• استبداد شرقی و شیوه تولید آسیایی

    آثار مورخان بزرگ اقتصادی نشان می‌دهد برتری بخش کشاورزی بر دیگر بخش‌های اقتصادی، اصلی‌ترین ویژگی اقتصادهای جوامع پیشاصنعتی است. بنابر تخمین این اقتصاددانان، تقریبا ۷۰درصد تولید ناخالص داخلی کشورها در این دوران مربوط به بخش کشاورزی بوده است و نزدیک به ۸۰‌درصد جمعیت فعال نیز به کار در این بخش مشغول بوده‌اند.
  • گسترش قصبات و شکل‌گیری آبادی‌های جدید

    یکی از مهم‌ترین و پایدارترین پیامدهای ساخت راه‌آهن در شمال ایران بنای شهرها و گسترش قصبات در مسیر راه‌آهن بود. تقریبا در همه مناطق شمالی، در کنار ایستگاه‌های راه‌آهن زیستگاه‌های جدیدی شکل گرفت که ساکنان آنها در آغاز از کارکنان راه‌آهن بودند. پس از مدتی اهالی آبادی‌های اطراف نیز به دلیل دسترسی آسان به وسیله حمل‌ونقل به نزدیکی ایستگاه راه‌آهن نقل مکان کردند. در این میان، شکل‌گیری شهر بندرشاه از اهمیت خاصی برخوردار است، زیرا تا پیش از ایجاد این شهر، در آن محدوده سابقه تمدنی وجود نداشت.
  • شیخ‌‌‌الرئیس قاجار و انقلاب مشروطه

    ابوالحسن میرزا، شیخ الرئیس قاجار، بعد از اقامت در شیراز و اصفهان راهی تهران شد و در مبارزات مشروطه خواهی شرکت کرد. در آثار و نوشته‌های خود تنها به فعالیت‌هایش در مشروطه اشارات کوتاهی می‌کند و در سرگذشت خود می‌نویسد: «از سوی مظفرالدین شاه، امین‌السلطان به او تذکر داد که به شرط موعظه نکردن بر سر منبر حق اقامت در تهران را دارد، اما آقا سید علی اکبر مجتهد تفرشی، اعتنایی به این منع نکرد و مسجد خود را به شیخ تفویض نمود.» منزل شیخ هم کانون بحث‌های سیاسی شد که از اصول مشروطه دفاع می‌کرد. وی در سرگذشت خود می‌‌‌نویسد: «بی‌پرده و عریان حرف می‌زدم و قواعد عدل و فواید مشروطه را گوشزد خواص و عوام می‌کردم و همه وقت انذار تبعید و تهدید می‌رسید.»
  • ایراستوس بریگم بیگلو؛ مخترع ماشین‌‌‌های بافندگی

    روح‌‌‌اله حاتمی: ایراستوس بریگم بیگلو (Erastus Brigham Bigelow) مخترع ماشین‌‌‌های بافندگی در آمریکای قرن نوزدهم بود. وی در ۱۸۱۴ در وست بویلستون ماساچوست به دنیا آمد. پدرش پنبه‌زن بود و والدینش می‌خواستند او پزشک شود اما به دلیل ناکامی شغلی پدرش از ادامه تحصیل بازماند و به مهندسی و اختراع روی آورد. در ۱۴ سالگی نبوغ خود را با اختراع دستگاهی برای تولید سیم‌‌‌های مورد استفاده در لوله‌کشی نمایان ساخت و برای آن ۱۰۰ دلار دریافت کرد و پیش از ۱۸ سالگی یک دستگاه بافندگی برای تولید کمربند ساخت. در ۱۸۳۸ نیز یک دستگاه بافندگی برای تولید روتختی اختراع کرد.
  • مارکوس دالی؛ سلطان مس ناحیه بیوت مونتانا

    مارکوس دالی (Marcus Daly) بازرگان آمریکایی ایرلندی‌الاصل بود که به عنوان یکی از سه سلطان مس ناحیه بیوت مونتانا شناخته می‌شود. وی در ۵ دسامبر ۱۸۴۱ در کانتی کاوان ایرلند به دنیا آمد و در کودکی راهی نیویورک شد. وی در ابتدا روزنامه می‌فروخت و بعدتر به کالیفرنیا رفت تا به جریان هجوم یابندگان طلا در ویرجینیا سیتی بپیوندد.
  • شکوه و افول «هنرِ بافت»

    دوره قاجار صنعت نساجی ایران وارد مرحله افول خود شد و به مرور در مقابل منسوجات وارداتی از میان رفت؛ اما در دوره ابتدای این عصر؛ یعنی زمان سلطنت فتحعلی شاه، با دوران باشکوه طراحی منسوجات مواجه هستیم که در آن نقوش عصر صفوی و زند در قالب ترکیب‌بندی متقارن دارای زمینه هندسی و نقوش بته گلی قابل مشاهده است، اما به مرور این نقوش جای خود را به نقش بته جقه داده و این نقش به ترکیب‌بندی غالب نقوش منسوجات ایرانی بدل شده و نقوش گیاهی به معنای پیشین منسوخ شد. از همین رو در اواخر دورة قاجار، ایران به عنوان مبتکر و صادر‌کننده انواع پارچه‌های گرانبها، رفته‌رفته پای سست کرد.
  • قشر متوسط در قحطی سال ۱۲۹۶ ش

    در دوران قحطی بزرگ در کنار قشر مرفه، طبقه متوسط نسبتا مرفه شهری قرار داشتند که تجار جزء و کسبه، علما، کارمندان ادارات و خرده‌مالکان را شامل می‌شدند.
  • سده چهاردهم و «ظرفیت آرزومندی»

    در سده چهاردهم نسبت به تمام دوره‌‌‌های قبل از آن، حساس‌‌‌تر و آگاه‌‌‌تر به وضعیت خود شده‌‌‌ایم و این آگاهی و حساسیت که در نتیجه توسعه آموزش عالی، حمل‌ونقل و رسانه‌‌‌ای شدن جامعه شکل گرفته است، اگرچه پیامدهای سازنده‌‌‌ای برای جامعه دارد اما در عین حال این جامعه را زود رنج، کم‌طاقت و حساس‌‌‌تر نسبت به فقدان‌‌‌ها، محرومیت‌‌‌ها، تبعیض‌‌‌ها و تنش‌‌‌های خود کرده است.
  • ادوارد اس. راجرز جونیور بازرگان و نیکوکار کانادایی

    روح‌‌‌اله حاتمی: ادوارد ساموئل تد راجرز جونیور، بازرگان و نیکوکار کانادایی و رئیس و مدیرعامل شرکت راجرز کامیونیکیشنز بود. برآوردها حاکی از آن بود که وی در زمان حیاتش پنجمین ثروتمند کاناداست. وی در سال ۱۹۳۳ در تورنتو به دنیا آمد و تحصیلات عالی خود را در کالج تثلیث دانشگاه تورنتو پی گرفت تا اینکه در ۱۹۵۶ لیسانس خود را دریافت کرد.
  • چارلز ادوارد رینگ‌لینگ مدیر موفق سیرک بارنوم‌اند بیلی

    چارلز ادوارد رینگ لینگ یکی از دو برادر رینگ لینگ بود؛ دو برادری که مالک «برادران رینگ لینگ و سیرک بارنوم‌اند بیلی» بودند. چارلز رینگ لینگ مسوولیت تولید کمپانی را بر عهده داشت و کارمندان سیرک سخت شیفته او بوده و او را تحسین می‌کردند. آنها وی را آقای چارلی خطاب می‌کردند و حتی در زمینه مشکلات شخصی‌شان به وی مراجعه کرده و از وی مشورت می‌گرفتند.
  • بازرگانی معلق

    روس‌ها در سال ۱۸۶۹ م، امتیاز بهره‌برداری انحصاری صید ماهی در آب‌های شمال ایران را گرفتند. انگلیسی‌ها در سال ۱۸۷۲ م در قالب امتیاز رویتر، کشیدن راه‌آهن از دریای خزر تا خلیج‌فارس، استخراج معادن، تاسیس بانک، ساخت آسیاب، کارخانه‌ها، راه، کشیدن تلگراف و اداره گمرکات را به مدت ۲۵ سال در اختیار گرفتند. پادشاه ایران با اعتراض روس‌ها به امتیاز رویتر در سال ۱۸۷۴ م، امتیاز تاسیس خط آهن را به روس‌ها واگذار کرد. به علاوه، در سال ۱۸۷۸ م، قزاق‌خانه را به دولت روس واگذار و به استخدام افسران روسی برای لشکر قزاق پرداخت. در سال ۱۸۹۰ م، روس‌ها امتیاز تاسیس بانک استقراضی را از دولت ایران گرفتند. به سبب این امتیازات که تعداد آنها ۸۳ مورد است، تجارت خارجی ایران در دوره قاجار در عمل در دست دولت‌های بزرگ قرار گرفت.
  • مواجهه انگلیسی ها و آلمانی‌ها

    اُسکار نیدر مایر( نفر وسط)
    درست هنگامی که سوءظن به اقدامات آلمان و شنیدن شایعاتی مبنی بر آغاز جنگ جهانی اول بالا گرفته بود، سر و کله ستوان «اُسکار نیدر مایر» در مشهد پیدا شد؛ یک افسر اطلاعاتی آلمانی که ظاهرا در پوشش جهانگرد و پژوهشگر وارد مرکز ایالت خراسان می‌‌‌شد. این نخستین‌‌‌بار بود که یک آلمانی، پایش را به مشهد می‌‌‌گذاشت.
  • دلایل گرایش مشروطه‌‌‌خواهان به آلمان

    مداخله انگلستان در بلوچستان ایران، ۱۰سال پس از انقلاب مشروطه صورت گرفت. در این دهه، اوضاع ایران برخلاف آرمان‌‌‌های مشروطه‌‌‌خواهان و آرزوهای آنان بسیار متفاوت شد. آرمان‌‌‌های مشروطه‌خواهان که در چهار هدف اساسی یعنی برقراری نظم و امنیت و دولت قدرتمند، بازسازی اقتصادی کشور، خارج شدن از نفوذ فشار خارجی و حکومت قانون و آزادی متمرکزشده بود، هیچکدام به تحقق نپیوست. گرچه تلاش‌‌‌های مخالفان مشروطه و طرفداران محمدعلی‌شاه برای برقراری دوباره استبداد به‌‌‌جایی نرسید و مشروطه‌خواهان سراسر ایران موفق شدند با تبعید شاه حکومت مشروطه را استحکام بخشند، اما آرمان برقراری نظم و امنیت و تشکیل یک دولت قدرتمند متمرکز براثر فشارها و مداخلات روسیه و انگلستان نتیجه موردنظر را نداد.
  • متیو روبل و سبک زندگی

    روح‌اله حاتمی: متیو ای. روبل (Matthew E. Rubel)کارآفرین و سرمایه‌گذار آمریکایی است. او رئیس هیات‌مدیره، مدیرعامل و رئیس کالکتیو برندز و یک کمپانی برند در زمینه تولید کفش، لوازم جانبی و کالاهای مرتبط با سبک زندگی بوده است. روبل ۲۹ نوامبر ۱۹۵۷ در لاردیل فلوریدا به دنیا آمد و پس از دریافت لیسانس خود در ۱۹۷۹ از دانشگاه اوهایو، در نیویورک برای شرکت بانویت تلر شروع به کار کرد. وی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی خود را در ۱۹۸۰ از دانشگاه میامی اخذ کرد. روبل در آن زمان معاونت اجرایی ریاست شرکت مورجانی اینترنشنال را بر عهده داشت؛ جایی که عهده‌دار همه امور تجاری تامی هیلفیگر بود. روبل پس از ترک مورجانی، ریاست و مدیریت ارشد اجرایی Pepe Jeans را به عهده گرفت و مدیریت برندهای لوازم آرایشی رِولان بر عهده وی بود. وی از ۱۹۹۴ به مدت ۵سال معاونت اجرایی گروه جِی.کرو و مدیریت ارشد اجرایی پاپیولر کلاب پلن را عهده‌دار بود. در ۱۹۹۸ تحت نظارت وی پاپیولر کلاب به فینگرهات- بزرگ‌ترین بازاریاب مستقیم و مستقل در آمریکا- واگذار شد.
  • جورج گلاس تاجر و ماجراجوی اسکاتلندی

    ‌ جورج گلاس (George Glas) دریانورد، تاجر و ماجراجوی اسکاتلندی قرن ۱۸میلادی بود که در ناحیه غرب آفریقا به سفر پرداخت. وی در سال ۱۷۲۵ در خانواده یک کشیش در داندی به دنیا آمد و از نوجوانی به عنوان جراح تعلیم دید اما بعدتر فرماندهی یک کشتی را به دست آورد که بین برزیل، سواحل شمال غربی آفریقا و جزایر قناری مبادلات تجاری انجام می‌داد. گلاس در جریان سفرهای دریایی خود در کرانه‌های صحرای غربی رودخانه‌ای کشف کرد که امکان کشتیرانی تا مسافتی در آن مقدور بود و همانجا بود که گلاس پیشنهاد تاسیس یک پایگاه بازرگانی را ارائه داد. نمی‌توان نقطه مدنظر گلاس را به دقت مشخص کرد اما شاید همان محلی باشد که اسپانیایی‌ها در قرون ۱۵ و ۱۶ از آن به عنوان «سانتا کروز دمار پکنیا» یاد کرده‌اند.

پربازدیدهای سایت خوان

بیشتر