سفر رئیس مجلس به عراق در سایه تحولات امنیتی منطقه بررسی شد
ماموریت قالیباف در بغداد
هدف اصلی سفر قالیباف، دیدار با مقامهای ارشد عراق و چهرههای عالیرتبه این کشور و گفتوگو درباره ارتقای روابط دوجانبه، امنیت مرزها، مبارزه با تروریسم، توسعه همکاریهای اقتصادی و اجرای توافقهای مشترک است. رئیس مجلس ایران قرار است در جریان این سفر دو روزه با مقامهای ارشد عراق از جمله رئیس مجلس، نخستوزیر، رئیسجمهور، رئیس شورای عالی قضایی و مشاور امنیت ملی این کشور دیدار و درباره مسائل دوجانبه، منطقهای و بینالمللی رایزنی کند.
عملیات پرچم دروغین
این سفر در شرایطی انجام میشود که امنیت عراق و بهویژه مناطق شمالی این کشور طی روزهای اخیر بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. دستگاه مبارزه با تروریسم اقلیم کردستان عراق اعلام کرده بود که دو پهپاد بمبگذاریشده به سمت مراکز مرتبط با دولت اقلیم در اربیل هدایت شدهاند؛ موضوعی که با واکنش مقامهای ایرانی نیز همراه شد.
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با اشاره به احتمال «عملیات پرچم دروغین» برای ایجاد اختلاف میان همسایگان، از کردهای عراق خواست نسبت به چنین اقداماتی هوشیار باشند. عراقچی افزود:« ما در برابر صدام و داعش از دوستان کرد خود حمایت کردیم و از امنیتی که آنها در مرز ما فراهم میکنند، سپاسگزاریم.» با این حال، سفیر ایران در بغداد تاکید کرده است که سفر قالیباف ارتباطی با تحولات اخیر امنیتی ندارد و از پیش برنامهریزی شده بود. محمدکاظم آلصادق، این سفر را نتیجه دعوت رسمی رئیس مجلس عراق عنوان کرده و گفته است که رایزنیها در بغداد با توجه به شرایط منطقه از اهمیت ویژهای برخوردار است.
از مرزها تا مبارزه با تروریسم
یکی از محورهای مهم گفتوگوهای رئیس مجلس ایران در بغداد، مسائل امنیتی خواهد بود. روابط تهران و بغداد در سالهای اخیر علاوه بر حوزه سیاسی، در زمینه امنیت مرزی و مقابله با گروههای تروریستی نیز توسعهیافته است. عراق برای ایران یک شریک مهم در مدیریت تحولات امنیتی منطقه به شمار میرود و تهران نیز همواره بر ضرورت حفظ ثبات داخلی عراق و جلوگیری از تبدیل شدن خاک این کشور به محل فعالیت گروههای مخالف تاکید کرده است. در همین چارچوب، موضوع امنیت مرزها، مبارزه با تروریسم و اجرای توافقهای مشترک میان دو کشور از جمله موضوعاتی خواهد بود که در دیدارهای قالیباف با مقامهای عراقی مطرح میشود.
پرونده ۱۲ میلیارد دلاری روی میز تهران و بغداد
در کنار مسائل سیاسی و امنیتی، بخش مهمی از مناسبات تهران و بغداد به حوزه اقتصادی بازمیگردد. سفر اخیر عبدالناصر همتی، رئیسکل بانک مرکزی ایران، به بغداد نیز با محور تعیین تکلیف منابع ارزی ایران در عراق انجام شد. یحیی آلاسحاق، رئیس اتاق مشترک ایران و عراق، اعلام کرده است که ایران حدود ۱۲میلیارد دلار از عراق طلبکار است و یکی از موضوعات اصلی مذاکرات، فراهم کردن امکان استفاده از این منابع برای فعالان اقتصادی بوده است. به گفته آلاسحاق، مشکلات بانکی، تعرفهها، تغییرات مکرر مقررات و محدودیتهای مقطعی از جمله موانعی هستند که بر توسعه تجارت دو کشور اثر گذاشتهاند. او معتقد است در صورت رفع این موانع، ظرفیت افزایش حجم تجارت ایران و عراق تا حدود ۲۰میلیارد دلار وجود دارد.
به گفته این مقام ایرانی، حجم مبادلات تجاری ایران و عراق نیز در حال افزایش است و امسال، بدون در نظر گرفتن مبادلات مربوط به انرژی و نفت و گاز، حدود ۱۵ درصد رشد داشته است. این در حالی است که عراق نیز در تلاش است نقش خود را بهعنوان یک مرکز اتصال اقتصادی در منطقه تقویت کند. علی فالح الزیدی، نخستوزیر عراق، در دیدار با رئیسکل بانک مرکزی ایران تاکید کرده است که دولت بغداد تلاش میکند عراق را به کانون پیوند منافع اقتصادی و توسعهای کشورهای منطقه تبدیل کند؛ رویکردی که میتواند زمینه همکاری بیشتر میان ایران و عراق را فراهم کند.
حلقه مهم سیاست منطقهای ایران
سفر قالیباف به بغداد را میتوان در چارچوب تلاش تهران برای حفظ و گسترش روابط با یکی از نزدیکترین شرکای منطقهای خود ارزیابی کرد. عراق برای ایران نهتنها از منظر امنیتی و مرزی اهمیت دارد، بلکه یکی از مهمترین بازارهای صادراتی ایران نیز محسوب میشود. در شرایطی که تحولات منطقهای، فشارهای اقتصادی و مسائل امنیتی همچنان بر روابط کشورهای خاورمیانه سایه انداخته است، تهران و بغداد تلاش دارند با توسعه همکاریهای سیاسی و اقتصادی، سطح روابط دوجانبه را تثبیت کنند. سفر رئیس مجلس ایران به عراق، علاوه بر پیام سیاسی درباره اهمیت روابط دو کشور، فرصتی برای پیگیری پروندههای اقتصادی و رفع مشکلاتی است که مانع استفاده کامل از ظرفیتهای موجود در روابط تهران و بغداد شده است.
