• برنامه‌ریزی ناتمام

    دوره ۶۴-۱۹۶۰ از دوران آشفتگی‌های سیاسی برای ایران بود؛ زیرا رژیم حاکم اتحاد خود را با طبقات زمیندار شکست و دست به یک اصلاحات ارضی زد. تغییرات سیاسی، موجب ایجاد عدم‌اطمینان شد. به‌ویژه به این دلیل که در واکنش به رونق اقتصاد در اواخر دهه۱۹۵۰، دولت بسته ریاضتی را که توسط صندوق بین‌المللی پول (IMF) تجویز شده بود، به اجرا گذاشت که منجر به رکود شدید و بحران تراز پرداخت در طول دوره ۶۲-۱۹۶۰ شد. سیاست‌های تثبیت بعدی دولت کمک چندانی نکرد و منجر به کاهش شدید نرخ سرمایه‌گذاری شد.
  • مناقشه قره‌باغ و امنیت انرژی منطقه قفقاز

    ثریا عباسی قیداری دکترای تاریخ ایران و پژوهشگر تاریخ
    مساله قره‌باغ مانند همه تنش‌های سیاسی که در دوره بعد از فروپاشی شوروی رخ داد از جمله نتایج یک خلأ قدرت ناشی از فروپاشی یک قدرت جهانی بود. در همان سال‌ها نیز مناقشه قره‌باغ آغاز شد و در سال‌های ۹۰ تا ۹۲ میلادی منجر به اشغال ۲۰ درصد خاک جمهوری‌آذربایجان و خارج شدن یک میلیون نفر از شهروندان آذری شد.
  • «تان کاه کی» بازرگان، سرمایه‌گذار و نیکوکار سنگاپوری-چینی

    روح‌الله حاتمی: تان کاه‌کی (Tan Kah Kee) بازرگان، سرمایه‌گذار و نیکوکار سنگاپوری-چینی بود که در جنوب خاوری آسیا، هنگ کنگ و بسیاری از شهرهای چین همچون شانگهای، شیامن و گوانگ ژو فعالیت‌های وسیع خیریه و اجتماعی داشت. او به مثابه چهره‌ای برجسته در جامعه مهاجران چینی در قرن ۲۰، در رویدادهای مهمی در چین همانند انقلاب شین‌های (انقلاب چین در ۱۹۱۱) و جنگ دوم ژاپن و چین (۱۹۴۵-۱۹۳۷) نقش حامی مالی داشت و بخش عمده‌ای از دارایی‌ها و درآمدهای خود را صرف کمک به چین در این وقایع کرد. افزون بر آن، کمک‌های مالی وی به تاسیس چند نهاد آموزشی در آسیا و استان فوجیان چین همانند دانشگاه شیامن منجر شد.
  • نلسون بانکر هانت مدیر نفتی و میلیاردر ورشکسته آمریکایی

    نلسون بانکر هانت (Nelson Bunker Hunt) از مدیران نفتی و میلیاردر آمریکایی بود که ثروتش را پس از آنکه همراه با دو برادر خود، کوشید تا انحصار تجارت نقره در بازار جهانی را از آن خود کند از دست داد. هانت از پرورش‌دهندگان اسب‌های اصیل هم بود. هانت در ۲۲ فوریه ۱۹۲۶ در ال دورادوِ آرکانزاس به دنیا آمد اما بیشتر سال‌های عمرش را در تگزاس گذراند. او فرزند یکی از غول‌های نفتی آمریکا، اچ. ال. هانت، موسس شرکت نفت پلاسید، بزرگ‌ترین کمپانی نفتی مستقل در زمان خود بود. هانت با کارولین لویس هانت ازدواج کرد و ۶۳ سال با وی روزگار گذراند. او در ۲۱ اکتبر ۲۰۱۴ در پی ابتلا به سرطان و زوال عقل درگذشت.
  • می‌سازم پس هستم

    وقتی حکومت به دست شاهان صفوی افتاد، توان علمی و فنی و هنری ایرانیان مسلمان کفاف زندگی مردم و برخی بلندپروازی‌های شاهان را می‌داد. در آن زمان ایرانیان می‌توانستند شهرهای بزرگ چند میلیون نفری، مسجدهای باشکوه، کاخ‌های زیبا، مدرسه‌های بزرگ، رصدخانه‌های بلند، کتابخانه‌هایی با گنجایش چند صدهزار جلد کتاب، بیمارستان‌ها و دارالشفاهای بزرگ، آب‌انبارهای پرحجم، سدها و آب‌بندهای بلند، بازارهایی با هزاران حجره و تیمچه و انبار، جاده‌های طولانی چندهزار کیلومتری، پل‌های طولانی، کاروانسراها و مهمانسراهای بزرگ، زره‌ها و سپرها و شمشیرهای محکم، ساعت‌های آبی و اسطرلاب‌های دقیق برای ستاره‌شناسی، کارگاه‌های فرش و پارچه‌بافی و سفال‌سازی و شیشه‌گری و ... بسازند.
  • فریبکاری رسمی قاجاریه

    حکومت وقت در سرایت و گسترش و عواقب وبا مسوولیت مستقیم داشت. هنگام بروز ناخوشی حکام راه گریز در پیش می‌گرفتند، با پنهان ساختن حقیقت و فریبکاری رسمی مردم را در میان مهلکه رها می‌کردند و کارگزاران از بیم مسدود شدن راه‌ها خبر ناخوشی را به سایر ممالک هم اعلام نمی‌داشتند و با برقرار کردن قرنتین که مستلزم گردآوری آذوقه و غلات و هزینه‌های گوناگون بود مخالفت می‌ورزیدند.
  • نطق علی امینی، وزیر اقتصاد و دارایی درباره قرارداد کنسرسیوم

    ما مدعی نیستیم که راه‌حل ایده‌آل مشکل نفت را پیدا کرده‌ایم و قرارداد فروشی که بسته‌ایم همان چیزی باشد که ملت ایران آرزو می‌کند. این حقیقت را من به سمت ریاست هیات نمایندگی ایران در پیشگاه ملت صریحا اظهار می‌کنم؛ زیرا راه‌حل ایده‌آل برای ملت ایران روزی به دست خواهد آمد که ما آن قدرت، ثروت و وسایل فنی را پیدا کنیم که قادر به رقابت با کشورهای بزرگ باشیم.
  • آلیسیا پاترسون، موسس روزنامه «نیوزدی»

    آلیسیا پاترسون (Alicia Patterson) روزنامه‌نگار آمریکایی بود که روزنامه «نیوزدی» را تاسیس کرد و سردبیری آن را بر عهده گرفت؛ روزنامه‌ای که مورد استقبال قرار گرفت و جایزه پولیتزر را ربود. او همراه با نیسا مک‌مین در سال ۱۹۴۳ کمیک استریپ (مجله فکاهی) «DeathlessDeer» را تاسیس کرد.
  • ایروین ام. جیکوبز مدیر شرکت‌های دانش بنیاد

    ایروین مارک جیکوبز (Irwin Mark Jacobs) مهندس برق و میلیاردر آمریکایی است که از موسسان شرکت تکنولوژی «کوالکام» و رئیس سابق آن و نیز رئیس هیات مدیره «انستیتو سالک» است. جیکوبز در ۱۸ اکتبر ۱۹۳۳ در خانواده‌ای یهودی در نیوبدفوردِ ماساچوست زاده شد. لیسانس برق خود را از دانشگاه کورنل در ۱۹۵۶و فوق لیسانس خود در مهندسی برق و دانش‌های رایانه‌ای را از انستیتو تکنولوژی ماساچوست (ام. آی.تی) در سال‌های ۱۹۵۷ و ۱۹۵۹ دریافت کرد. او از اعضای انجمن اخوت «سیگما آلفا مو» است. جیکوبز به استادیاری و دانشیاری ام‌آی‌تی در مهندسی برق طی سال‌های ۱۹۵۹ تا ۱۹۶۶ رسید و استاد دانش‌ها و مهندسی رایانه‌ای در دانشگاه کالیفرنیا سان دیگو از ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۲ بود. کتاب درسی او با نام «مهندسی ارتباطات» که با همکاری جان ووزن کرافت در ۱۹۶۵ نوشت همچنان مورد استفاده است.
  • قرارداد هفت خواهران نفتی

    قرارداد نفت با کنسرسیوم ۲۹ مهرماه ۱۳۳۳ در مجلس شورای ملی به تصویب رسید.کنسرسیوم نفت ایران نخستین شرکتی بود که هفت خواهران نفتی همگی در آن شرکت کردند و آزمایش تازه‌ای از همکاری آنها در اداره بازار جهانی نفت به‌شمار می‌آمد. قرارداد بین ایران و کنسرسیوم نفت که روز ۳۱ اوت سال ۱۹۵۴/ ۹ شهریور ۱۳۳۳ بین دکتر علی امینی و هوارد پیچ (Howard Page) امضا شد، هرچند در چارچوب قوانین ملی‌شدن نفت ایران تنظیم شد و نسبت به قراردادهای سابق امتیازاتی داشت، بسیاری از هدف‌های ملی‌شدن نفت در آن منظور نشد و شرکت‌های نفتی با این استدلال که نمی‌توانند امتیازی بیش از آنچه به سایر کشورهای تولیدکننده نفت داده‌اند به ایران بدهند، از قبول بسیاری از تقاضاهای حقه ایران خودداری کردند.
  • فراز و فرود رابطه دولت و ملت

    در سال‌های پس از جنگ جهانی اول و روی کار آمدن دولت پهلوی، طرح‌های اقتصادی و اجتماعی متعددی در راستای مدرن کردن ایران اجرا شد. احداث راه‌آهن، راه‌اندازی خطوط تلفن، تاسیس نخستین بانک‌های ایرانی، راه‌اندازی نخستین پروازهای هواپیمایی، ایجاد کارخانه‌های کوچک و متوسط، توسعه صنایع تبدیلی، ایجاد مدارس آموزش فنی‌و‌حرفه‌ای و... از جمله طرح‌هایی بود که در دوره ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ به اجرا درآمد. پهلوی اول دولت را بر دو ستون ارتش و بوروکراسی پی‌ریزی کرد. گسترش ارتش و نظام اداری به واسطه درآمدهای حاصل از حق امتیاز استخراج نفت، گردآوری مالیات‌های معوقه، افزایش عوارض گمرکی و وضع مالیات‌ها بر کالاهای مصرفی امکان‌پذیر شد. دولت مرکزی که در ابتدای حکومت رضا شاه، عبارت بود از مجموعه بی‌نظمی از مستوفیان تقریبا خودمختار، منشی‌ها و صاحب‌منصبان، تا سال ۱۳۲۰ به ۱۷ وزارتخانه کامل با ۹۰ هزار کارمند حقوق‌بگیر مبدل شد. رشد و گسترش نیروهای نظامی نیز به‌ویژه پس از تصویب قانون نظام وظیفه اجباری در سال ۱۳۰۴ تداوم یافت. ایجاد ارتش دائمی سیاستی بود که مسکوب (۱۳۹۱) برای آن کاربردهای ضمنی اجتماعی قائل است.
  • شیوه‌های مقابله؛ از وبا تا کرونا

    دکتر «هما ناطق» (درگذشته ۱۳۹۴)، استاد پیشین تاریخ در دانشگاه تهران و سوربن در مقاله «تاثیر اجتماعی و اقتصادی بیماری وبا در دوره قاجار» (از سده سیزدهم تا دهه اول قرن چهاردهم)، گزارش نسبتا مفصل و عجیبی از سیر بیماری‌ها در این سامان در این مقطع دارد. او از جمله می‌نویسد:
  • هربرت هنری داو، مخترع و موسس شرکت چندملیتی «داو کمیکال»

    روح‌الله‌حاتمی: هربرت هنری داو،صنعتگر آمریکایی متولد کانادا بود که بیش از هر چیز به‌دلیل تاسیس شرکت چندملیتی «داو کمیکال» شهرت یافته است. او از مخترعان ثمربخش فرآیندها، ترکیبات و فرآورده‌های شیمیایی و بازرگانی موفق بود.
  • اس. اس. کرسگ؛ موسس فروشگاه‌های زنجیره ای

    سباستین اسپرینگ کرسگ، بازرگان آمریکایی بود که فروشگاه‌های زنجیره‌ای‌ اس.‌اس. کرسگ، یکی از بزرگ‌ترین نهادهای خرده‌فروشی و ارزان‌فروش آمریکا و فروشگاه‌های زنجیره‌ای سنتی کرسگ-نیوارک را تاسیس کرد. ارزان‌فروشی کرسگ در ۱۹۷۷ به «شرکت کی مارت» تغییر نام داد و در نهایت همراه با «سیرز» به «شرکت هلدینگ سیرز» فروخته شد.
  • پیشاهنگان مبارزه با بیماری‌های واگیردار در ایران

    طاعون، بیماری بسیار عفونی و مشترک بین انسان و موش در تاریخ ایران اغلب همراه با وبا شیوع یافته است. پزشکان ایرانی مانند «ابوسهل مسیحی» در رساله‌ای پیرامون طاعون، «علی بن‌عباس مجوسی» در کتاب طب ملکی و «ابوعلی سینا» در کتاب قانون این بیماری را توصیف و به آن پرداخته‌اند. همان‌گونه که در مبحث مربوط به وبا اشاره شد برخی از منابع به سبب تشخیص ندادن به‌طور همزمان از طاعون در کنار وبا سخن‌ می‌گویند، اما در منابع مربوط به دوره تیموری به‌طور جداگانه هم به این بیماری پرداخته شده است.

پربازدیدهای سایت خوان

بیشتر