بازار سهام به کدام سمت میرود؟ کارشناسان بررسی کردند
سناریوهای بورس پس از تفاهم ۶۰ روزه
برای ارزیابی این دوره وضعیت بورس تهران، باید شرایطی را که بازار قبل از آغاز آن پشت سر گذاشته است نیز در نظر گرفت. بورس در ۲۹ اردیبهشت و همزمان پس از بازگشایی یکی از ادوار جذاب ورود پول را تجربه کرد و ورود سرمایههای حقیقی به بازار در کنار افزایش ارزش معاملات، فضای مثبتی را در دادوستدهای این بازار ایجاد کرد. با این حال، از اواخر خردادماه، مسیر بازار تاحدودی تغییر کرد و شاخصها وارد مرحلهای کوتاه از اصلاح شدند. در ادامه نیز افزایش عدمقطعیتهای سیاسی و برخی نگرانیها درباره آینده تحولات سیاسی و اقتصادی، باعث شد بخشی از سرمایهگذاران با احتیاط بیشتری در بازار رفتار کنند.
واکنش متفاوت سرمایهگذاران
رشد بورس در دوره ۶۰روزه را نمیتوان یک حرکت یکدست دانست. بازار در این مدت همزمان با موجهای صعودی، دورههایی از اصلاح و احتیاط را نیز پشت سر گذاشت. در واقع، بخشی از معاملهگران در شرایطی که چشمانداز سیاسی هنوز روشن نبود، ترجیح دادند از شدت حضور خود در بازار بکاهند و منتظر مشخص شدن مسیر تحولات بمانند.
در همین بازه زمانی، شاخص کل موفق شده ۷ کانال را پشت سر بگذارد و از محدوده ۵میلیون و ۱۰۰هزار واحد تا مرز ۵.۹میلیونواحدی پیشروی کند. به این ترتیب، بازار سهام در فاصله این ۶۰روز، دو ماه قابلقبول را پشت سر گذاشته است.
این وضعیت درحالی است که مسیر سرمایههای خرد با مسیر شاخصها تا حدودی تفاوت دارد. در طول این ۶۰ روز، حدود ۷هزار میلیارد تومان پول حقیقیها از بازار سهام خارج شده است که بیانگر آن است که رشد شاخصها صرفا به معنای ورود مستمر پول به بازار نبوده و بخشی از افزایش قیمتها در شرایطی اتفاق افتاده که سرمایهگذاران حقیقی در مجموع فروشنده بودهاند. همین موضوع یکی از نکات قابلتوجه در بررسی عملکرد بورس طی این دوره محسوب میشود.
رشد شاخصها در سایه بلاتکلیفی
اما با پایان این ۶۰روز، آیا یک دوره جدید برای بورس تهران آغاز شده است؟ طی این مدت، بازار بخش قابلتوجهی از مسیر صعودی خود را طی کرده و در عین حال، بخشی از سرمایهگذاران نیز از بازار خارج شدهاند. بنابراین، واکنش بازار به تحولات پس از پایان این بازه میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند؛ چراکه هرگونه تغییر در فضای سیاسی و مذاکرات میتواند مفروضات معاملهگران درباره آینده وضعیت اقتصاد، نرخ ارز، سودآوری شرکتها و ریسک بازار را تغییر دهد. از سویی، رشد ۱۴.۵درصدی شاخص کل و افزایش ۲۳درصدی شاخص هموزن در این دوره، باعث شده سطح قیمتها نسبت به ۶۰روز قبل در سطوح بالاتری قرار گیرد. بنابراین، بازار سهام در شرایطی وارد مرحله پس از پایان مهلت ۶۰روزه میشود که از یک سو سابقه رشد قابلتوجه را در کارنامه خود دارد و از سوی دیگر، هنوز با ابهام درباره مسیر آینده مواجه است.
سمتوسوی جدید بورس
رفتار معاملهگران نشان میدهد بازار سهام اگرچه همچنان با ریسکهای سیاسی و ابهام در چشمانداز وضعیت اقتصادی مواجه است، اما نسبت به گذشته واکنش متفاوتی به این متغیرها نشان میدهد. یکی از نشانههای مهم این وضعیت، سرعت جمعشدن صفهای فروش و فعال بودن تقاضا در محدودههای منفی است؛ بهطوریکه در بسیاری از مواقع، فروشندهای که سهم خود را در قیمتهای پایین عرضه کرده، در ادامه برای ورود مجدد ناچار به خرید در قیمتهای بالاتر شده است. این رفتار میتواند نشاندهنده آن باشد که بازار همچنان از نظر روندی ظرفیت ادامه حرکت صعودی را دارد، حتی اگر در مقاطعی تحتتاثیر اخبار سیاسی با نوسان مواجه شود.
در همین رابطه، حجت سرهنگی، کارشناس بازارهای مالی، در گفتوگو با «دنیای اقتصاد» با اشاره به شرایط فعلی بورس و سناریوهای پیش روی بازار سرمایه اظهار کرد: در سناریوی نخست، یعنی ادامه تفاهم و جلوگیری از ورود کشور به درگیری جدید، اگر تهدیدهای زیرساختی علیه صنایع ایران شکل نگیرد، میتوان انتظار داشت بازار سهام همچنان مورد توجه سرمایهگذاران قرار گیرد. در این شرایط، بازارهای طلا و دلار احتمالا در وضعیت آمادهباش باقی میمانند و در کوتاهمدت جذابیت بسیار بالایی برای جذب منابع جدید نخواهند داشت. به همین دلیل، بخشی از سرمایههای خرد میتوانند همچنان در بازار سهام باقی بمانند. او افزود: بورس در شرایط فعلی، با وجود رشد ماههای اخیر، همچنان از نظر ارزشگذاری بازار گرانی محسوب نمیشود. ارزش دلاری بازار، نسبتهای پایین P/E و همچنین رشد سودآوری شرکتها و افزایش نرخهای فروش، بهویژه در بخشهایی که تحتتاثیر نرخهای دلار توافقی قرار دارند، نشان میدهد سهام همچنان از ظرفیت رشد برخوردار است. مجموعه این عوامل در کنار وضعیت تکنیکال شاخصها و جریان سرمایههای خرد واردشده به بازار، میتواند زمینه حرکت نماگرها به سمت سطوح بالاتر را فراهم کند. این کارشناس ادامه داد: بر همین اساس، در صورت تحقق سناریوی نخست، میتوان برای بورس در یک ماه آینده بازدهی حدود ۲۵ تا ۳۰درصدی را متصور بود؛ بهخصوص در صنایعی که در موج صعودی اخیر کمتر رشد کردهاند و همچنان پتانسیل بیشتری برای افزایش قیمت دارند. در چنین شرایطی، فروشندگان نیز دیگر مانند گذشته اطمینان ندارند که بتوانند سهام فروختهشده را در قیمتهای پایینتر دوباره خریداری کنند. از سوی دیگر، خریدار با این مفروضات مواجه است که هم سودآوری شرکتها در حال افزایش است، هم ارزشگذاری بازار نسبت به گذشته پایینتر قرار دارد و هم در بازارهای موازی فعلا فرصت کمریسک و جذابی برای جایگزینی بورس وجود ندارد. سرهنگی گفت: به همین دلیل حتی در روزهایی که بازار منفی میشود، بخشی از خریداران همچنان فعال هستند و تلاش میکنند از ترس سایر سرمایهگذاران فرصت خرید ایجاد کنند. این موضوع یکی از مهمترین نشانههای تغییر رفتار معاملهگران در مقایسه با دورههای قبلی است.
یادگیری بازار از ریسکهای سیاسی
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به رفتار بورس در ماههای گذشته گفت: بازار در این مدت بارها تحتتاثیر اخبار سیاسی و تحولات منطقهای با افت مواجه شد، اما پس از کاهش ریسکها، مجددا توانست مسیر صعودی خود را ادامه دهد. بهویژه مردادماه پس از عملکرد ضعیفتر بازار در تیرماه، شرایط متفاوتی داشت و شاخصها توانستند رشد قابلتوجهی را تجربه کنند. او افزود: به نظر میرسد نمیتوان گفت بازار نسبت به ریسکهای ژئوپلیتیک بیحس شده است؛ تعبیر دقیقتر این است که معاملهگران در حال یادگیری همزیستی با نوسانات سیاسی و مدیریت ریسک هستند. زمانی که تنشها تشدید میشود، بخشی از سرمایههای خرد به سمت صنایع تدافعی مانند دارو و غذا حرکت میکند و به محض کاهش تنش یا افزایش احتمال آتشبس، همین منابع به سمت صنایع بزرگ و شاخصساز برمیگردند. او ادامه داد: این چرخش سریع نشان میدهد سرمایهگذاران همچنان نسبت به ریسکها حساس هستند، اما دیگر منتظر نمیمانند تا قطعیت سیاسی کامل ایجاد شود؛ چراکه تجربه سالهای اخیر نشان داده است دستیابی به چنین قطعیتی ممکن است زمان زیادی ببرد.
ابهامات سناریوی دوم
حجت سرهنگی با اشاره به سناریوی دوم بیان کرد: سناریوی دوم، سناریوی بدبینانه و وقوع جنگ است. طبیعتا در این حالت باید شدت درگیری، میزان خسارت و پیامدهای اقتصادی آن را در نظر گرفت. اما اگر چنین شرایطی ایجاد شود، احتمالا جذابیت بازار سهام به شکل محسوسی کاهش پیدا خواهد کرد و بخش عمده نقدینگی به سمت بازار طلا و سایر گواهیهای کالایی مانند نقره و مس حرکت خواهد کرد. در کنار آن، بخشی از منابع میتواند وارد صندوقهای درآمد ثابت شود.
او افزود: در چنین شرایطی، احتمالا تنها برخی صنایع تدافعی مانند دارویی و غذایی میتوانند نسبت به سایر بخشهای بازار عملکرد بهتری داشته باشند. با توجه به نشانههای تکنیکال در بازارهای طلا نیز میتوان انتظار داشت بخشی از نقدینگی به این بازارها منتقل شود. بنابراین در سناریوی دوم، انتظار شکلگیری یک روند صعودی شارپ در بورس چندان محتمل نیست و بازارهای کالایی و برخی بازارهای موازی میتوانند بازدهی بهتری نسبت به سهام داشته باشند.
این کارشناس بازار سرمایه به وضعیت نامطمئن ماههای آینده نیز اشاره کرد و گفت: سرمایهگذاران باید در چنین شرایطی تنوعبخشی هوشمندانهای در سبد خود داشته باشند و داراییها را میان صنایع تدافعی، صنایع بزرگ و شاخصساز و متناسب با میزان ریسکپذیری، میان درآمد ثابت و گواهیهای کالایی مانند طلا و نقره توزیع کنند.
او افزود: نگهداری بخشی از سرمایه به شکل نقد یا در صندوقهای درآمد ثابت و سپردههای بانکی نیز اهمیت دارد تا در صورت ایجاد افتهای احتمالی ناشی از اخبار منفی، امکان استفاده از فرصتهای خرید وجود داشته باشد.
مدیریت دارایی در فضای مبهم
محمد مؤذن نیز از جمله کارشناسانی است که معتقد است بازار در وضعیت مطلوبی قرار دارد . او با اشاره به عملکرد اخیر بورس و شرایط حاکم بر بازار اظهار کرد: بازار سهام تهران در روز دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ یکی از قدرتمندترین روزهای معاملاتی هفتههای اخیر را پشت سر گذاشت. شاخص کل با رشد بیش از ۱۳۱هزارواحدی معادل ۲.۲۸درصد، در سطح ۵میلیون و ۸۹۷هزار واحد قرار گرفت و شاخص هموزن نیز ۲.۲۴درصد افزایش یافت. همزمانی رشد شاخص کل و هموزن نشان میدهد موج تقاضای شکلگرفته تنها محدود به چند نماد بزرگ نبوده و بخش گستردهای از بازار در این حرکت مشارکت داشته است.
او افزود: اهمیت این رشد زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم بازار در شرایطی به استقبال تقاضا رفته که مهلت ۶۰روزه تفاهم اولیه ایران و آمریکا پایان یافته و هنوز توافق جامع و مشخصی جایگزین آن نشده است. با وجود باقی ماندن اختلافات بر سر تحریمها، مسائل امنیتی و شرایط منطقه، بخشی از فعالان بازار کاهش احتمال تشدید فوری تنشها را بهعنوان یک سیگنال مثبت ارزیابی کردهاند. با این حال، ریسک سیاسی همچنان پابرجاست و وضعیت منطقه به دلیل تحولات مرتبط با تنگه هرمز همچنان شکننده محسوب میشود.
این کارشناس ادامه داد: در کنار عوامل سیاسی، مهمترین محرک بازار در هفتههای اخیر ورود نقدینگی بوده است. ارزش معاملات خرد در ۱۸مرداد به حدود ۶۵.۵همت رسید و رکورد جدیدی ثبت کرد. همچنین از ابتدای مرداد تاکنون خالص ورود منابع به بازار حدود ۳۰همت مثبت بوده است. ارزش معاملات حدودا ۲۷همتی روز شنبه نیز نشان داد که جریان نقدینگی همچنان یکی از عوامل اصلی حمایت از روند فعلی بورس است.
او گفت: با این وجود، افزایش تقاضا تنها بر پایه نقدینگی نمیتواند یک روند پایدار ایجاد کند. بازار برای ادامه مسیر نیازمند چشمانداز روشنتر در متغیرهای بنیادی است؛ از آینده شرایط سیاسی، محاصره اقتصادی و صادرات نفت گرفته تا نرخ ارز، سیاستهای اقتصادی دولت و عملکرد شرکتها.
در شرایط فعلی، قیمتها و معاملات پیام خوشبینانهای ارسال میکنند، اما ابهام در چشمانداز اقتصاد کلان همچنان باعث شده بخشی از سرمایهگذاران با احتیاط حرکت کنند.
او با اشاره به وضعیت تکنیکال شاخص کل بورس اظهار کرد: شاخص کل اکنون فاصله کمی با مرز روانی ۶میلیون واحد دارد. عبور از این سطح میتواند انتظارات مثبت جدیدی ایجاد کند، اما محدوده ۶میلیون و ۲۰۰هزار واحد بهعنوان مقاومت مهم بعدی در مسیر شاخص قرار دارد. در این مرحله، بازار برای عبور از مقاومتها به محرکهای جدیدی مانند اخبار مثبت سیاسی یا گزارشهای مناسب شرکتها در ماه مرداد نیاز خواهد داشت.
این کارشناس افزود: بورس از فضای ترس شدید فاصله گرفته، اما هنوز وارد مرحله اطمینان کامل نشده است. جریان سرمایههای خرد در کوتاهمدت قدرت زیادی به بازار داده، اما تداوم این روند به دو عامل اصلی وابسته است؛ نخست کاهش ریسکهای سیاسی و دوم اثبات توان سودآوری شرکتها در شرایط فعلی اقتصاد ایران. محمد موذن ادامه داد: بر این اساس، میتوان سه سناریو را برای مسیر پیشروی بورس در نظر گرفت. در سناریوی نخست، کاهش تنشهای سیاسی و انتشار گزارشهای مناسب شرکتها میتواند زمینه عبور شاخص از محدودههای ۶میلیون و ۶.۲میلیون واحد را فراهم کرده و حرکت بازار به سمت سطوح بالاتر را رقم بزند. در این حالت، ترکیب جریان پول با محرکهای بنیادی و سیاسی میتواند به ادامه روند صعودی کمک کند. او گفت: سناریوی دوم، ورود بازار به مرحلهای از تعادل و اصلاح زمانی پس از رشد اخیر است. در این وضعیت لزوما شاهد افت شدید شاخصها نخواهیم بود، بلکه ممکن است نقدینگی میان صنایع مختلف گردش کند و بخشی از معاملهگران به شناسایی سود در نمادهایی که رشد بیشتری داشتهاند بپردازند و همزمان سرمایهها به سمت گروههایی حرکت کنند که هنوز از موج صعودی اخیر کمتر منتفع شدهاند. چنین شرایطی میتواند به بازار فرصت دهد تا پس از رشد قابلتوجه اخیر، انرژی لازم برای حرکت بعدی را جمعآوری کند.
مؤذن افزود: اما سناریوی سوم، سناریوی منفی بازار است. در صورتی که تشدید تنشهای سیاسی همزمان با انتشار گزارشهای ضعیف شرکتها اتفاق بیفتد، میتوان انتظار افزایش عرضه، تشدید شناسایی سود و شکلگیری اصلاحی سنگینتر را داشت. در این شرایط، همزمانی فشارهای سیاسی و ضعف متغیرهای بنیادی میتواند بخشی از نقدینگی فعلی را از بازار خارج کند و روند صعودی اخیر را با چالش مواجه سازد.
او تاکید کرد: بنابراین، هفتههای پیش رو میتواند نقش تعیینکنندهای در مشخص شدن مسیر بعدی بازار داشته باشد؛ چراکه بورس اکنون در نقطهای قرار گرفته که از یک سو قدرت نقدینگی و تقاضا را پشت سر خود دارد و از سوی دیگر برای ادامه رشد، نیازمند دریافت سیگنالهای تازه از متغیرهای سیاسی و بنیادی است. در چنین شرایطی، نحوه واکنش بازار به مرز ۶میلیون واحد و پس از آن مقاومت ۶.۲میلیون واحد میتواند یکی از مهمترین نشانهها برای ارزیابی قدرت روند صعودی باشد.
