شماره روزنامه ۶۵۵۹
|

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

دنیای اقتصاد: بر اساس نظرسنجی صداوسیما، ۵۶ درصد مردم ایران اولویت مذاکره با آمریکا را رفع تحریم‌ها دانسته‌اند و تنها ۵ درصد پذیرش حق صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای را در اولویت قرار داده‌اند.

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

دنیای اقتصاد: اقتصاد ایران از سال ۱۳۹۷ وارد سطح تورمی ماندگاری شده که با گذشته متفاوت است و کاهش آن نیز بسیار دشوارتر شده است.

اخبار سرمقاله

    پنجشنبه، ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • تنگه هرمز و امنیت غذایی + فایل صوتی

    بحران‌های ژئوپلیتیک معمولا از منظر بازار نفت و تجارت غلات تحلیل می‌شوند. با این حال، تاب‌آوری نظام غذایی جهانی به همان اندازه به ثبات زنجیره‌های تامین نهاده‌های کشاورزی وابسته است. درحالی‌که پس از جنگ روسیه و اوکراین توجه جهانی به تنوع‌بخشی زنجیره‌های تامین غلات معطوف شده، یک آسیب‌پذیری کلیدی همچنان نادیده مانده است: تمرکز بالای صادرات کودهای نیتروژنی که از تنگه هرمز عبور می‌کند.
    چهارشنبه، ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    اولویت منافع ملی

    دنیای اقتصاد: بر اساس نظرسنجی صداوسیما، ۵۶ درصد مردم ایران اولویت مذاکره با آمریکا را رفع تحریم‌ها دانسته‌اند و تنها ۵ درصد پذیرش حق صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای را در اولویت قرار داده‌اند.
  • اولویت منافع‌ ملی + فایل صوتی

    در نظر‌سنجی اخیر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، اعلام شد اولویت ۵۶درصد مردم ایران در مذاکره با آمریکا رفع تحریم است و تنها ۵درصد مردم پذیرش حق صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای را در اولویت خود قرار داده‌اند. به اعتبار این نظر‌سنجی، می‌توان ادعا کرد که اکثریت مردم ایران در درجه نخست خواهان حل معضلات ملموس اقتصادی هستند تا تاکید بر نوعی حق انتزاعی که نتیجه پیگیری آن نامشخص و احیانا ممکن است زیان‌بخش به لحاظ اقتصادی باشد. به سخن دیگر، به صرافت دریافته‌اند که وظیفه قدرت سیاسی حاکم در حال حاضر، در درجه نخست، فراهم آوردن شرایط لازم برای گشودن گره‌های معیشتی ناشی از تحریم‌های اقتصادی انباشته‌شده طی دهه‌های اخیر است؛ گره‌هایی که زندگی روزمره اکثریت قریب به اتفاق مردم را دچار معضلات جدی و نگران‌کننده کرده است.
    سه‌شنبه، ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    جنگ و تورم

    دنیای اقتصاد: اقتصاد ایران از سال ۱۳۹۷ وارد سطح تورمی ماندگاری شده که با گذشته متفاوت است و کاهش آن نیز بسیار دشوارتر شده است.
  • جنگ و تورم + فایل صوتی

    اقتصاد ایران از سال۱۳۹۷ دچار تغییر سطح تورمی ماندگار شده است؛ به این معنی که به نظر نمی‌رسد متوسط نرخ تورم همانند گذشته باشد. به بیان ساده، اگر از شروع دهه۱۳۵۰ که اقتصاد ایران به تدریج محیط تورم پایین همراه با رشد اقتصادی بالای دهه ۱۳۴۰ را ترک کرد و به تدریج به سمت تورم‌های بالاتر و دو رقمی تغییر مسیر داد، تصور غالب این بود که متوسط تورم ایران بین ۱۵ تا ۲۰ درصد است و بسته به شدت انبساط سیاست‌های مالی و پولی و وفور یا محدودیت درآمدهای نفتی برای کنترل تورم، گاهی نرخ تورم ممکن است به سمت مرز تورم تک‌رقمی حرکت کند و گاهی اوقات دچار خیزهای شدید شود، اما باز هم تصور غالب آن بود که حتی اگر تورم دچار خیز شدیدی شود، این امکان وجود دارد که با اقداماتی در حوزه سیاست مالی و پولی، تورم به سمت متوسط اشاره‌شده برگردد.
    دوشنبه، ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    تعامل تورم و نرخ ارز

    دنیای اقتصاد: مساله مهار تورم در اقتصاد ایران، بیش از آنکه یک چالش مقطعی یا ناشی از شوک‌های بیرونی باشد، ریشه در سازوکارهای درونی و الگوهای سیاستگذاری مزمن دارد.
  • تعامل تورم و نرخ ارز + فایل صوتی

    مساله مهار تورم در اقتصاد ایران، بیش از آنکه یک چالش مقطعی یا ناشی از شوک‌های بیرونی باشد، ریشه در سازوکارهای درونی و الگوهای سیاستگذاری مزمن دارد. یکی از مهم‌ترین این الگوها، اتکای دولت‌ها به‌ویژه در اقتصادهای در حال توسعه و متکی به صادرات منابع طبیعی به ابزار نرخ ارز به‌عنوان لنگر اسمی برای کنترل قیمت‌هاست. در چنین چارچوبی، دولت‌ها به‌دلیل فقدان انضباط مالی و ناتوانی در کنترل پایدار کسری بودجه، به‌جای اصلاح ساختارهای مالی، با مداخله در بازار ارز و پایین نگه داشتن نرخ آن، تلاش می‌کنند از مسیر ارزان‌سازی واردات، فشار تورمی را مهار کنند. این رویکرد در ظاهر ممکن است در کوتاه‌مدت به ثبات نسبی قیمت‌ها بینجامد؛ اما در عمل، زمینه‌ساز انباشت عدم تعادل‌های عمیق در اقتصاد کلان می‌شود.
    یکشنبه، ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    نقش هرمز در اقتصاد جهان

    دنیای اقتصاد: مسدود شدن تنگه هرمز آثار اقتصادی گسترده‌ای در جهان ایجاد کرده و نشان داده است که اقتصاد کشورها تا چه اندازه به یکدیگر وابسته شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که حتی اقتصادهای بسته نیز از این تحولات مصون نیستند.
  • نقش هرمز در اقتصاد جهان + فایل صوتی

    مسدود شدن تنگه هرمز، آثار اقتصادی گسترده‌ای به‌وجود آورده، آ‌ن‌چنان‌که موجب شده است، دریچه جدیدی برای تحلیل میزان وابستگی کشورها به یکدیگر گشوده شود. محدود شدن رفت و آمد در تنگه هرمز نشان می‌دهد که چگونه جهانی شدن اقتصاد در کشورها رسوخ کرده و حتی اقتصاد بسته‌ای چون ایران از آثار این‌گونه اتفاقات مصون نمانده است.
    شنبه، ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    بایدها و نبایدهای سیاست پولی

    دنیای اقتصاد: مهم‌ترین ویژگی‌ای که سیاستگذار امروز با آن مواجه است، غیرقابل پیش‌بینی بودن نه روزانه، بلکه حتی ساعتی تحولات است.
  • بایدها و نبایدهای سیاست پولی + فایل صوتی

    مهم‌ترین ویژگی‌ای که سیاستگذار امروز با آن مواجه است، غیرقابل پیش‌بینی بودن نه روزانه، بلکه حتی ساعتی تحولات است. اگر بعد از امضای برجام، ثبات به‌گونه‌ای بود که ممکن بود در مورد روندهای آتی و هدف‌گذاری پارامترهای کلان در چشم‌انداز سالانه با اطمینان بالا مدل‌سازی کرد، بعد از بازگشت تحریم‌ها شاید این اتفاق برای بازه‌ای چندهفته‌ای و حتی ماهانه مهیا بود، اما اکنون به هیچ رو نمی‌توان در مورد این بازه‌ها صحبت کرد. عدم‌قطعیت، بن و ریشه شرایط موجود است. چه بد برای نهادی چون بانک مرکزی که ذاتا به دنبال ثبات است. پس به راستی چه می‌توان انجام داد و مهم‌تر از آن، انجام نداد تا حداقل‌ مسوولیت ممکن محقق شود؟
    پنجشنبه، ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    خفگی ژئوپلیتیک

    دنیای اقتصاد؛ تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های ژئوپلیتیک جهان است که به «گره راهبردی» در شبکه انرژی جهانی تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای که هر اختلالی در آن می‌تواند موازنه قدرت و رقابت‌های ژئوپلیتیک را تغییر دهد.
  • خفگی ژئوپلیتیک + فایل صوتی

    تنگه هرمز به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین‌گلوگاه‌های ژئوپلیتیک جهان، نقشی فراتر از یک عارضه جغرافیایی صرف در معادلات قدرت بین‌المللی ایفا می‌کند. این گذرگاه باریک که خلیج‌فارس را به دریای عمان و آب‌های آزاد پیوند می‌دهد، در عمل به یک «گره راهبردی» در شبکه انرژی جهانی تبدیل شده است؛ گرهی که هرگونه اختلال در آن می‌تواند به بازآرایی موازنه قدرت، تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیک و پیچیده‌تر شدن منازعات منجر شود. در این چارچوب، تنش میان ایران و ایالات متحده، تحت تاثیر موقعیت ژئوپلیتیک این تنگه، از سطح یک تقابل نظامی صرف فراتر رفته است و به یک «رقابت چندلایه فضایی–اقتصادی» تبدیل می‌شود.
    چهارشنبه، ۰۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    عوارض عبور از تنگه هرمز

    دنیای اقتصاد؛ طی حدود ۲ماه گذشته بحث‌های گسترده‌ای در سطوح مدیریتی و کارشناسی تحت عناوینی مانند «اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز»، «مدیریت تنگه»، «دریافت عوارض عبور» و «دریافت وجوهی برای ارائه خدمات» در جریان بوده و در مجلس نیز طرحی در این خصوص تهیه شده‌ است.
  • عوارض عبور از تنگه هرمز + فایل صوتی

    طی حدود ۲ماه گذشته بحث‌های گسترده‌ای در سطوح مدیریتی و کارشناسی تحت عناوینی مانند «اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز»، «مدیریت تنگه»، «دریافت عوارض عبور» و «دریافت وجوهی برای ارائه خدمات» در جریان بوده و در مجلس نیز طرحی در این خصوص تهیه شده‌ است.
    سه‌شنبه، ۰۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    سیاست ارزی در دوره بازسازی

    دنیای اقتصاد: در دوره پساجنگ، سیاست ارزی به یکی از مهم‌ترین ابزارهای سیاستگذاری اقتصادی تبدیل می‌شود؛ زیرا متغیرهایی مانند تورم، تجارت خارجی، سرمایه‌گذاری و انتظارات به نرخ ارز وابسته‌اند.
  • سیاست ارزی در دوره بازسازی + فایل صوتی

    در دوره‌‌ پساجنگ، سیاست ارزی به یکی از تعیین‌کننده‌ترین ابزارهای سیاستگذاری اقتصادی تبدیل می‌‌شود. دلیل آن روشن است؛ تقریبا همه متغیرهای کلیدی از تورم و تجارت خارجی گرفته تا سرمایه‌گذاری و انتظارات به‌‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به نرخ ارز وابسته‌اند. در چنین شرایطی، انتخاب نادرست رژیم ارزی یا اجرای ناپایدار آن، می‌‌تواند کل فرآیند بازسازی را با اختلال مواجه کند. اقتصاد ایران، با سابقه‌ای طولانی از چند نرخی بودن ارز، سرکوب نرخ ارز و وابستگی به درآمد‌های نفتی، در این مقطع نیازمند بازتعریف جدی در سیاست ارزی است.
    دوشنبه، ۰۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    معیشت در سایه جنگ؛ راه‌های حمایت از خانوار و تولید

    دنیای اقتصاد: شوک جنگی معمولا همزمان چند بحران اقتصادی ایجاد می‌کند: افت تولید، جهش تورمی، افزایش بیکاری، کاهش قدرت خرید خانوار و کمبود منابع مالی.
  • حمایت معیشتی از خانوارها + فایل صوتی

    یافته‌ها نشان‌می‌دهد که بر اثر شوک جنگی، هر کشور با چند بحران به‌طور همزمان روبه‌رو می‌شود: افت تولید و آسیب به صنایع مادر، جهش تورمی، افزایش بیکاری، تضعیف قدرت خرید خانوار و کمبود منابع مالی. اما نکته مهم این است که اقتصاد ایران در قبل از جنگ هم در شرایط مساعدی قرار نداشت؛ به‌نحوی‌که بنگاه‌ها با فشارهای مالی، کمبود مواد اولیه، بی‌ثباتی ارزی و سقوط تقاضا دست‌وپنجه نرم می‌کردند. بسیاری با ظرفیت پایین فعالیت می‌کردند و بخشی در آستانه تعطیلی قرار داشتند. بازار کار نیز با گسترش مشاغل موقت و غیررسمی و کاهش فرصت‌های رسمی در شرایط حساسی قرار داشت و بر اثر فشارهای تورمی، قدرت خرید خانوار نیز نفس‌های آخر را می‌کشید.
    یکشنبه، ۰۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    آمایش و بازسازی پس از جنگ

    دنیای اقتصاد: جنگ‌ها علاوه بر ویرانی، فرصتی برای بازاندیشی، اصلاح و تحول در کشورداری فراهم می‌کنند و می‌توانند بازسازی کالبدی را به نوسازی نهادی و توسعه پیوند دهند.
  • آمایش و بازسازی پس از جنگ + فایل صوتی

    «جنگ‌ها» هرچند به ویرانی، کشتار، قحطی و عقب‌ماندگی منجر می‌شوند؛ اما روی دیگری هم دارند و آن فرصت جدی «بازاندیشی»، «اصلاح‌گری» و «تحول‌خواهی» در امر کشورداری است. جنگ از بینش‌های قدیمی و کنش‌های ناکارآمد زنگار می‌زداید و می‌تواند «بازسازی کالبدی» را از طریق کاربست «نوآوری»، «چرخش‌های راهبردی» و تغییر مسیرهای تاکتیکی به «نوسازی نهادی» گره بزند و در نهایت نردبانی برای «توسعه» شود.
    شنبه، ۰۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    پنجره زمانی توافق

    دنیای اقتصاد؛ در بحران‌های سیاسی و جنگ، «زمان» متغیری اساسی است و هر بحران یک «پنجره زمانی طلایی» برای توافق دارد؛ در غیر این صورت منازعه فرسایشی می‌شود، مانند جنگ اوکراین که طرفین به دلیل تصور پیروزی، مصالحه نکردند.
  • پنجره زمانی توافق + فایل صوتی

    معمولا صحنه بحران‌های سیاسی از جمله جنگ و وضعیت فعلی که در آن به‌سر می‌بریم، صحنه‌ای به شدت متغیر، پویا و دینامیک است و در نتیجه «زمان» یک متغیر بسیار مهم در مدیریت بحران‌ها به شمار می‌رود. اصطلاحا گفته می‌شود که بحران‌ها در یک مقطعی فرود می‌آیند و یک زمان طلایی برای توافق وجود دارد که اگر طرفین در آن زمان به توافق نرسند، چه بسا که منازعه، درگیری و جنگ حالت فرسایشی پیدا کند. این روند را در جنگ اوکراین شاهد بودیم؛ یعنی زمان‌هایی وجود داشت که روسیه در موقعیت برتر بود یا اوکراین موقعیت خوبی داشت و این امکان وجود داشت که دو طرف به یک مصالحه‌ای برسند و این بحران را خاتمه دهند؛ ولی نهایتا این‌گونه نشد؛ زیرا اوکراین و روسیه خود را طرف پیروز تلقی می‌کردند و حاضر نبودند، امتیاز بدهند.
    پنجشنبه، ۰۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    بازسازی اقتصاد

    دنیای اقتصاد: سال گذشته ایران با سه تهدید بزرگ روبه‌رو شد: جنگ تحمیلی اول، احتمال آغاز جنگ جدید از سوی آمریکا و اسرائیل و جنگ تحمیلی دوم در اسفندماه.
  • بازسازی اقتصاد + فایل صوتی

    سال گذشته ایران عزیز با سه تهدید بزرگ مواجه شد. بعد از جنگ تحمیلی اول، اما و اگرهای زیادی در خصوص آغاز جنگ تحمیلی جدید از سوی آمریکا و رژیم اسرائیل علیه کشورمان، تهدید بزرگ دوم در دی‌ماه و جنگ تحمیلی دوم در اسفندماه در فاصله کوتاه از جنگ اول، آغاز شد. هر چند در شرایط فعلی نیز آتش‌بس موقت برقرار بوده، اما همچنان سایه جنگ بر کشورمان تداوم دارد.
    چهارشنبه، ۰۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    پایان تعلیق: از تحریم تا جنگ

    دنیای اقتصاد؛ ایرانیان دهه‌هاست در تعلیقی فرساینده زیسته‌اند: میان تحریم و توافق و اکنون میان جنگ و آتش‌بس.
  • پایان تعلیق: از تحریم تا جنگ + فایل صوتی

    ایرانیان دهه‌هاست در تعلیقی فرساینده زیسته‌اند: میان تحریم و توافق و اکنون میان جنگ و آتش‌بس. با این حال، آتش‌بس شکننده کنونی، این تعلیق را به آستانه‌ای رسانده که پیش‌تر حتی قابل تصور نبود: تعلیق میان «نابودی تمدنی» و «توافقی بزرگ». این دوگانه، فراتر از لفاظی، نشان می‌دهد زمان در حال فروبستن فضای میانی تصمیم است. این فروبستگی پیامد بازگشت رابطه ایران و آمریکا به نقطه آغاز است: رابطه‌ای که با رویارویی شکل گرفت و پس از دهه‌ها تعلیق در قالب چرخه‌های «تحریم–توافق»، بار دیگر به همان نقطه بازگشته است. این بازگشت اما گسست نیست؛ آنچه امروز در قالب چرخه‌های «جنگ-آتش‌بس» ظاهر شده، امتداد همان تخاصم انباشته‌ای است که پیش‌تر در صورت‌بندی چرخه‌های «تحریم-توافق» خود را بازتولید می‌کرد.
    سه‌شنبه، ۰۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    تعادل نَش در صلح سرد

    دنیای اقتصاد، ایران و آمریکا پس از جنگ ۴۰روزه به «وضعیت پرهزینه» رسیده‌اند که ادامه جنگ را برای هر دو ناممکن کرده است.
  • تعادل نَش در صلح سرد + فایل صوتی

    آیا می‌توان به پایداری آتش‌بس کنونی امید داشت؟ هر دو طرف ایران و آمریکا به یک «وضعیت پرهزینه» رسیده‌اند. از نظر ترامپ و دولت وی، ادامه جنگ در آستانه فشارهای داخلی اقتصادی که از احتمال رسیدن نفت به قیمت‌های ۲۰۰ دلاری و حتی بیشتر نشأت می‌گرفت، امری ناممکن تلقی می‌شد. از سوی دیگر، ایران با تثبیت پیروزی راهبردی خود و نمایش قدرت موشکی (عملیات وعده صادق۴)، اکنون ترجیح می‌دهد از موضع قدرت و دست برتر وارد مذاکرات شود. پس اگرچه این آتش‌بس یک صلح دائمی نیست، احتمال رسیدن به یک «تعادل نش» (Nash Equilibrium) جدید قابل تصور است که در چنین تعادلی هزینه شروع دوباره جنگ برای هر دو طرف به شدت افزایش یافته است.
    دوشنبه، ۳۱ فروردین ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    بانک مرکزی عامل تورم است؟

    دنیای اقتصاد: در پایان سال۱۴۰۴ نرخ تورم نقطه به نقطه بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران برابر با ۷۱.۸درصد بود.