آرشیو روزنامه شماره ۴۲۳۸ دنیای اقتصاد

اخبار تاريخ و اقتصاد - روزنامه شماره ۴۲۳۸

  • بایگانی الهام‌بخش

    دنیای اقتصاد: مطالعه تاریخ در ایران بیشتر مبتنی بر به کارگیری اسناد و پژوهش‌های دست اول بوده است و کمتر به مثابه علمی صاحب روش‌شناسی، معرفت‌شناسی و هستی‌شناسی دنبال می‌شود. این درحالی است که مطالعه این علم در جهان بر بسترهایی مشخص شکل گرفته است. با این همه در سال‌های اخیر تلاش‌هایی از سوی پژوهشگران تاریخ به‌ویژه در زمینه تاریخ معاصر به منظور روشمند کردن علم تاریخ در جریان است که قابل‌توجه است. چنین امری در دوره قاجاریه که آغاز جدی مواجهه ایران با جهان جدید و توسعه‌یافته به‌شمار می‌رود، به مراتب آشکارتر است و پاسخ به آن برای پرسش‌های امروز اساسی‌تر به نظر می‌رسد. تاریخ قاجاریه کمتر به مثابه یک کل در نظر گرفته می‌شود و مقاطع مختلفی از آن معمولا به وسیله پژوهشگران به‌صورت‌های جداگانه مورد بررسی قرار می‌گیرد. توجه به نیمه دوم این سلسله که مصادف با انقلاب مشروطه در ایران است، همواره بیشتر بوده و صورت‌بندی‌های مختلفی از آن ارائه شده است. درحالی‌که دست‌کم از منظر تاریخ سیاست خارجی باید توجه به این دوره را تا زمان فتحعلی‌شاه و آغاز جنگ‌های ایران و روسیه عقب برد. جواد مرشدلو، عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس طی سخنرانی خود در نخستین کنفرانس تاریخ روابط خارجی ایران با عنوان «ایرانیان و مساله رئال پلیتیک: دو پرده از تجربه دیپلماسی ایرانی در دوره قاجاری» ضمن اشاره به این ضعف‌های مطالعاتی در زمینه تاریخ قاجاریه، کوشید تا با وام‌گیری رئال پلیتیک از حوزه علوم سیاسی فضای سیاست خارجی قاجاریان را مورد واکاوی قرار دهد. آنچه در ادامه می‌آید بیان ایده دکتر مرشدلو در این نشست است.
  • بازرگانان هندی و سقوط صفویه

    استفان دیل، تاریخ‌نگار آسیای جنوبی در دانشگاه ایالتی اوهایو است. وی رساله‌ای درباره دسته‌های بازرگانان هندی در دوران امپراتوری‌های مغول (هند) و صفوی و خانات آسیای میانه نوشته است. این رساله بر وقایع‌نامه‌ها، سفرنامه‌ها و منابع دست دوم تکیه داشته است و شامل بحث تاریخی گسترده‌ای درباره «اقتصاد جهانی هندی» (به تعبیر برودل) است که در آغاز قرون جدید وجود داشته و بسیار مهم‌تر از آن بود که تاریخ‌نگاران گمراه‌شده توسط شرکت‌های بازرگانی اروپایی درک کرده بودند. رساله دوم مجموعه‌ای از فعالیت‌های بازرگانی هندیان به‌ویژه در آستارا و روسیه است که بیشتر بر منابع روسی و به‌ویژه مجموعه‌ای از اسناد آرشیوی روسی مرتبط با بازرگانان هندی در آستاراخان متمرکز است که در سال‌های ۱۹۶۵-۱۹۵۸م/ ۱۳۴۴-۱۳۳۳ش در دو جلد و به دست آنتونووا، گلدبرگ و لاورنتسف منتشر شده است. توانایی دیل در استفاده از منابع روسی حتی بهتر از منابع فارسی، وقایع‌نامه‌ها و آگاهی او از هند و همسایگان شمالی آن، اطلاعات فراوانی در کتاب او گرد آورده است. آنچنان که پایان‌نامه وان لور با عنوان «دوره‌گردان» (درباره ماهیت بازرگانی آسیایی پیش از قرون جدید) را به مبارزه می‌طلبد.
  • پایان زندگی صدراعظم

    میرزا محمدتقی‌خان فراهانی مشهور به امیرکبیر روز ۲۰ دی ماه سال ۱۲۲۹ در حمام فین کاشان به قتل رسید. امیرکبیر در مدت ۳۹ ماه صدارتش دست به اصلاحات ساختاری اداری و قضایی و کارهای بزرگی همچون بنیان‌گذاری دارالفنون و انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه زد. او به‌منظور حمایت از صنایع دستی دستور داد تا لباس نظامیان را از شال چوفای پشمین مازندران تهیه کنند. شال‌های دستی کرمان به دستور امیرکبیر به قدری عالی بافته می‌شد که با شال‌های کشمیری رقابت می‌کرد.
  • واگذاری اخذ عوارض املاک به شهرداری‌ها

    ۱۸دی ماه ۱۳۴۹دولت وقت اخذ عوارض املاک شهری را تحت عنوان «نوسازی» به شهرداری‌ها واگذار کرد.
  • خودکشی میلیاردر آلمانی

    پنجم ژانویه ۲۰۰۹ در پی سقوط بازارهای مالی در آمریکا، «آدولف مرکل»، میلیاردر ۷۴ ساله آلمانی به‌دلیل اینکه شرکتش دچار مشکل مالی شده بود خودکشی کرد. آدولف که سرمایه شخصی او بیش از ۹ میلیارد دلار اعلام شده بود، پنجمین میلیاردر آلمان به‌شمار می‌رفت. وی یک امپراتوری صنعت را اداره می‌کرد که در آن یکصد هزار تن مشغول کاربودند.
  • «وقایع اتفاقیه» در آستان قدس رضوی

    نسخه اصلی و دست‌نویس روزنامه وقایع اتفاقیه؛ دومین روزنامه رسمی ایران، در مرکز اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.
  • کمپانی چپاولگر هند شرقی

    ثروت‌های افسانه‌ای شرق و سیاست‌های مرکانتیلیستی حاکم بر اروپا، کمپانی هند شرقی انگلیس را که در اواخر دسامبر ۱۶۰۰میلادی با مجوز ملکه الیزابت تاسیس شده بود، به سوی سواحل شرق کشاند. انگلستان نمایندگی‌های بازرگانی خود را در اصفهان، جاسک و شیراز تاسیس کرد و از این طریق بر تکاپوهای عناصر خود در کرانه‌های خلیج‌فارس نظارت کرد. به این ترتیب این کشور که به انگیزه تجارت وارد منطقه آب‌های شرق شده بود، با کوتاه کردن دست رقبای اروپایی خود از صحنه تجاری شرق، به تدریج به عرصه سیاسی گام نهاد و با گسترش دامنه نفوذ خود، امور خلیج‌فارس را به دست گرفت.
  • مدیریت شهری در عصر قاجار

    مدیریت شهری فقط نظافت شهر نیست اما نظافت شهر بخشی عمده‌ای از این امر است. روزی را تصور کنید که شب گذشته آن رفتگران به جمع آوری زباله‌ها نپرداخته‌اند. کوچه‌ها و خیابان‌ها انباشته از کیسه‌های زباله است. به راستی قبل از آنکه نظام شهرداری‌ها به وجود آید نظافت شهر با چه کسی بود. این سندی که اکنون به نظرتان می‌رسد مربوط به اوایل حکومت ناصرالدین شاه است و سال ۱۲۶۷ ق و در روزنامه وقایع اتفاقیه به چاپ رسیده است:
  • گفته‌ها

    نگاه دولتمردان ایرانی به‌ویژه در سطوح بالای سیاسی مانند نخست‌وزیر(هویدا) و شاه به کارکرد بخش‌خصوصی و اقتصاد بازار چندان مثبت نبود.

پربازدیدهای سایت خوان

بیشتر