• وظیفه اصلی

    رهبر معظم انقلاب اسلامی هفدهم اردیبهشت ۱۳۹۹ به مناسبت هفته‌ کار و کارگر، در ارتباط تصویری با هفت مجموعه‌ تولیدی ضمن تاکید بر نقش و اهمیت جایگاه کارگر و وظایف متقابل کارگر و کارفرما در افزایش کمی و کیفی تولید و ایجاد ثروت در یک اقتصاد سالم، به بیان نکاتی در خصوص علت نامگذاری امسال به عنوان سال جهش تولید و الزامات تحقق این شعار و بخش‌هایی که باید بر آنها تمرکز ویژه شود، پرداختند و وظایف مسوولان را در این عرصه بیان کردند.
  • شرایط سخت

    سال ۱۳۹۸ را باید سال شوک‌های ویرانگر دانست. تنها در اسفندماه، اقتصاد ایران با دو شوک شیوع ویروس کرونا و سقوط قیمت نفت مواجه شد. با وجود شوک‌های سیاسی و بین‌المللی که در تمام سال به این اقتصاد وارد شد و با وجود تشدید تحریم‌ها و قطع ارتباط مالی با جهان و همه بیماری‌های مزمنی که اقتصاد ایران را گرفتار کرده، کرونا و سقوط قیمت نفت، شوک‌های غیرمنتظره آخر سال بودند که اقتصاد ایران را کاملاً غافلگیر کردند. ارزیابی اقتصاددانان این است که هم سقوط قیمت نفت و هم شیوع بیماری کرونا می‌توانند متغیرهای اصلی اقتصاد ایران از جمله رشد اقتصادی را تحت تاثیر قرار داده و بر عمق مشکلات موجود بیفزایند. بزرگ‌ترین نگرانی این است که در یک دهه گذشته، متوسط نرخ رشد اقتصاد ایران نزدیک به صفر بوده اما بر جمعیت کشور افزوده شده در نتیجه درآمد سرانه کاهش یافته و ایران در حال تبدیل شدن به یک کشور با درآمد پایین است. تداوم این شرایط در سال ۱۳۹۹ و احتمالاً ۱۴۰۰ می‌تواند نامطلوب‌ترین دوره اقتصاد ایران را از زمانی که آمارهای اقتصادی موجود است، رقم بزند. اکنون که به سمت کاهش رفاه حرکت می‌کنیم و فقیرتر شدن جامعه ایران محتمل است، آیا می‌توان به احیای رشد اقتصادی امید داشت؟
  • تکانه رکود

    مجید حیدری
    در یک سال اخیر، تحولات بسیاری در اقتصاد کشور روی داده است و مجموع این عوامل باعث شده که بر بخش حقیقی اقتصاد اثرگذار باشد. اگرچه برخی روایت‌ها از تغییر روند تولید ناخالص داخلی کشور در سال‌های آینده یا سال جاری خبر می‌دهند، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد در سال‌های اخیر وضعیت تولید ناخالص داخلی کشور یک روند باثبات و امیدوارکننده را طی نمی‌کند. از سوی دیگر، درحالی‌که پیش‌تر مراکز آماری، روند تغییرات رشد اقتصادی و تولید گروه‌ها را منتشر نمی‌کردند، نمی‌شد تحلیل دقیقی از شرایط اقتصادی ارائه داد. اما در حال حاضر بانک مرکزی و مرکز آمار ایران به‌عنوان دو نهاد رسمی، آمارهای رشد اقتصادی را منتشر کرده‌اند و در گام تکمیلی مرکز پژوهش‌های مجلس نیز پیش‌بینی رشد اقتصادی را ارائه کرده و آن را با نهادهای بین‌المللی مقایسه کرده است. در این گزارش ابتدا با استناد به آمارهای رسمی به وضعیت رشد اقتصادی در بخش‌های اقتصادی کشور می‌پردازیم.
  • بیماری بدخیم تلاطم

    رسول فروغ‌فرد تحلیلگر اقتصاد
    بر اساس گزارش‌های مرکز آمار ایران، تولید ناخالص داخلی حقیقی در سال ۹۸ با کاهش هفت درصدی مواجه شد. کاهشی که باعث شد تولید ناخالص داخلی حقیقی نسبت به هشت سال پیش تنها ۵/ ۱ درصد رشد داشته باشد. این در حالی است که تولید ناخالص داخلی به قیمت‌های اسمی که متغیر تورم را در خود دارد با رشدی حدوداً ۴۰۰ برابری مواجه شده است. به این معنا که از یک‌طرف درآمد حقیقی آحاد اقتصادی متوقف شده و از طرف دیگر مخارج آنها به پرواز درآمده است. مهم‌ترین سوال در این خصوص این است که چه مجموعه عواملی تولید ناخالص داخلی در سال گذشته را با کاهش قابل توجه مواجه کرد؟ آیا تمامی این سقوط به متغیرهای سیاسی مانند تنش‌های دیپلماتیک برمی‌گردد؟ یا نه، اقتصاد ایران در جریان بلندمدت خود در حال طی کردن یک روند رکودی بلندمدت است؟ بررسی‌ها حاکی از آن است که تولید در سال گذشته تحت تاثیر چهار عامل مهم از جمله تنش‌های سیاسی، کاهش سرمایه‌گذاری، اثر اپیدمی کرونا و انتظارات بلندمدت قرار گرفته است. به‌‌علاوه، بررسی‌ها نشان می‌دهد به دلیل کاهش انباشت سرمایه و ریشه دواندن نااطمینانی در ذهن آحاد اقتصادی، حتی در یک سناریوی بدون تنش‌های سیاسی، اقتصاد ایران پتانسیل بالایی برای رشد اقتصادی در سال گذشته نداشته و در سال‌های آتی نیز نخواهد داشت.
  • چوب خوردن از رکود و تورم

    سیدهادی موسوی‌نیک اقتصاددان
    گرچه به نظر می‌رسد که شرایط اقتصادی با اوضاع و شرایط نابسامانی روبه‌روست و طی ۱۰ سال گذشته در مجموع روند تولید و سرمایه‌گذاری در کشور، روندی نزولی بوده؛ اما این به معنای آن نیست که ما ظرفیتی برای رشد نداریم. چرا که ظرفیت‌های ما سر جای خود قرار دارند. با وجود اینکه نگاه بدبینانه‌ای نسبت به برخی از مولفه‌ها از جمله سرمایه اجتماعی وجود دارد اما از منظر شاخص‌هایی که برای تولید اهمیت دارد حداقل در حوزه جمعیتی از پتانسیل بالایی برخورداریم. در مرحله اول کشور ما دارای جمعیت متناسب و توانمندی است که غالباً تحصیلات خوبی دارند که خود یک ظرفیت بالقوه است که می‌تواند موتور رشد برای کشور باشد.
  • استراتژی تولید

    محمدرضا زهره‌وندی رئیس کمیسیون صنعت و معدن اتاق تهران
    با نگاه به وضعیت اقتصادی ایران در سال ۱۳۹۸ می‌توان گفت سال بسیار دشواری را سپری کردیم؛ «رشد اقتصادی منفی»، «تورم حدود ۵/ ۲۷درصدی»، «کسری بودجه»، «بحران‌های ارزی» و «تحریم‌ها و مشکلات بین‌المللی» تنها بخشی از اتفاقات سال سخت ۱۳۹۸ بود. سال گذشته از نظر اجتماعی، اقتصادی و سیاسی سال پرفراز و نشیبی بود. شروع این سال با سیل ویرانگر در شمال و جنوب کشور آغاز شد و با مشکلات اقتصادی و اجتماعی ناشی از افزایش قیمت بنزین ادامه یافت.
  • کارزار صنعت

    آنوش رحام نویسنده و تحلیلگر تجارت فردا
    سهم بخش صنعت و معدن از کل اقتصاد ایران حدود ۲۵ درصد است و ۲۱ درصد ارزش افزوده اقتصاد کشور در گروه صنایع و معادن است. همچنین سهم گروه خدمات در ایجاد ارزش افزوده ۵/ ۵۶ درصد، گروه نفت ۹/ ۱۱ درصد و گروه کشاورزی ۹/ ۹ درصد است. از همین‌رو دو بخش صنعت و معدن ظرفیت بالقوه‌ای جهت رشد و توسعه اقتصادی دارد و از تنوع مناسبی در رشته فعالیت‌ها برخوردار است.
  • سنگ صبور

    محمدرضا بهرامن رئیس خانه معدن ایران
    سال ۱۳۹۸، برای معدن و صنایع معدنی ایران هم سالی سخت بود و هم دستاوردهای زیادی داشت. در این سال صنعت معدنکاری ایران در اثر زخم‌های به‌جا مانده از اثرات تحریم‌های جدید آمریکا که از سال ۱۳۹۷ آغاز شده بود، با روحیه بالای مدیران و فعالان این صنعت توانست وضعیت نسبتاً مناسبی را در کارنامه خود در شرایط خاص اختصاصی کشور ثبت کند.
  • تصویری غیرشفاف

    سعید غلامی‌باغی کارشناس ارشد اقتصاد و بازرگانی
  • مقصد نقدینگی

    محمد کوثری تحلیلگر اقتصاد
    طی یکی دو سال اخیر شرایطی بر اقتصاد کشور حکمفرما بوده که در آن قیمت تمامی کالاها، به‌خصوص کالاهای سرمایه‌ای رشد محسوسی داشته است. این در حالی است که نرخ بهره بین‌بانکی و به‌تبع آن سایر نرخ‌های بهره در این مدت رشد نداشته و احتمالاً افراد برای خرید دلار و ماشین و مسکن یا ورود پول به بازار سرمایه به‌طور غیرمعمول از اعتبارات بانکی هم استفاده نکرده‌اند. این نشان می‌دهد که پول کافی برای خرید این کالاها در این قیمت‌های جهش‌یافته هنوز وجود دارد که می‌تواند به معنای رشد زیاد پایه پولی در طول این دوره باشد.
  • بلای کرونا

    شیوع ویروس کرونا آثار متعددی بر اقتصاد جهان و اقتصاد ایران می‌گذارد. متناسب با ادامه روند موجود، بخش صنعت، معدن و صنایع معدنی در یک بازه کوتاه‌مدت و میان‌مدت از شیوع این ویروس به‌طور جدی متاثر خواهد شد. در شرایطی که بخش صنعت و معدن ایران با مشکلات ساختاری عمیقی دست و پنجه نرم می‌کند کرونا نیز چالش‌های آن را دوچندان کرده است که می‌توان به کاهش شدید تقاضا، کاهش تولید و فروش محصولات صنعتی، چالش واردات مواد اولیه، دیون عقب‌افتاده واحدهای تولیدی در حوزه‌های بانکی، بیمه و مالیات، افزایش هزینه‌های حفظ سلامت و بهداشت کارکنان واحدهای صنعتی و معدنی، بسته شدن یا ایجاد محدودیت در مرزها و افت میزان تجارت زمینی محصولات صنعتی، کاهش درآمدهای ارزی صادرات محصولات غیرنفتی و تشدید محدودیت‌های دولتی و... اشاره کرد. در فصل پیش‌رو بررسی کرده‌ایم که بازندگان و برندگان این عرصه کدام صنایع هستند و برای مقابله با آثار خسارت‌بار کرونا سیاستگذار باید چه تمهیداتی را در نظر بگیرد.
  • رنج تولید

    فاطمه پاسبان تحلیلگر اقتصاد
    ابتدای شیوع همه‌گیری کووید ۱۹ با اما و اگرهایی همراه بود و پیش‌بینی‌هایی در خصوص پیامدهای آن بر فعالیت‌های مختلف اقتصادی، بازیگران عرصه اقتصادی و شاخص‌های توسعه پایدار بیان شد. اینکه میزان، شدت و نوع اثرگذاری کووید ۱۹ بر هر فعالیت، هر بازیگر و هر شاخص توسعه پایدار متفاوت است این ضرورت را ایجاب می‌کند تا با روش‌های علمی مناسب، پیامدهای موجود و آینده شناسایی و پیش‌بینی و برای پیشگیری آثار مخرب برنامه اقدام و عمل مناسب تدوین و اجرایی شود. هر روز شاهد پیش‌بینی‌هایی در خصوص زیان‌های اقتصادی شیوع این ویروس بر اقتصاد کشورهای جهان هستیم. به‌طور یقین این بیماری بر فعالیت‌های مختلف اقتصادی تاثیرگذار خواهد بود و بخش صنعت مستثنی نخواهد بود. به نظر می‌رسد در صورتی که مدیریتی جدی و پیشگیرانه نباشد، آسیب‌هایی که ویروس کرونا به اقتصاد کشور و بخش صنعت وارد می‌کند، قابل جبران در کوتاه‌مدت نبوده و آثار آن پایدار بماند. در کشورمان با توجه به فضای ترس و نگرانی غالب در جامعه به دلیل شیوع ویروس کرونا در تمامی استان‌های کشور، بنیه و توان ضعیف‌شده اقتصاد، تشدید تحریم‌ها و دسترسی ناکافی به مکانیسم‌های قانونی انتقال پول، الگوی انتظارات مردم، کاهش سرمایه اجتماعی، تعطیلی کسب‌وکارها و کاهش توان درآمدی به نظر می‌رسد در شرایط موجود صیانت از فعالیت‌های صنعتی در مقابل آثار نامطلوب شیوع کووید ۱۹ ضرورت داشته باشد. اینکه چه باید کرد تا فعالیت‌های صنعتی کشور حداقل هزینه را در ارتباط با شیوع کووید ۱۹ داشته باشد، باید دید در شرایط فعلی وضعیت صنعت در اقتصاد ایران چه بوده و چه جایگاهی دارد.
  • رده‌بندی کرونازدگان

    بابک بهادری کارشناس ارشد حوزه صنعت و معدن
    شیوع بیماری کووید ۱۹ از اواخر سال ۲۰۱۹ در کنار به مخاطره انداختن سلامت شهروندان در جوامع مختلف، آثار و تبعات اقتصادی متعددی نیز داشته است و انتظار می‌رود اقتصاد جهانی، سال ۲۰۲۰ را با رکود قابل توجه اقتصادی سپری کند. دولت‌ها در یک دوراهی سخت قرار گرفته‌اند؛ سلامت شهروندان یا نجات اقتصاد؟ رفتار دولت‌ها و تصمیم‌های آنها در ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که سیاست کلی در پیش گرفته‌شده در اکثر کشورهای دنیا، آغاز مجدد فعالیت‌های اقتصادی و کسب‌وکارها با رعایت پروتکل‌های بهداشتی است. این شرایط با در نظر گرفتن ماهیت ناشناخته و رفتار پیچیده ویروس کرونا، چشم‌انداز روشنی از آینده سلامت جهانی و رشد اقتصادی دنیا به دست نمی‌دهد.
  • آنلاین‌ها در صدر جدول

    علیرضا کلاهی نایب‌رئیس کمیسیون صنایع و معادن اتاق بازرگانی تهران
    در روزهای ابتدایی همه‌گیری بیماری کرونا در چین شاید هیچ‌کس فکر نمی‌کرد که این اپیدمی به یک کابوس برای کشورهای دنیا بدل شود. اما این اتفاق رخ داد و بسیاری از کشورها در چهار سوی جهان با این ویروس ناشناخته دست به گریبان شدند. اپیدمی کووید ۱۹ علاوه بر اینکه تهدیدی جدی برای جان انسان‌ها محسوب می‌شود، بلای جان اقتصاد دنیا هم شده است. ابعاد اقتصادی این بیماری، مانند ویروس ناشناخته‌اش، چنان گسترده و ناگزیر است که حتی دول پیشرفته را هم گرفتار دردسرهای دوچندان کرده است.
  • فناوری عامل تعیین‌کننده

    رضا قربانی تحلیلگر کسب‌وکارهای فناوری
    قبل از اینکه به سوال «کدام صنایع از شیوع کرونا سود بردند؟» بپردازیم باید بدانیم که اقتصاد جهان در حال کوچک‌تر شدن است؛ به عبارتی در شرایطی که اقتصاد جهان کوچک می‌شود رشد تعداد معدودی از صنایع به معنای سقوط دسته‌جمعی بقیه صنایع است. رشد پایدار زمانی اتفاق می‌افتد که همه صنایع همگام با هم رشد کنند. آن‌گونه که بانک جهانی گفته کرونا بزرگ‌ترین شوک اقتصادی دهه‌های اخیر را رقم زده است.

پربازدیدهای سایت خوان

بیشتر