بحران تراشهها بازارهای دیجیتال جهانی را با شوک قیمتی روبهرو کرده است
موج جدید گرانی در بازار لپتاپ
در ماههای اخیر، بازار جهانی فناوری با موج تازهای از افزایش قیمت روبهرو شده است؛ موجی که اینبار نه از کمبود تراشههای پردازشی، بلکه از افزایش شدید قیمت حافظه سرچشمه میگیرد. گزارشهای تازه نشان میدهد که قیمت انواع حافظه -از DRAM گرفته تا NAND-در برخی مدلها بین ۲۰ تا ۴۰ درصد افزایش یافته و همین موضوع بهطور مستقیم بر قیمت لپتاپها، کنسولهای بازی، گوشیهای هوشمند و تجهیزات ذخیرهسازی اثر گذاشته است. این روند که نخستینبار در گزارشهای رسانههای اقتصادی از جمله والاستریت ژورنال مطرح شد، اکنون به یک نگرانی جدی برای تولیدکنندگان و مصرفکنندگان تبدیل شده است. شرکتهای سازنده میگویند افزایش قیمت حافظه، هزینه تولید را بهشدت بالا برده و بسیاری از آنها ناچار شدهاند قیمت محصولات نهایی را افزایش دهند.
افزایش قیمت حافظه؛ از مراکز داده تا کنسولهای خانگی
بر اساس دادههای منتشرشده از سوی تحلیلگران بازار نیمههادی، قیمت حافظه DRAM در سهماهه اخیر حدود ۳۰ درصد رشد کرده و حافظههای NAND نیز تا ۲۵ درصد افزایش قیمت داشتهاند. این رشد، نتیجه ترکیبی از چند عامل است؛ ابتدا تقاضای انفجاری برای هوش مصنوعی؛ چرا که مدلهای زبانی بزرگ و سیستمهای پردازش ابری به حجم عظیمی از حافظه نیاز دارند. برخی مراکز داده گزارش دادهاند که مصرف حافظه آنها در یک سال گذشته بیش از دو برابر شده است. عامل دوم، سرمایهگذاری محدود در ظرفیت تولید است. کارخانههای تولید حافظه در سالهای گذشته به دلیل رکود بازار، سرمایهگذاری خود را کاهش داده بودند. اکنون که تقاضا ناگهان افزایش یافته، عرضه توان پاسخگویی ندارد. همچنین آخرین اما مهمترین عامل را میتوان رقابت شدید برای تامین حافظه در صنعت هوش مصنوعی دانست. شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی، بخش بزرگی از تولید جهانی حافظه را پیشخرید کردهاند و همین موضوع باعث کمبود در سایر بخشها شده است. نتیجه این شرایط، فشار مستقیم بر بازار مصرفی است. تولیدکنندگان لپتاپ میگویند هزینه تامین حافظه برای برخی مدلها تا ۱۸ درصد افزایش یافته و این افزایش، بهطور متوسط ۵ تا ۱۲ درصد به قیمت نهایی دستگاه اضافه کرده است.
کنسولهای بازی؛ قربانیان جدید رقابت برای حافظه
بازار کنسولهای بازی نیز از این موج بینصیب نمانده است. یک تحلیل منتشرشده در رسانههای آمریکایی نشان میدهد که تولیدکنندگان کنسول برای تامین حافظه GDDR، با شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی رقابت میکنند.
یک منبع آگاه در صنعت بازی به والاستریتپورنال گفته است: «تقاضای شرکتهای هوش مصنوعی برای حافظههای پرسرعت، قیمت این قطعات را بهشدت بالا برده است. تولیدکنندگان کنسول مجبورند برای حفظ خط تولید، هزینه بیشتری بپردازند». بر اساس این گزارش، هزینه حافظه مورد استفاده در کنسولهای نسل جدید تا ۲۵ درصد افزایش یافته و همین موضوع احتمال افزایش قیمت کنسولها در نیمه دوم سال را بالا برده است. برخی تحلیلگران حتی از احتمال افزایش ۱۰ تا ۱۵ درصدی قیمت کنسولها سخن گفتهاند.
افزایش قیمت اجتنابناپذیر
بازار لپتاپ نیز شرایط مشابهی را تجربه میکند. تولیدکنندگان بزرگ اعلام کردهاند که هزینه حافظه در برخی مدلهای حرفهای و مخصوص بازی، تا ۳۰ درصد افزایش یافته است. یک کارشناس و از مدیران ارشد این بازار میگوید: «در مدلهایی که ۱۶ یا ۳۲ گیگابایت حافظه دارند، افزایش قیمت حافظه تاثیر مستقیم و قابلتوجهی بر قیمت نهایی دارد. در برخی مدلها، تنها افزایش قیمت حافظه باعث شده قیمت دستگاه ۸۰ تا ۱۲۰ دلار بالا برود.» این افزایش قیمت در بازارهای مصرفی، بهویژه در اروپا و آمریکای شمالی، کاملا محسوس شده است. فروشندگان گزارش دادهاند که قیمت برخی مدلهای لپتاپ در یک ماه گذشته ۵ تا ۱۰ درصد افزایش یافته است.
چشمانداز بازار؛ آیا این موج ادامه دارد؟
تحلیلگران معتقدند که این روند بهاینزودیها متوقف نخواهد شد. تقاضا برای حافظه در حوزه هوش مصنوعی همچنان رو به افزایش است و پیشبینی میشود که بازار حافظه تا پایان سال جاری حداقل ۱۵ درصد دیگر رشد قیمت را تجربه کند از سوی دیگر، کارخانههای تولید حافظه اعلام کردهاند که افزایش ظرفیت تولید نیازمند ۱۲ تا ۱۸ ماه زمان است. بنابراین، کمبود فعلی بهطور طبیعی ادامه خواهد داشت.
مصرفکنندگان چه باید بکنند؟
کارشناسان توصیه میکنند که اگر کاربران قصد خرید لپتاپ یا کنسول دارند، بهتر است خرید خود را به تعویق نیندازند، زیرا احتمال افزایش قیمت در ماههای آینده زیاد است. همچنین پیشبینی میشود که مدلهای دارای حافظه بیشتر، بیشترین افزایش قیمت را تجربه کنند.
