اخبار اندیشه روزنامه شماره ۶۵۷۷

برای دهه‌ها، این فرض که نزدیکی جغرافیایی به مناطق تحت تنش نظامی، شدت اختلال در عملکرد شرکت‌ها را تعیین می‌کند، سنگِ بنای چارچوب‌های مدیریت ریسک بود. اما بحران‌های ژئوپلیتیک اخیر - به‌ویژه جنگ روسیه و اوکراین در سال ۲۰۲۲، تنش‌های جاری در خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز در سال ۲۰۲۶ - الگویی خلاف انتظار را آشکار ساخته‌اند: شرکت‌هایی در اقتصادهای دورافتاده جغرافیایی مانند هندوستان، آسیای جنوب‌شرقی و اروپا، نیز اختلالاتی به شدتِ شرکت‌های مجاور مناطق درگیر را تجربه کرده‌اند. یادداشت حاضر به این پرسش می‌پردازد که چرا در رویدادهای اخیر، شرکت‌های دور از منطقه بحران به اندازه شرکت‌های نزدیک به بحران تحت تاثیر قرار می‌گیرند؟ با استفاده از بحران تنگه هرمز در سال ۲۰۲۶ به عنوان یک نمونه تجربی (جایی که تردد روزانه کشتی‌ها ۹۵ درصد کاهش یافته است) و بهره‌گیری از یافته‌های علمی جدید، مکانیسم‌های محتملِ انتشار فرامرزی شوک‌ها تبیین خواهد شد.

تحریم‌های اقتصادی در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین ابزارهای اعمال قدرت در نظام بین‌الملل تبدیل شده‌اند. دولت‌ها، به‌ویژه ایالات متحده آمریکا با بهره‌گیری از جایگاه مسلط خود در نظام مالی و تجاری جهان، تلاش کرده‌اند از طریق محدودیت‌های اقتصادی، دولت‌های هدف را به تغییر رفتار سیاسی وادار کنند. در این میان، جمهوری اسلامی ایران یکی از طولانی‌ترین و گسترده‌ترین تجربه‌های تحریم اقتصادی در جهان معاصر را پشت سر گذاشته است. تداوم این محدودیت‌ها طی چند دهه، فرصتی ارزشمند برای پژوهشگران فراهم کرده تا آثار واقعی جنگ اقتصادی بر ساختارهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی یک کشور را مورد مطالعه قرار دهند.