آرشیو روزنامه شماره ۴۲۷۷ دنیای اقتصاد

اخبار تاريخ و اقتصاد - روزنامه شماره ۴۲۷۷

  • افزایش دوره به دوره جمعیت

    محمدصالح افتخاری
    نخستین بررسی آماری سال ۱۲۳۱ خورشیدی و در اواخر صدارت میرزا آقاخان نوری صورت گرفت. در آن سال جمعیت، تعداد منازل و ساختمان‌های شهر تهران شمرده شد. گویا در سال ۱۲۳۸ نیز دستورالعملی جامع در مورد سرشماری نفوس و منابع مالی و اقتصادی از سوی وزرای وقت به حکام ولایات صادر شد تا شمار جمعیت خانوار، مسکن و میزان دارایی‌های مردم در کلیه دهات و شهرهای کشور مشخص شود.
  • ویژگی‌های اقتصاد ساسانی

    رونق اقتصادی امپراتوری ساسانی به دو بخش مهم یعنی تجارت و کشاورزی بستگی داشت. درآمد دربار شاه از طریق مالیات‌ها و همچنین باج‌ها و غنایم جنگی تامین می‌شد. این دوره را باید اوج تاثیر تجارت در روابط ایران و بیزانس دانست. البته این امر تنها به دو دولت منحصر نمی‌شد. بلکه تمام ملل و دول اطراف ایران و بیزانس را نیز در بر می‌گرفت. به همین جهت در این دوره تجارت با سیاست خارجی پیوندی عمیق داشت. همچنان‌که از معاهدات مختلف عصر انوشیروان بر می‌آید تا معاهدات قرن ششم میلادی ذکر چندانی به‌طور واضح از تجارت در معاهدات و قراردادها نبود. هرچند انوشیروان و ژوستی‌نین جنگ‌های بسیاری با یکدیگر داشتند که کسب اهداف تجاری در بیشتر آنان قابل ارزیابی است اما قراردادها به‌طور مستقیم ذکر نمی‌شد.
  • تشکیل ناوگان دریایی در خلیج‌فارس

    از دیرباز فقدان ناوگان دریایی مهم‌ترین چالش ایران در خلیج‌فارس بود. به‌رغم کوشش‌های نادرشاه در ساخت کشتی، تلاش برای سیادت دریایی همچنان تا عصر ناصرالدین‌شاه ادامه یافت. در این زمان مخالفت انگلیسی‌ها شاه را بر آن داشت تا کشتی‌های مورد نیاز را از آلمان تهیه کند. چنان‌که سابقه آشنایی مرتضی‌قلی‌خان هدایت با کشور مذکور باعث شد تا به همراه برادرش محمدقلی‌خان برای سفارش ساخت کشتی عازم شود. کمی بعد نیز مخبرالدوله برای برقراری روابط سیاسی ماموریت یافت. به رغم ادعای اعتمادالسلطنه که گویا به سبب روابط نامطلوب با خاندان هدایت این سفر را در جبران خسارت ناشی از اقدامات مرتضی‌قلی‌خان می‌داند، کشتی خریداری شده که پرسپولیس نامیده شد، به همراه کشتی کوچک‌تری که شوش نام گرفت در ربیع‌الاول ۱۳۰۲ه.ق/ ژانویه ۱۸۸۵ از بندر برمر راهی خلیج‌فارس شد و مبنایی برای تشکیل نیروی دریایی در عصر قاجار فراهم آورد.
  • زادروز معمار بناهای شگفت

    شیخ بهایی دانشمند مشهور دوره صفویه در سال ۹۲۵ ه.ش به دنیا آمد. او متفکر، ادیب و ریاضیدان بوده است. معماری مسجد امام اصفهان و مهندسی حصار نجف را به او نسبت می‌دهند و نیز شاخصی برای تعیین اوقات شبانه روز از روی سایه آفتاب یا به اصطلاح فنی، ساعت آفتاب یا صفحه آفتابی یا ساعت ظلی در مغرب مسجد امام در اصفهان وجود دارد که می‌گویند اثر اوست.
  • سرشماری ۱۳۴۵

    ۸ اسفندماه ۱۳۴۵ اعلام شد که جمعیت ایران ۲۴.۸۷۲.۰۰۰ نفر است که ۳/ ۹ میلیون شهرنشین و ۵/ ۱۵ میلیون نفر روستانشین بودند. سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۴۵ با روش «دوژور» انجام پذیرفت و در عملیات اجرایی جمعا ۱۱هزار و ۸۸۵ نفر مامور سرشماری و سرپرست واحدهای سرشماری شرکت داشتند.
  • درگذشت خواننده سرود «ای ایران»

    غلامحسین بنان (زاده اردیبهشت ۱۲۹۰ در قلهک، درگذشته ۸ اسفند ۱۳۶۴ در تهران) خواننده موسیقی کلاسیک ایرانی بود که از سال‌های ۱۳۰۶ تا سال ۱۳۴۷ در زمینه موسیقی ملی ایران فعالیت داشت. او عضو شورای موسیقی رادیو، استاد آواز هنرستان موسیقی تهران و بنیان‌گذار انجمن موسیقی ایران بوده‌است.
  • نظام آبیاری نزد مسلمانان

    تا پیش از فتح عراق روش مسلمانان چنان بود که هر جایی را می‌گشودند آنجا را بین خود تقسیم می‌کردند ولی وقتی به سرزمین ایران رسیدند و با تقسیمات پیچیده کشاورزی و آبیاری عراق روبه‌رو شدند، به هم زدن آن ترتیب را امری دشوار یافتند. چنان که ابن اثیر در «الکامل» ذیل وقایع سال ۱۶ هجری می‌گوید: «پس از آن که غنایم جنگ جلولاء بین سواران عرب تقسیم می‌شود، خلیفه دوم، عمر، از تقسیم دهات سواد جلوگیری و ممانعت کرد، چون به علت تقسیم آب‌ها به وضعی خاص ممکن نبود...»
  • سردرگمی در قیمت‌ها

    یکی از محدودیت‌هایی که در جریان فعالیت‌های اقتصادی دوره صفوی وجود داشت، نوع تنظیمات اداری، وزن‌ها و مقادیر بود. چنان می‌نماید که تجار و دکانداران با نظام اوزان مقادیر تعیین شده مقامات حکومتی (به‌ویژه محتسب) موافقت داشتند. به هرحال برای تحمیل یکسان‌سازی، تلاشی صورت نمی‌گرفت و از نظام مقادیر متفاوت در شهرهای مختلف و ایالت‌ها استفاده می‌شد.

بیشتر