شماره روزنامه ۶۵۶۶
|

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

دنیای اقتصاد؛ مساله اصلی ایران معاصر، گذار از «وضع طبیعی» به «وضع مدنی» است؛ گذاری از ترس، انحصار و بی‌اعتمادی به قانون، نهاد، همکاری و زیست شهروندی.

«سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

دنیای اقتصاد: تنگه هرمز بخشی حیاتی از زنجیره‌های تامین جهانی است؛ شبکه‌هایی که ستون فقرات اقتصاد جهانی هستند و اختلال در آنها می‌تواند بحران‌های گسترده ایجاد کند.

اخبار سرمقاله

    شنبه، ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • پایان باز ملاقات تاریخی + فایل صوتی

    سفر دونالد ترامپ به چین و دیدارهای او با شی‌جین‌پینگ در مجموع تلاشی از سوی آمریکا و چین برای کنترل تنش‌های میان دو طرف و تسهیل مسیر آینده برای همکاری‌های واشنگتن و پکن بوده است. اگرچه در این سفر توافق‌هایی در مورد خرید هواپیما، سویا و نفت از آمریکا از سوی چین انجام گرفت، اما به نظر می‌رسد که روح اصلی این سفر حاوی این پیام برای کشورهای مختلف بود که واشنگتن و پکن در حال حاضر نمی‌خواهند تنش‌ها را افزایش دهند و احتمالا مسیر رقابت آنها متفاوت از مسیری خواهد بود که آمریکا و شوروی در پیش گرفته بودند.
    پنجشنبه، ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    الزامات جامعه مدنی

    دنیای اقتصاد؛ مساله اصلی ایران معاصر، گذار از «وضع طبیعی» به «وضع مدنی» است؛ گذاری از ترس، انحصار و بی‌اعتمادی به قانون، نهاد، همکاری و زیست شهروندی.
  • الزامات جامعه مدنی + فایل صوتی

    در بزنگاه‌های تاریخی، در منازعات سیاسی، در مواجهه با تهدیدهای خارجی، در کامیابی‌های ملی و حتی در تجربه‌های روزمره زندگی اجتماعی، نام «ایران» بیش از هر مفهوم دیگری در زبان و ذهن ایرانیان جاری می‌شود. اما ایران صرفا یک قلمرو جغرافیایی، یک دولت سیاسی یا مجموعه‌ای از مرزهای سرزمینی نیست. ایران مفهومی چندلایه، تاریخی، تمدنی، حقوقی و فرهنگی است که از ساحت غریزه و تعلق طبیعی آغاز می‌شود و تا سطح عقلانیت نهادی، حکومت قانون و همزیستی مدنی امتداد پیدا می‌کند. از این منظر، مساله بنیادین ایران معاصر تنها حفظ ایران نیست، بلکه ارتقای ایران از «وضع طبیعی» به «وضع مدنی» است.
    چهارشنبه، ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    اهمیت تنگه هرمز در اقتصاد جهان

    دنیای اقتصاد: تنگه هرمز بخشی حیاتی از زنجیره‌های تامین جهانی است؛ شبکه‌هایی که ستون فقرات اقتصاد جهانی هستند و اختلال در آنها می‌تواند بحران‌های گسترده ایجاد کند.
  • اهمیت تنگه هرمز در اقتصاد جهان + فایل صوتی

    زنجیره‌های تامین از مهم‌ترین ساخت‌های اقتصاد امروز به حساب می‌آیند. آنچه در نگاه اول تنها مجموعه‌ای از مسیرهای حمل‌ونقل و مواد اولیه به نظر می‌رسد، در واقع ستون فقرات اقتصاد جهانی است. اقتصاد امروز بدون زنجیره‌های تامین قابل تصور نیست؛ زیرا جهانی‌شدن، افزایش بهره‌وری و صرفه به مقیاس در دهه‌های گذشته، همگی بر پایه همین شبکه‌های پیچیده شکل گرفته‌اند. امروز برخلاف گذشته تولید یک کالا دیگر در مرزهای یک کشور باقی نمی‌ماند.
    سه‌شنبه، ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    سازوکارهای سلطه دلار

    دنیای اقتصاد: ارزهای بین‌المللی به‌عنوان واحد حساب، وسیله مبادله و ذخیره ارزش در اقتصاد جهانی عمل می‌کنند و اثرات شبکه‌ای، نقدشوندگی و کاهش هزینه‌های معاملاتی جایگاه آنها را تقویت می‌کند.
  • سازوکارهای سلطه دلار + فایل صوتی

    ارزهای بین‌المللی معمولا به ارزهایی گفته می‌شود که فراتر از استفاده داخلی، سه کارکرد اصلی در اقتصاد جهانی دارند: به‌عنوان واحد حساب برای قیمت‌گذاری و فاکتور کردن کالاها، خدمات و قراردادهای مالی استفاده می‌شوند؛ به‌عنوان وسیله مبادله در معاملات ارزی، تسویه تجارت و پرداخت‌های برون‌مرزی به‌کار می‌روند و به‌عنوان ذخیره ارزش برای ذخایر رسمی، سرمایه‌گذاران خصوصی و وثیقه در بازارهای جهانی عمل می‌کنند.
    دوشنبه، ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    اقتصاد، اینترنت و امنیت ملی

    دنیای اقتصاد؛ مسدود کردن اینترنت جهانی در ایران علاوه بر زیان‌های سنگین اقتصادی، در تضاد با انسجام ملی، سرمایه اجتماعی و امنیت ملی است.
  • اقتصاد، اینترنت و امنیت ملی + فایل صوتی

    مسدود کردن دسترسی ایرانیان به اینترنت جهانی، نه تنها زیان‌های اقتصادی نجومی برای اقتصاد ملی دارد، بلکه فراتر از آن اقدامی به شدت مغایر با حفظ انسجام ملی، بر باددهنده سرمایه اجتماعی و پایگاه مردمی حکومت و نهایتا در تضاد آشکار با امنیت ملی است. فعالان اقتصادی و برخی از مسوولان دولتی ذی‌ربط فاجعه مسدودی اینترنت جهانی را به تکرار مورد تاکید قرار داده‌اند.
    یکشنبه، ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    تنگه هرمز؛ از سنگر تا سکوی اقتصادی

    دنیای اقتصاد: درتاریخ تحولات ژئوپلیتیک، لحظاتی وجود دارند که «منطق ریاضی» بر «غرور نظامی» غلبه می‌کند.
  • تنگه هرمز؛ از سنگر تا سکوی اقتصادی + فایل صوتی

    در تاریخ تحولات ژئوپلیتیک، لحظاتی وجود دارند که «منطق ریاضی» بر «غرور نظامی» غلبه می‌کند. بهار سال۱۴۰۵ برای خاورمیانه و جهان، دقیقا چنین برهه‌ای است. پس از هفته‌ها تنش فرساینده، اکنون جهان خود را در وضعیتی می‌بیند که در نظریه بازی‌ها به آن «تعادل نش» می‌گوییم. وضعیتی که در آن هیچ‌یک از طرف‌های درگیر نمی‌توانند با تغییر یک‌جانبه رفتار خود، وضعیتشان را بهبود بخشند.
    شنبه، ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    سیاست پولی کوین وارش

    دنیای اقتصاد: اگر کوین وارش در هفته‌های پیش‌رو جانشین جروم پاول در ریاست فدرال‌رزرو شود، تغییر در بانک مرکزی آمریکا فقط جابه‌جایی یک مدیر با مدیری دیگر نخواهد بود.
  • سیاست پولی کوین وارش + فایل صوتی

    اگر کوین وارش در هفته‌های پیش‌رو جانشین جروم پاول در ریاست فدرال‌رزرو شود، تغییر در بانک مرکزی آمریکا فقط جابه‌جایی یک مدیر با مدیری دیگر نخواهد بود. این تغییر می‌تواند برای بازارهای مالی جهان، ارزش برابری دلار، طلا، سهام، اوراق بدهی و حتی تصمیم‌های اقتصادی در کشورهایی مانند ایران پیام داشته باشد. فدرال‌رزرو فقط بانک مرکزی آمریکاست، اما تصمیم‌های آن بر کل اقتصاد جهانی سایه می‌اندازد؛ چون دلار هنوز مهم‌ترین پول جهان است، نرخ بهره آمریکا مبنای قیمت‌گذاری بسیاری از دارایی‌هاست و بازارهای مالی جهان به تصمیم‌های این نهاد واکنش فوری نشان می‌دهند.
    پنجشنبه، ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    تنگه هرمز و امنیت غذایی

    دنیای اقتصاد؛ بحران‌های ژئوپلیتیک معمولا از منظر بازار نفت و تجارت غلات تحلیل می‌شوند. با این حال، تاب‌آوری نظام غذایی جهانی به همان اندازه به ثبات زنجیره‌های تامین نهاده‌های کشاورزی وابسته است.
  • تنگه هرمز و امنیت غذایی + فایل صوتی

    بحران‌های ژئوپلیتیک معمولا از منظر بازار نفت و تجارت غلات تحلیل می‌شوند. با این حال، تاب‌آوری نظام غذایی جهانی به همان اندازه به ثبات زنجیره‌های تامین نهاده‌های کشاورزی وابسته است. درحالی‌که پس از جنگ روسیه و اوکراین توجه جهانی به تنوع‌بخشی زنجیره‌های تامین غلات معطوف شده، یک آسیب‌پذیری کلیدی همچنان نادیده مانده است: تمرکز بالای صادرات کودهای نیتروژنی که از تنگه هرمز عبور می‌کند.
    چهارشنبه، ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    اولویت منافع ملی

    دنیای اقتصاد: بر اساس نظرسنجی صداوسیما، ۵۶ درصد مردم ایران اولویت مذاکره با آمریکا را رفع تحریم‌ها دانسته‌اند و تنها ۵ درصد پذیرش حق صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای را در اولویت قرار داده‌اند.
  • اولویت منافع‌ ملی + فایل صوتی

    در نظر‌سنجی اخیر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، اعلام شد اولویت ۵۶درصد مردم ایران در مذاکره با آمریکا رفع تحریم است و تنها ۵درصد مردم پذیرش حق صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای را در اولویت خود قرار داده‌اند. به اعتبار این نظر‌سنجی، می‌توان ادعا کرد که اکثریت مردم ایران در درجه نخست خواهان حل معضلات ملموس اقتصادی هستند تا تاکید بر نوعی حق انتزاعی که نتیجه پیگیری آن نامشخص و احیانا ممکن است زیان‌بخش به لحاظ اقتصادی باشد. به سخن دیگر، به صرافت دریافته‌اند که وظیفه قدرت سیاسی حاکم در حال حاضر، در درجه نخست، فراهم آوردن شرایط لازم برای گشودن گره‌های معیشتی ناشی از تحریم‌های اقتصادی انباشته‌شده طی دهه‌های اخیر است؛ گره‌هایی که زندگی روزمره اکثریت قریب به اتفاق مردم را دچار معضلات جدی و نگران‌کننده کرده است.
    سه‌شنبه، ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    جنگ و تورم

    دنیای اقتصاد: اقتصاد ایران از سال ۱۳۹۷ وارد سطح تورمی ماندگاری شده که با گذشته متفاوت است و کاهش آن نیز بسیار دشوارتر شده است.
  • جنگ و تورم + فایل صوتی

    اقتصاد ایران از سال۱۳۹۷ دچار تغییر سطح تورمی ماندگار شده است؛ به این معنی که به نظر نمی‌رسد متوسط نرخ تورم همانند گذشته باشد. به بیان ساده، اگر از شروع دهه۱۳۵۰ که اقتصاد ایران به تدریج محیط تورم پایین همراه با رشد اقتصادی بالای دهه ۱۳۴۰ را ترک کرد و به تدریج به سمت تورم‌های بالاتر و دو رقمی تغییر مسیر داد، تصور غالب این بود که متوسط تورم ایران بین ۱۵ تا ۲۰ درصد است و بسته به شدت انبساط سیاست‌های مالی و پولی و وفور یا محدودیت درآمدهای نفتی برای کنترل تورم، گاهی نرخ تورم ممکن است به سمت مرز تورم تک‌رقمی حرکت کند و گاهی اوقات دچار خیزهای شدید شود، اما باز هم تصور غالب آن بود که حتی اگر تورم دچار خیز شدیدی شود، این امکان وجود دارد که با اقداماتی در حوزه سیاست مالی و پولی، تورم به سمت متوسط اشاره‌شده برگردد.
    دوشنبه، ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    تعامل تورم و نرخ ارز

    دنیای اقتصاد: مساله مهار تورم در اقتصاد ایران، بیش از آنکه یک چالش مقطعی یا ناشی از شوک‌های بیرونی باشد، ریشه در سازوکارهای درونی و الگوهای سیاستگذاری مزمن دارد.
  • تعامل تورم و نرخ ارز + فایل صوتی

    مساله مهار تورم در اقتصاد ایران، بیش از آنکه یک چالش مقطعی یا ناشی از شوک‌های بیرونی باشد، ریشه در سازوکارهای درونی و الگوهای سیاستگذاری مزمن دارد. یکی از مهم‌ترین این الگوها، اتکای دولت‌ها به‌ویژه در اقتصادهای در حال توسعه و متکی به صادرات منابع طبیعی به ابزار نرخ ارز به‌عنوان لنگر اسمی برای کنترل قیمت‌هاست. در چنین چارچوبی، دولت‌ها به‌دلیل فقدان انضباط مالی و ناتوانی در کنترل پایدار کسری بودجه، به‌جای اصلاح ساختارهای مالی، با مداخله در بازار ارز و پایین نگه داشتن نرخ آن، تلاش می‌کنند از مسیر ارزان‌سازی واردات، فشار تورمی را مهار کنند. این رویکرد در ظاهر ممکن است در کوتاه‌مدت به ثبات نسبی قیمت‌ها بینجامد؛ اما در عمل، زمینه‌ساز انباشت عدم تعادل‌های عمیق در اقتصاد کلان می‌شود.
    یکشنبه، ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    نقش هرمز در اقتصاد جهان

    دنیای اقتصاد: مسدود شدن تنگه هرمز آثار اقتصادی گسترده‌ای در جهان ایجاد کرده و نشان داده است که اقتصاد کشورها تا چه اندازه به یکدیگر وابسته شده‌اند؛ به‌گونه‌ای که حتی اقتصادهای بسته نیز از این تحولات مصون نیستند.
  • نقش هرمز در اقتصاد جهان + فایل صوتی

    مسدود شدن تنگه هرمز، آثار اقتصادی گسترده‌ای به‌وجود آورده، آ‌ن‌چنان‌که موجب شده است، دریچه جدیدی برای تحلیل میزان وابستگی کشورها به یکدیگر گشوده شود. محدود شدن رفت و آمد در تنگه هرمز نشان می‌دهد که چگونه جهانی شدن اقتصاد در کشورها رسوخ کرده و حتی اقتصاد بسته‌ای چون ایران از آثار این‌گونه اتفاقات مصون نمانده است.
    شنبه، ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    بایدها و نبایدهای سیاست پولی

    دنیای اقتصاد: مهم‌ترین ویژگی‌ای که سیاستگذار امروز با آن مواجه است، غیرقابل پیش‌بینی بودن نه روزانه، بلکه حتی ساعتی تحولات است.
  • بایدها و نبایدهای سیاست پولی + فایل صوتی

    مهم‌ترین ویژگی‌ای که سیاستگذار امروز با آن مواجه است، غیرقابل پیش‌بینی بودن نه روزانه، بلکه حتی ساعتی تحولات است. اگر بعد از امضای برجام، ثبات به‌گونه‌ای بود که ممکن بود در مورد روندهای آتی و هدف‌گذاری پارامترهای کلان در چشم‌انداز سالانه با اطمینان بالا مدل‌سازی کرد، بعد از بازگشت تحریم‌ها شاید این اتفاق برای بازه‌ای چندهفته‌ای و حتی ماهانه مهیا بود، اما اکنون به هیچ رو نمی‌توان در مورد این بازه‌ها صحبت کرد. عدم‌قطعیت، بن و ریشه شرایط موجود است. چه بد برای نهادی چون بانک مرکزی که ذاتا به دنبال ثبات است. پس به راستی چه می‌توان انجام داد و مهم‌تر از آن، انجام نداد تا حداقل‌ مسوولیت ممکن محقق شود؟
    پنجشنبه، ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    خفگی ژئوپلیتیک

    دنیای اقتصاد؛ تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های ژئوپلیتیک جهان است که به «گره راهبردی» در شبکه انرژی جهانی تبدیل شده است؛ به‌گونه‌ای که هر اختلالی در آن می‌تواند موازنه قدرت و رقابت‌های ژئوپلیتیک را تغییر دهد.
  • خفگی ژئوپلیتیک + فایل صوتی

    تنگه هرمز به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین‌گلوگاه‌های ژئوپلیتیک جهان، نقشی فراتر از یک عارضه جغرافیایی صرف در معادلات قدرت بین‌المللی ایفا می‌کند. این گذرگاه باریک که خلیج‌فارس را به دریای عمان و آب‌های آزاد پیوند می‌دهد، در عمل به یک «گره راهبردی» در شبکه انرژی جهانی تبدیل شده است؛ گرهی که هرگونه اختلال در آن می‌تواند به بازآرایی موازنه قدرت، تشدید رقابت‌های ژئوپلیتیک و پیچیده‌تر شدن منازعات منجر شود. در این چارچوب، تنش میان ایران و ایالات متحده، تحت تاثیر موقعیت ژئوپلیتیک این تنگه، از سطح یک تقابل نظامی صرف فراتر رفته است و به یک «رقابت چندلایه فضایی–اقتصادی» تبدیل می‌شود.
    چهارشنبه، ۰۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    عوارض عبور از تنگه هرمز

    دنیای اقتصاد؛ طی حدود ۲ماه گذشته بحث‌های گسترده‌ای در سطوح مدیریتی و کارشناسی تحت عناوینی مانند «اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز»، «مدیریت تنگه»، «دریافت عوارض عبور» و «دریافت وجوهی برای ارائه خدمات» در جریان بوده و در مجلس نیز طرحی در این خصوص تهیه شده‌ است.
  • عوارض عبور از تنگه هرمز + فایل صوتی

    طی حدود ۲ماه گذشته بحث‌های گسترده‌ای در سطوح مدیریتی و کارشناسی تحت عناوینی مانند «اعمال حاکمیت ایران بر تنگه هرمز»، «مدیریت تنگه»، «دریافت عوارض عبور» و «دریافت وجوهی برای ارائه خدمات» در جریان بوده و در مجلس نیز طرحی در این خصوص تهیه شده‌ است.
    سه‌شنبه، ۰۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
  • «سرمقاله» دنیای اقتصاد را بخوانید و بشنوید!

    سیاست ارزی در دوره بازسازی

    دنیای اقتصاد: در دوره پساجنگ، سیاست ارزی به یکی از مهم‌ترین ابزارهای سیاستگذاری اقتصادی تبدیل می‌شود؛ زیرا متغیرهایی مانند تورم، تجارت خارجی، سرمایه‌گذاری و انتظارات به نرخ ارز وابسته‌اند.