید غذا

    صنعت محصولات غذایی به دلیل گردش مالی بالا، اشتغال‌زایی و سهم بالا در تولید داخل، به‌رغم همه تنگناهای وارده از سمت فضای کلان اقتصاد، در بخش رشد به نسبت تولید ناخالص داخلی، رکوردهای بهتری را از خود به جای گذاشته است اما در حوزه قیمتی، با وجود اعمال سیاست‌های کنترلی دولت، شاخص قیمت مواد غذایی معمولاً بالاتر از شاخص قیمت کل بوده است. در این میان نیز بهره‌وری به علت شرایط حاکم بر فضای کسب‌وکار چندان مناسب نبوده است. به هر ترتیب صنعت غذا در بین سایر صنایع در وضعیت فعلی اقتصاد ایران عملکرد قابل قبولی داشته است. در فصل پیش رو مروری داریم بر شاخص‌های این صنعت که چه کارنامه‌ای داشته‌اند.
  • ارزش‌آفرین

    فاطمه پاسبان/ کارشناس اقتصادی
    کلیه عملیاتی که پس از صید و برداشت محصولات زراعی و باغی یا ذبح دام انجام شده و مواد خام را به ماده غذایی آماده مصرف تبدیل می‌کند، شامل روش‌های نگهداری، فرآوری، بسته‌بندی و سایر عملیات، زیرمجموعه صنایع غذایی قرار می‌گیرند. اهمیت و جایگاه صنایع غذایی را می‌توان در ایجاد و خلق ارزش، اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، درآمدزایی، کاهش ضایعات، ایجاد درآمد ارزی از طریق صادرات و از همه مهم‌تر تامین غذا و امنیت غذایی جست‌وجو کرد که همواره در اقتصاد ملی جایگاه ویژه‌ای داشته و خواهد داشت.
  • تنگناهای توسعه

    مصطفی نعمتی/ تحلیلگر اقتصادی
    صنایع غذایی به صورت کلی در دسته کالاهای تندمصرف (FMCG) طبقه‌بندی می‌شوند. به طور معمول کمتر حوزه‌ای در صنایع مواد غذایی یافت می‌شود که مصرف‌کنندگان نهایی آن را برای دوره‌ای بیش از یک ماه خریداری و نگهداری کنند به همین دلیل، این صنعت با گردش مالی بسیار بالایی همراه است. همین موضوع سبب می‌شود تا صنایع مواد غذایی از توان اشتغال‌زایی بالایی نیز برخوردار باشند در نتیجه، صنایع مواد غذایی هم از جهت سهم در تولید ناخالص داخلی، هم در گردش مالی و هم در اشتغال‌زایی نقش بسیار پررنگی را در اقتصاد هر کشوری بازی می‌کند.
  • حلقه واسط

    پویا فیروزی/ تحلیلگر اقتصادی
    زمانی که صحبت از صنایع استراتژیک کشورها می‌شود، معمولاً اذهان عمومی به سرعت سراغ صنایع نظامی می‌رود. با این حال مدیریت و هدایت یک کشور به حدی فراگیر و جامعه‌شمول است که تصمیمات سیاستگذار ممکن است سمت دیگری را جهت‌گیری کند. در سال ۹۴ که راهبرد توسعه صنعتی کشور پس از ۱۵ سال از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت نهایی شد، متولیان با تکیه بر شاخص‌های منتخب هفت صنعت را به ‌عنوان صنایع استراتژیک کشور انتخاب کردند؛ «خودرو»، «فولاد»، «نساجی و پوشاک»، «سیمان»، «تایر و تیوب»، «لوازم خانگی» و «کاشی و سرامیک».
  • توان مضاعف

    آزاده خرمی‌مقدم /تحلیلگر اقتصادی
    صنعت تولید مواد غذایی بزرگ‌ترین بخش تولید غیرفسیلی است و مناسب‌ترین بخش تولید برای تنوع بخشیدن به اقتصاد است. اشتغال در این صنعت پتانسیل بسیار زیادی دارد و در ایران نیز همواره پیش‌بینی اشتغال در بخش صنایع خوراکی و آشامیدنی‌ها بیشتر از سایر صنایع بوده است. از طرفی برخی افراد به‌خصوص ذی‌نفعان این صنعت معتقدند سودآوری در این صنعت نسبت به سایر صنایع کمتر است و ظرفیت اشتغال در این بخش را با محدودیت مواجه کرده است. این باور غالب است که بخش‌های ساخت‌وساز و انرژی‌بر، برخلاف صنایع غذایی مزایا و سودهای بیشتری فراهم می‌کند.
  • مصائب تولید

    در شرایط فعلی اقتصاد ایران صنایع غذایی تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارند که بخشی از این عوامل درون صنعت و بخشی بیرون صنعت بوده که میزان تاثیرگذاری هر کدام از عوامل بر حسب زمان و شرایط اقتصادی متفاوت است و همین باعث شد تا چالش‌های تولید در صنایع غذایی به نسبت گذشته بیشتر شود. در شرایط حاضر تحریم یکی از تهدیدهای تولید است. تحریم بر قیمت‌ها، هزینه‌های تولید، ارزش پول ملی، تولید (میزان و نوع آن)، سرمایه‌گذاری، مصرف، تجارت، رفاه، بهره‌وری، غذای سالم، حفاظت و صیانت از منابع طبیعی، قدرت خرید واقعی و فقر تاثیرگذار است. در این میان فعالیت‌های صنایع غذایی همانند سایر فعالیت‌ها از تحریم متاثر شده است. اما علاوه بر این سیاستگذاری دولتی از قیمت‌گذاری تا سیاست‌های توزیع رانت و تنگ و ترش کردن فضای کسب‌وکار از سوی دولت باعث شد تا مشکلات این بخش دوچندان شود. در نتیجه چشم‌انداز آینده صنعتی را که یکی از پیشران‌های رشد اقتصاد ایران است، متاثر کرده است.
  • گرداب سیاستگذاری‌های ناکام

    حسین سلاح‌ورزی / نایب‌رئیس اتاق ایران
    سیاستگذاری اقتصادی در ایران امروز وضعیت نامناسبی دارد. تردیدی نداشته باشیم در کمتر دوره‌ای از اقتصاد ایران وضعیت مقوله بسیار بااهمیت سیاستگذاری اقتصادی اینچنین سردرگم و این‌گونه سست بوده است. اکنون این مقوله از هر سوی در گرداب فرورفته و به صورت لایه لایه در تنگناهای پیدا و پنهان اسیر شده است. سیاستگذاری اقتصادی در ایران امروز از چند ناحیه با یورش‌های جدی و سهمگین مواجه شده است که هرکدام از آنها در ترکیب سیاستگذاری اقتصادی و کیفیت کاهنده آن اثرات بزرگ دارند.
  • روزگار سخت

    مهدی کریمی‌تفرشی / رئیس هیات‌مدیره تعاونی تولیدکنندگان محصولات غذایی
    یکی از مسائل مهم و تعیین‌کننده در هزینه تمام‌شده واحدهای صنعتی نرخ ارز و نوسانات آن است. برای اینکه فعالان اقتصادی بتوانند نسبت به ورود به فضای کسب‌وکار و انجام سرمایه‌گذاری ترغیب شده و برای آن برنامه‌ریزی کنند ثبات ارزی یکی از مسائل مهم و تعیین‌کننده است. به علاوه عدم امکان پیش‌بینی وضعیت ارزی نیز می‌تواند امنیت سرمایه‌گذاران را تهدید کند. از سمت دیگر تورم به نوبه خود می‌تواند منجر به تغییر بافت‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری، تغییر وضعیت بازارهای داخلی و خارجی و تاثیر بر تجارت خارجی (صادرات و واردات) شود.
  • صنعت در بند

    سیدمهدی آثاریان /رئیس هیات‌مدیره انجمن صنفی کارفرمایان کارخانجات ماکارونی ایران
    موانع و چالش‌های اصلی تولید و رقابت‌پذیری در زنجیره کشاورزی و غذای کشور علاوه بر شاخص‌های فضای کسب‌وکار و رقابت‌پذیری نظیر شروع و خاتمه کسب‌وکار را می‌توان در سه بخش موانع کلان و ساختاری، عوامل اقتصادی و عوامل داخلی زنجیره دسته‌بندی کرد. در زمینه موانع کلان و ساختاری می‌توان به تصدی‌گری دولت در زنجیره کشاورزی و غذا به ویژه بخش کشاورزی؛ ضعف قوانین زنجیره کشاورزی و غذای کشور و عدم ثبات قوانین و مقررات صنعتی و تجاری کشور نظیر تعرفه‌ها، سهمیه‌ها، عوارض و مالیات‌ها به‌خصوص مالیات ارزش ‌افزوده، مجوزهای صنعتی و تجاری و نظام ارزیابی کالا و سیاست‌های متناقض اقتصادی در زنجیره اشاره کرد.
  • غذا در تحریم

    غلامعلی فارغی/ رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق ایران
    خسارت تحریم بر اقتصاد کشور که صنعت غذا نیز جزئی از آن است، امروز دیگر بر کسی پوشیده نیست و بحث‌های زیادی پیرامون این موضوع مطرح شده و تکرار بحث‌های گذشته کسالت‌آور است. اما اگر بخواهیم به ‌صورت کلی از تبعات تحریم برای این صنعت استراتژیک سخن بگوییم، «اخلال در تامین مواد اولیه، لوازم، تجهیزات و قطعات و ماشین‌آلات» و مهم‌تر از همه «عدم ورود تکنولوژی‌های جدید» را می‌توان سرلیست چالش‌های فعلی صنعت غذا در عصر تحریم‌ها دانست. اما دست‌انداز دیگری هم وجود دارد که نشات‌گرفته از اعمال تحریم‌هاست.
  • گرفتار دو ابرچالش

    محمدسجاد ابراهیمی / دبیر کمیسیون رقابت، خصوصی‌سازی و سلامت اداری اتاق ایران
    مشکلات ایجادشده به واسطه تحریم‌ها در صنعت غذا را می‌توان در چند بخش مختلف مورد بررسی و واکاوی قرار داد. تحریم‌ها در سال گذشته در کنار تدابیر ناصواب و سیاستگذاری‌های نادرست و ناکارآمد دولت، باعث افزایش افسارگسیخته نرخ ارز شد. این افزایش به‌ صورت مستقیم بر نهاده‌های تولید و صنعت بسته‌بندی که وابسته به واردات هستند آثار نامطلوبی گذاشت و در نهایت هزینه تمام‌شده را افزایش داده است.
  • آسیب جدی

    محمد لاهوتی / رئیس کنفدراسیون صادرات ایران
    اتفاقات و رویدادهای سیاسی و اقتصادی که در طول یک سال گذشته در حوزه سیاست‌های ارزی و تجاری و موازی با آن تحریم‌های ناجوانمردانه که به واسطه خروج آمریکا از برجام رخ داد، دولت و سیاستگذاران را به ناچار مجبور کرد تا تصمیماتی اتخاذ کنند که بعضاً این تصمیمات و سیاست‌ها در مواقعی نقدهای جدی به آن وارد بود. یکی از موضوعاتی که در سرلیست نقدها و گلایه‌ها جانمایی شده بود، تغییر و تحولاتی بود که یک‌شبه و به صورت خلق‌الساعه در بخشنامه‌ها و صدور آیین‌نامه انجام می‌شد. آمارهای منتشرشده نشان می‌دهد از ۲۱ فروردین‌ماه ۹۷ تا ۳۱ اردیبهشت سال جاری، یعنی حدود ۱۳ ماه، ۷۲ بخشنامه در حوزه سیاست‌های خارجی، سیاست‌های ارزی و قوانین حاکم بر بخش صادرات و واردات ابلاغ و صادر شده است.
  • گره‌های صادراتی

    امیر شهریاری / عضو کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق ایران
    آغاز خروج یک‌جانبه آمریکا از برجام و به‌تبع آن تغییر سیاست‌های ارزی کشور را شاید بتوان عمده‌ترین دست‌اندازهایی دانست که این روزها در حوزه صادرات مواد غذایی و در کل صادرات کشور دیده می‌شود. صحبت اصلی در مورد چالش‌های صادراتی، حول محور تحریم‌هایی است که بعد از خروج آمریکا از برجام متوجه اقتصاد کشور شده است. تلاش‌های دولت برای کاهش اثرات تحریم‌ها در اقتصاد نه‌چندان قوی و مستقل کشور را که در یک سال اخیر از سوی سیاستگذاران صورت گرفته است باید یک ابرچالش نام‌گذاری کرد.
  • قهرمان ارزش افزوده

    بهاره چراغی
    کارنامه صنعت غذا در اقتصاد ایران نمرات قابل دفاعی را به ثبت رسانده است. این صنعت پیشران اما از اوایل سال ۱۳۹۷ در دام برخی تله‌ها گرفتار شده که به واسطه اعمال تحریم‌ها و اتخاذ سیاست‌های خلق‌الساعه سیاستگذاران تجاری و ارزی کشور بر صفحه تولید و تجارت آن نقش بسته است. به اعتقاد صاحبان صنعت غذا، ظهور صادرکنندگان بی‌شناسنامه، افزایش قیمت مواد اولیه، عدم پذیرش سرمایه‌گذاری‌ها، کاهش میزان صادرات و اختلالات شکل‌گرفته در تبادلات مالی و بانکی از جمله چالش‌ها و دست‌اندازهایی هستند که ماشین توسعه این صنعت را با چرخ‌دنده‌های شکسته مواجه کرده است. اما با وجود این راه ناهموار، فعالان صنایع غذایی به آینده این صنعت استراتژیک خو‌ش‌بین هستند و معتقدند چشم‌انداز بسیار روشنی در انتظار صنعت غذاست اما به شرط اینکه بدنه سیاستگذار سنگ‌اندازی نکند. یونس ژائله، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی تبریز و کاوه زرگران، رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق تهران در میزگردی به بررسی وضعیت صنعت غذا در ایران پرداختند. آنها معتقدند صنعت غذا حتی در شرایط تحریم و صدور پی‌درپی سیاستگذاری‌ها باز هم یک صنعت سودآور است و دولت با سرمایه‌گذاری در این صنعت می‌تواند به ‌عنوان یک پیشران در سال‌های آینده روی آن حساب باز کند.
  • در جست‌وجوی ثبات

    بی‌ثباتی در صنایع کشور موج می‌زند و این امواج به صنعت غذا نیز رسیده است. در حال حاضر مهم‌ترین دغدغه فعالان صنعت غذایی نبود ثبات در اقتصاد کشور است. در این شرایط تشدید نااطمینانی بر اثر سیاست‌های متناقض و قیمت‌گذاری دستوری علاوه بر آن تحریم‌ها باعث شده تا فعلان صنعت غذایی با مشکلات بسیاری مواجه شوند. در این شرایط مهم‌ترین چالش صنایع غذایی ایران، تهیه و تامین مواد اولیه و کاهش موجودی انبارهاست. از طرف دیگر تحریم بانکی و مشکل انتقال پول برای خرید مواد اولیه، قطعات و لوازم بسته‌بندی باعث شده که با کاهش واردات با افزایش قیمت روبه‌رو شویم که هزینه تمام‌شده تولید غذا را افزایش داده است. به این بهانه در فصل پیش رو به بررسی وضعیت بازار مواد غذایی از زاویه دید فعالان صنعت غذایی پرداخته‌ایم.

بیشتر