آرشیو روزنامه شماره ۴۲۰۱ دنیای اقتصاد

اخبار تاريخ و اقتصاد - روزنامه شماره ۴۲۰۱

  • نهادی که از ما نبود

    دنیای اقتصاد: آموزش در ایران اگرچه سنتی دیرپا و عمدتا برخاسته از علوم دینی بود، اما بسیاری سرآغاز آموزش به شیوه نوین را در اصلاحات امیرکبیر و تاسیس دارالفنون جست‌وجو می‌کنند. نهادی که همواره از یکسو به‌عنوان بخشی از ورود مدرنیته و از طرف دیگر به مثابه آغازین تلاش‌ها در خودکفایی آموزشی به شیوه جدید از آن یاد می‌شود. در ستایش و اهمیت این نهاد سخن‌ها بسیار گفته‌اند اما بازخوانی انتقادی نگاه به این گام‌های نخستین شاید بیش از هر زمان دیگر ضرورت جامعه امروز ایران برای درک اختلال‌ها و کژکارکردهای امروز باشد. دکتر علیرضا ملایی توانی عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در نشستی که روز سه‌شنبه مورخ ۲۳ آبان از سوی پژوهشکده تاریخ اسلام با همکاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد، با پرداختن به دارالفنون کوشید اختلال‌های کارکردی این نهاد را از یکسو و مزایا و خدمات آن را از سوی دیگر نشان دهد. آنچه در ادامه می‌آید بخش نخست سخنان دکتر ملایی توانی در رابطه با دلایل عدم موفقیت دارالفنون در ساختار نظام آموزشی ایران است.
  • وضع امنیت در زمان شاه عباس

    ثبات پدیدآمده و امنیت برپاشده در روزگار صفویه بر زندگی مردم بسیار اثرگذار بود. این امنیت و ثبات به‌ویژه در رویکرد شاه عباس یکم به‌چشم می‌آید. پدیده‌هایی چون راهزنی تا پیش از روزگار وی فراوان بود و یکی از مسائل راه‌های ایران و بازرگانان به‌شمار می‌آمد. شاید گزافه نباشد اگر بگوییم امنیت به معنای وضعیت شایسته تا پیش از دوره شاه عباس وجود نداشته است. پاره‌ای منابع درباره امنیت دوران وی البته اغراق نیز کرده‌اند. همچنین روایت‌هایی درباره کوشش‌های وی در زمینه ایجاد تاسیسات رفاهی مانند روایت ساخت ٩٩٩ کاروانسرا آمده است که اغراق‌آمیز به‌نظر می‌آید.
  • طولانی‌ترین بمباران تاریخ ایران

    شهر اندیمشک در استان خوزستان یکی از شهرهایی بود که در جریان جنگ تحمیلی بیشترین خسارات را متحمل شد. بمباران این شهر طولانی‌ترین زمانی بود که یک شهر بعد از جنگ جهانی دوم بمباران می‌شد. این شهر برای یک ساعت و چهل و پنج دقیقه به‌صورت متمادی مورد تهاجم هوایی عراق قرار گرفت. اندیمشک به لحاظ برعهده داشتن امور پشتیبانی در جبهه، تمرکز نیروها و رزمندگان در شهر و وجود پادگان‌های مهمی نظیر دوکوهه، مورد توجه ارتش بعث قرار گرفته بود و تاسیسات زیربنایی آن بارها مورد حمله نیروهای عراقی واقع شد.
  • جلوگیری از خروج مسکوکات

    مشکل خروج مسکوکات از کشور از دیرباز یکی از مشکلات اساسی در ایران بوده است تا آنجا که شماری از پژوهشگران یکی از علل سقوط صفویه را در بعد اقتصادی خروج بی‌رویه سکه از مرزهای آن می‌دانند. چنین مشکلی در دوران قاجاریه نیز کماکان تداوم یافت و به‌دلیل فقدان سازوکارهای نظارتی در تمام این دوران ادامه پیدا کرد. در ۴ آذرماه ۱۳۰۰ اداره گمرکات به وزارت مالیه پیشنهاد داد. برای جلوگیری از حمل مسکوکات از بنادر جنوب به هندوستان، از طرف دولت به کنسول ایران در بمبئی دستور داده شود، درباره مسکوکاتی که از ایران به هندوستان حمل می‌شود تحقیق نمایند و فهرستی از اسامی صادرکنندگان و مبالغ واصله به هندوستان و تاریخ ورود و اسامی کشتی‌های حامل را با هرگونه اطلاعات دیگری که مفید باشد و بتوانند به‌دست آورند، به ایران ارسال کنند و اگر می‌توانند برای تحصیل اطلاعات از گمرک هند و انگلیس هم کمک بگیرند تا بتوان با استفاده از این اطلاعات، برای جلوگیری از حمل مسکوکات به خارج از کشور اقدام کرد.
  • اعلام استقلال سورینام

    کوچک‌ترین کشور آمریکای جنوبی در ۲۵ نوامبر ۱۹۷۵ به استقلال رسید. این کشور تا پیش از این از متصرفات هلند بود و در همسایگی گویان فرانسه به گویان هلند شهرت داشت. هلند در رقابتی نزدیک با انگلستان توانسته بود در ۱۶۶۷ کنترل این ناحیه را به‌دست آورد. اهمیت آن برای هلندی‌ها در این مقطع بیشتر به جهت تجارت برده بود و عمدتا بردگان زیر سخت‌ترین فشارها قرار می‌گرفتند. همچنین جمعیت‌هایی از بازماندگان سرخپوستان آمریکایی و کارگران چینی، جاوه‌ای و هلندی نیز در این کشور سکونت داشتند و در مزارع آن مشغول به‌کار بودند. حکومت سورینام بعد از استقلال جمهوری تعیین شد و بالاترین مقام دولتی در آن رئیس‌جمهور است.
  • نارضایتی کرزن از بانک شاهی

    لرد کرزن در زمره سیاستمداران بریتانیایی است که نام او با دوران خدمتش در ایران به‌عنوان فرستاده انگلستان و یادداشت‌های او که عمدتا جنبه ایران‌شناسانه دارد، گره خورده است.
  • گفته‌ها

    پس از انحلال وزارت خواربار، میلسپو قسمتی به نام اداره «غله و نان» تاسیس کرد.

بیشتر