• نقش‌آفرینی پشت صحنه

    در تاریخ ایران، زنان یکی از پرنفوذترین و تاثیرگذارترین اقشار اجتماعی بودند و در پشت‌صحنه بیشتر جریان‌های اجتماعی، سیاسی و حتی نظامی نقش مهمی ایفا کرده‌اند اما در تاریخ‌نگاری مردانه اثری از آنان دیده نمی‌شود.این مقاله درصدد است تا با ارائه چشم‌انداز کلی از پیشینه و جایگاه زنان در ایران با تاکید بر نقش زنان از دید مورخان بپردازد و با روش توصیفی- تحلیلی از لابه‌لای منابع دوره افشاریه و زندیه به این سوال پاسخ دهد که جایگاه زنان ایران در این مقطع زمانی چه بوده و مورخان، زنان را چگونه توصیف کرده‌اند؟
  • نیم قرن با اقتصاد ایران

    در طول سال‌های متمادی اتفاقات مشابهی بر اقتصاد ایران رفته و تصمیمات متفاوتی برای آن گرفته شده است. در ستون «گاهشمار اقتصادی» اخبار مهم اقتصادی ایران و جهان را مرور می‌کنیم. سال اول هر دهه را به‌عنوان نقطه بررسی تاریخ اقتصادی قرار داده‌ایم. این ستون با عنوان نیم قرن با اقتصاد ایران منتشر می‌شود، در طول بررسی تاریخ اقتصادی پنج دهه گذشته ممکن است به حوادث مهم و اثر‌گذار برخورد کنیم که این اخبار و وقایع را نیز منتشر می‌کنیم.
  • شارل کورم، صنعتگر و نیکوکار لبنانی

    روح‌الله حاتمی: شارل کورم (Charles Corm) نویسنده، صنعتگر و نیکوکار لبنانی بود. از وی به‌عنوان یکی از پیشروان جنبش «فنیقیه‌گری» (Phoenicianism) در لبنان یاد می‌شود؛ جنبشی که آغازگر موج ملی گرایی بود و در نهایت به استقلال لبنان انجامید. در شرایطی که کشور درگیر نزاع‌های فرقه‌ای بود کورم درصدد یافتن ریشه‌ای مشترک برای همه لبنانی‌ها فارغ از باورهای دینی آنان برآمد.
  • توماس فیلد گیبسون، تولیدکننده ابریشم و بازرگان انگلیسی

    توماس فیلد گیبسون (Thomas Field Gibson) تولیدکننده ابریشم و بازرگان انگلیسی بود که از چند نوآوری برای ارتقای کیفیت تولید در بریتانیا و تجارت جهانی حمایت می‌کرد. گیبسون در عین حال برای بهبود شرایط زندگی کارگران در جریان انقلاب صنعتی- به خصوص در اسپیتلفیلدز که مرکز فعالیت‌های تجاری وی بود-تلاش می‌کرد. گیبسون در گسترش دانش زمین شناسی نیز نقش ایفا کرد. گیبسون در سوم مارس ۱۸۰۳ در کاننریِ لندن به دنیا آمد. او در بلک هیث و ناتینگهام زیرنظر کشیش‌های یونیتاری تعلیم دید. در ۱۸۲۹ او مسوولیت تجارت پدرش در زمینه تولید ابریشم را بر عهده گرفت تا چندصد خانواده بافنده در ناحیه اسپیتلفیلدز تحت نظر وی فعالیت کنند.
  • یک کلمه تمدن‌ساز

    روشنفکران عصر مشروطه متوجه مساله قانون شده بودند. میان این افراد اختلاف‌نظراتی در مورد قانون وجود داشت. اولین اشارات به مفهوم قانون در میان روشنفکران را ملکم‌خان ارائه داد. او با نوشتن دفتر تنظیمات، قانون به معنای مدرن را وارد افقِ دید ایرانیان کرد. در رساله‌های متعددی که در دهه‌های بعد نوشت به بحث درباره قانون پرداخت و انتشار روزنامه قانون هم در همین راستا بود.
  • نیم قرن با اقتصاد ایران

    در ستون «گاهشمار اقتصادی» اخبار مهم اقتصادی ایران و جهان را مرور می‌کنیم. سال اول هر دهه را به‌عنوان نقطه بررسی تاریخ اقتصادی قرار داده‌ایم. این مطلب با عنوان نیم قرن با اقتصاد ایران منتشر می‌شود، در طول بررسی تاریخ اقتصادی پنج دهه گذشته ممکن است به حوادث مهم و اثر‌گذار برخورد کنیم که این اخبار و وقایع را نیز منتشر می‌کنیم.
  • جرج گیلمن، از دباغی چرم تا تجارت پستی

    روح‌الله حاتمی: جرج فرانسیس گیلمن (George Francis Gilman) بازرگان آمریکایی در قرن نوزدهم بود. او در واتر ویل مین زاده شد و به منهتن رفت تا به کسب و کار پدرش در زمینه دباغی چرم بپیوندد. در ۳۰ سالگی او تجارت چرم خودش در نیویورک را داشت. پس از مرگ پدرش گیلمن تصمیم گرفت تا وارد تجارت قهوه و چای شود و کاری را شروع کرد که در نهایت بدل به شرکت بزرگ چای آتلانتیک و اقیانوس آرام (ای‌اند پی) شد.
  • سه جریان نوگرا

    این مقاله جستاری است در پاسخ به این پرسش که آیا نوسازی امیر کبیر، صرفا از موضع واکنشی و دفع تهدید و هجوم قدرت‌های استعمارگر آغاز شد یا دارای درک روشن و الگوی مشخصی از جوامع نوسازی‌شده و تمدن جدید بود؟ در صورت درستی شق اخیر، وی این آگاهی را از کجا حاصل کرده بود؟ دیگر اینکه آیا ناکامی نوسازی امیرکبیر نتیجه منطقی شیوه نوسازی وی بود یا عوامل دیگری مانع از موفقیت وی شدند؟
  • نیم قرن با اقتصاد ایران

    مهم‌ترین خبری که ۱۱ اسفندماه ۱۳۶۰ در روزنامه اطلاعات منتشر شده مربوط به تصویب کلیات اصلاحات ارضی است. فاضل هرندی، رئیس کمیسیون کشاورزی در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی تفاوت‌های طرح مزبور با طرح شورای انقلاب را بیان کرده و گفته است: در این طرح اصل بر مشروعیت مالکیت است و طرح یا لایحه اصل ۴۹ قانون اساسی باید هر چه زودتر به مجلس بیاید، چون تشخیص مشروعیت یا عدم مشروعیت به عهده قوه مجریه نیست بلکه به عهده قوه قضائیه است. وی تصریح کرده طبق این قانون، اراضی تمام مکانیزه و دامداری قابل تقسیم نیست.
  • فرانسیسکو دی‌آلمیدا، کاوشگر پرتغالی

    روح‌اله حاتمی: فرانسیسکو دی‌آلمیدا (Francisco de Almeida) نجیب‌زاده، نظامی و کاوشگر پرتغالی در قرن پانزدهم و مشاور جان‌دوم، پادشاه پرتغال بود. او طی نبرد علیه مسلمانان اسپانیا و فتح غرناطه در ۱۴۹۲ جایگاه خود را تثبیت کرد. در ۱۵۰۵ به‌عنوان نخستین فرماندار و نایب‌السطلنه دولت پرتغالی هند منصوب شد. او توانست با پیروزی در نبرد دریایی موسوم به «دیو» در ۱۵۰۹ هژمونی پرتغال در اقیانوس هند را تثبیت کند.
  • هنری دوبیله لاتور سومین رئیس کمیته بین‌المللی المپیک

    کنت‌هنری دوبیله‌لاتور اشرافی بلژیکی و سومین رئیس کمیته بین‌المللی المپیک بود. او در اول مارس ۱۸۷۶ در بروکسل به دنیا آمد. پدرش کنت فردیناند دوبیله‌لاتور، فرماندار سابق ایالت آنور و مادرش کنتس کارولین دولترمونت دوراس بود. او از ۱۸۹۵ به مدت دو سال در دانشگاه لووای بلژیک حقوق خواند و در ۱۹۰۴ با کنتس الیزابت کلاری‌الدرینگن ازدواج کرد.
  • دولت مطلقه

    یکی از شایع‌ترین ویژگی‌ها در اشاره به ماهیت دولت پهلوی اول، متصف کردن آن دولت به صفت «دولت مطلقه» است. برای مثال، پژوهشگری ضمن توجه به تفاوت نظام رضاشاه با نظام استبداد سنتی بر آن است که «حکومت رضاشاه، اگر چه برخی از شیوه‌های اعمال قدرت خودسرانه و خود‌کامه را به سبک نظام پیشین به کار برد، لیکن با تمرکز بخشیدن به منابع قدرت برای نخستین‌بار مبانی ساخت دولت مطلقه را ایجاد کرد.»
  • نیم قرن با اقتصاد ایران

    بازخوانی خبرهای گذشته به معنای بازگشت به مقطع «وعده»ها، اتفاقات و مناسبت‌هایی است که در اقتصاد کشور نقش داشته‌اند. امروز خبرهایی از تولید پیکان مدل ۵۱ بدون تغییر محسوس نسبت به سال پیش از آن، گزارش اداره آمار اقتصادی بانک مرکزی درباره ارزان‌ترین و گران‌ترین شهرهای ایران، قانون لغو مالکیت اراضی موات، سوبسید ۷۰۰ریالی دولت برای هر نفر در سال ۶۰ و تکذیب شایعه گرانی نرخ برخی از کالاها و خدمات دولتی در سال ۱۳۷۰ را می‌خوانید. و اما چشم‌گیرترین خبر شاید این مدعای یکی از مدیران سایپا باشد که در اسفندماه ۱۳۹۰ گفته است: ما سعی می‌کنیم به واسطه تیراژ بالا اجازه ۱۰ میلیونی شدن پراید را ندهیم. ۱۰سال بعد از این اظهارات قیمت پراید از ۱۰۰ میلیون تومان هم گذشته است!
  • خوزه آنتونیو ناوارو انقلابی و بازرگان تگزاسی

    خوزه آنتونیو ناوارو (José Antonio Navarro) دولتمرد، انقلابی و بازرگان تگزاسی در قرن نوزدهم بود. او در ۲۷ فوریه ۱۷۹۵ در سن‌آنتونیو تگزاس در خانواده‌ای اشرافی به دنیا آمد. ناوارو کانتی تگزاس به افتخار او نام‌گذاری شده است. ناوارو به‌عنوان فردی خودآموخته در مسائل حقوقی مکزیک و اسپانیا تبحر داشت و به‌عنوان یک تگزاسی همچون استیون اف. آستین بینشی عمیق درخصوص آینده تگزاس داشت. او در همکاری با آستین در راستای تاسیس دولت جدید تگزاس کوشید.
  • پل سوئیزی، اقتصاددان و نظریه پرداز

    پل مارلور سوئیزی (Paul Marlor Sweezy) اقتصاددان مارکسیست، فعال سیاسی، ناشر و سردبیر مجله مانتلی ریویو بود. از سوئیزی به‌عنوان یکی از پیشروان تئوری اقتصاد مارکسیستی در نیمه دوم سده ۲۰ یاد می‌شود. سوئیزی زاده ۱۹۱۰ میلادی در نیویورک بود و در دهه ۳۰ تحصیلات خود را در دانشگاه‌هایی چون هاروارد، مدرسه اقتصاد لندن و شهر وین پی گرفت. در همین دوران بود که سوئیزی از طریق آثار هارولد لاسکی، جون رابینسون و سایر متفکران چپ‌گرای انگلیسی با ایده‌های اقتصادی مارکس آشنا شد. پس از بازگشت به آمریکا دکترای خود را در ۱۹۳۷ از هاروارد گرفت و یک سال بعد در آنجا شروع به تدریس کرد. در این دوران او درسگفتارهای خود با نام «تئوری توسعه کاپیتالیستی» را نوشت.

پربازدیدهای سایت خوان

بیشتر