بازی «شی» برای مات کردن سیلیکون ولی

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: نبرد بر سر آینده هوش مصنوعی اکنون به سواحل رودخانه هوانگ‌پو در شانگهای کشیده شده است. شی جین‌پینگ برای نخستین بار در تاریخ ۹ ساله مهم‌ترین اجلاس هوش مصنوعی چین، شخصا این رویداد را افتتاح کرد؛ اقدامی که پیامی کاملا روشن در بر دارد: رقابت بر سر این فناوری، به همان اندازه که معطوف به افزایش بهره‌وری در برنامه‌نویسی است، به دنبال تثبیت نفوذ ژئوپلیتیک نیز هست.

رئیس‌جمهور چین چشم‌انداز کشورش را به روشنی ترسیم کرد و نشان داد پکن دیگر به مشارکت ساده در انقلاب صنعتی جدید قانع نیست، بلکه می‌خواهد رهبر آن باشد.

شی بر لزوم توسعه فراگیر هوش مصنوعی تاکید کرد و با آغوش باز از کشورهای در حال توسعه که نمی‌خواهند از این کاروان جا بمانند استقبال کرد. او ضمن تاکید بر حفظ کنترل انسان بر این فناوری، توسعه مدل‌های متن‌باز و گسترش همکاری‌های جهانی را یک فرصت تاریخی بی‌بدیل خواند. 

این سخنان صف‌بندی روشنی در نبرد هوش مصنوعی ایجاد می‌کند. در حالی که شرکت‌های آمریکایی با منطق سودآوری، توسعه این فناوری را در انحصار آزمایشگاه‌های محدود نگه داشته‌اند، چین جهان را به مشارکت عمومی دعوت می‌کند. البته ایده هوش مصنوعی متن‌باز منتقدان جدی خود را دارد؛ کسانی که معتقدند دسترسی همگانی به یک فناوری خطرناک در ابعاد سلاح هسته‌ای دیجیتال منطقی نیست. 

کاترین توربک، ستون‌نویس بلومبرگ، در یادداشت اخیر خود استدلال می‌کند که اکنون آزمون بزرگ پکن این است که آیا می‌تواند ضمن مدیریت خطرات، از ظرفیت جامعه جهانی برای تقویت ایمنی این سیستم‌ها استفاده کند یا خیر. با این حال، استراتژی چین در حال دگرگون کردن رقابت جهانی است. شرکت‌هایی مانند مون‌شات و ژیپو به‌تازگی مدل‌های قدرتمندی عرضه کرده‌اند که ارزیابی‌ها نشان می‌دهد بدون هیچ کم‌وکاستی با بهترین محصولات سیلیکون‌ولی برابری می‌کنند. 

عرضه پیاپی این مدل‌های پیشرفته ثابت می‌کند که موفقیت‌های چشمگیر قبلی مانند دیپ‌سیک اتفاقی نبوده است. چین اکنون تنها کشوری است که در عصر جدید هوش مصنوعی شانه‌به‌شانه آمریکا حرکت می‌کند. وفور هوش مصنوعی ارزان چینی شمشیر دودمی است که می‌تواند مدل تجاری غول‌های آمریکایی را ویران کند و همزمان به شرکت‌های داخلی نیز آسیب بزند. عرضه رایگان فناوری، درآمدزایی را به چالشی بزرگ تبدیل کرده است و این خطر وجود دارد که شرکت‌های هوش مصنوعی نیز مانند بازار خودروهای برقی درگیر یک جنگ قیمتی بی‌پایان شوند. 

اما زنگ خطر اصلی برای شرکت‌هایی مانند اوپن‌ای‌آی به صدا درآمده است؛ جایگزین‌های باکیفیت و ارزان چینی در حال نابود کردن مزیت رقابتی پایدار امن این شرکت‌ها و به چالش کشیدن ارزش‌گذاری‌های نجومی آن‌ها هستند. تضاد رویکردها زمانی آشکارتر می‌شود که دعوت شی جین‌پینگ به همکاری جهانی را با فضای سیاسی واشنگتن مقایسه کنیم؛ جایی که لفاظی‌های سیاسی علیه پکن شدت گرفته است، آن هم در شرایطی که محبوبیت جهانی چین برای نخستین بار در دو دهه اخیر از آمریکا پیشی می‌گیرد. رهبر چین هوش مصنوعی را مانند ماشین بخار و برق یک فناوری همه‌منظوره می‌داند. 

در طول تاریخ، قدرت نه به مخترع اولیه، بلکه به کسی رسیده که توانسته فناوری را در سراسر اقتصاد گسترش دهد. چین یک بازی بلندمدت را آغاز کرده است. اگر این چشم‌انداز محقق شود، پیامدهای آن فراتر از سهم بازار خواهد بود. وقتی مدل‌های چینی به استاندارد پیش‌فرض جهان تبدیل شوند، پکن به راحتی می‌تواند سیاست درهای باز خود را پس بگیرد و به سلطه آمریکا پایان دهد.