آرشیو روزنامه شماره ۴۱۹۸ دنیای اقتصاد

اخبار تاريخ و اقتصاد - روزنامه شماره ۴۱۹۸

  • داگر و اختراع عکاسی

    مهرناز زاوه
    لویی ژاک مانده داگر، فیزیکدان و عکاس فرانسوی که در ۱۸ نوامبر ۱۷۸۷ در فرانسه به دنیا آمد، بیشتر به نام لویی داگر معروف است. داگر به‌خاطر اختراع فرآیند داگرئوتایپ در عکاسی شناخته شده است و او را یکی از پدران عکاسی می‌دانند. اگرچه او بیشتر به‌خاطر سهمی که در عکاسی دارد معروف است، اما نقاش و طراح صحنه تئاتر هم بود و نخستین دایوراما را ساخت که در جولای ۱۸۲۲ در پاریس گشایش یافت. در ۱۸۲۹ داگر با نیسه‌فور نیپس همکاری کرد، مخترعی که نخستین هلیوگراف جهان را در سال ۱۸۲۲ و قدیمی‌ترین دوربین عکاسی باقیمانده را در ۱۸۲۶ یا ۱۸۲۷ ساخت. در سال ۱۸۳۳ نیپس به‌طور ناگهانی از دنیا رفت، اما داگر به آزمایش‌هایش ادامه داد و فرآیندی را که بعدا به‌عنوان داگرئوتایپ شناخته شد ابداع کرد.
  • عوامل افول تجارت صفویه

    هیچ شکلی از معاوضه تجاری، حلقه ارتباطی بین عثمانی، صفوی و امپراتوری مغول را بسان جریان بلند مدت شمش از غرب به شرق در قرن هفدهم، روشن نمی‌سازد. مقادیر هنگفتی شمش از بنادر لوانت، مسیر زمینی را طی می‌کرد و مقدار کمتری از دولت وسیع مسکوی، از مسیر آناتولی و ارزروم و تبریز و از آنجا به اصفهان می‌رسید که از آنجا راهی به سمت جنوب می‌رفت و به بندرعباس می‌رسید و راه دیگری به شرق می‌رفت و به قندهار می‌رسید. بیشترین شمشی که به ایران وارد می‌شد، خواه از طریق خشکی و دریایی، ایران را به قصد هند ترک می‌کرد.
  • چالش‌های نیروی سوم

    در روز ۳۰ آبان سال ۱۳۰۰ با کوشش قوام لایحه‌ای در مجلس ایران به تصویب رسید که امتیاز نفت شمال را در اختیار نیروی سومی غیر از انگلیس و شوروی قرار می‌داد. این تلاش در حالی انجام می‌شد که شاه در اثر کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ در خارج از کشور به سر می‌برد و رضاخان وزیر جنگ بود. قوام تصمیم نداشت وارد رویارویی مستقیم با رضاخان شود و از سوی دیگر قصد داشت دست دولت‌های روس و انگلیس را از کشور کوتاه کند، به این ترتیب کوشید با شرکت‌های نفتی آمریکایی وارد مذاکره شود و در این جریان استاندارد اویل بود که توانست بیش از دیگران نظر دولت ایران را برای واگذاری امتیاز نفت شمال جلب کند.
  • دعوت از متخصصان علوم مالی

    مصدق در هر جایگاهی در سیاست خدمت کرد کوشید آن را به‌گونه‌ای انجام دهد که بیشترین خیر را برای مملکت به همراه آورد. وی پیش از تغییر سلطنت از قاجار به پهلوی عهده‌دار سمت وزارت مالیه شد و در این سمت مصدق‌السلطنه در تاریخ ۲۹ آبان ۱۳۰۰ طی فراخوانی کلیه افراد تحصیلکرده اروپا و متخصص در امور مالی را که در ادارات دولتی مشغول به خدمت نبودند، به همکاری در وزارت مالیه دعوت کرد. در این فراخوان اعلام شد داوطلبان در روز چهارشنبه اول آذرماه جاری با حضور در وزارت مالیه نسبت به معرفی خود اقدام کنند. تا در موقع لزوم به عضویت اداره‌های مالیه پذیرفته شوند.
  • سامانیان منزلگاه دهقانان

    بسیاری از منابع آغاز حکومت سامانیان را در ۲۱ نوامبر ۸۷۴ میلادی ذکر کرده‌اند، البته تعدادی از منابع این تاریخ را تا ۸۹۲ میلادی و فراگیر شدن سلسله سامانیان به تعویق می‌اندازند. سامانیان نقش چشمگیری در انتقال فرهنگ ایرانی داشته‌اند. این خاندان با سابقه طولانی حکومت محلی و کسب رضایت ضمنی دهقانان از یکسو و خلفا از سوی دیگر توانستند زمینه‌های اجتماعی، سیاسی و مذهبی را برای به دست آوردن حکومت فراهم آورند.
  • رهنامه‌ها

    راه‌نامه‌ها، نقشه‌ها و نوشته‌هایی بودند که در آنها کلیه اطلاعات مربوط به دریانوردی ثبت و مستند شده بود.
  • ارتش ایران در دوره محمدشاه قاجار

    کنت‌دوسرسی، سفیر دولت فرانسه در زمان محمدشاه قاجار است که در سال ۱۸۹۳ میلادی‌ (۱۲۵۵ هجری قمری) در ایران زندگی می‌کرد. او اطلاعات ارزشمندی در مورد مسائل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی ایران در سفرنا‌مه‌ای که از خود به یادگار گذاشته، آورده است. وی در بخشی از سفرنامه خود به دوره محمدشاه قاجار و تلاش‌های این شاه در سامان ارتش جدید اشاره دارد.
  • شهرهای سلوکی

    در عهد سلاطین سلوکى، شهرسازى اهمیت فراوان یافت و اکثر آنها طبق نقشه معینى که «هیپودام» نامیده می‌شد بنا شده بود؛ به این ترتیب که شهر داراى دو خیابان اصلى شمالى‌_جنوبى و شرقى‌_غربى بود که یکدیگر را قطع کرده زوایاى قائمه تشکیل می‌دادند و کوچه‌ها و خیابان‌هاى جنبى موازى با خیابان‌هاى اصلى یا عمود بر آنها بودند و بخش‌ها یا بلوک‌هاى مربعى از منازل به این طریق ایجاد مى‌گشت. ساتراپ‌نشین‌هاى ایرانى عهد سلوکیه نیز از این قاعده مستثنى نبودند. شیوه ساختمان شهرها، گوناگون بود. شهرهاى سلوکیه داراى «مجمع ملی» مرکب از افراد کامل الحقوق جامعه و «شوراى انتخابى شهر» و «دادرسان انتخابى» بودند.
  • تجارت روسیه و انگلیس با ایران در زمان ناصرالدین شاه

    تجارت روسیه با ایران بسیار عقب‌مانده بود. متاعی که از ممالک ایران برای فروش به خاک روسیه وارد می‌شد خیلی زیادتر از امتعه و مال‌التجاره‌ای بود که از ممالک روسیه به ایران می‌آمد. همه ساله از ممالک ایران قریب به شش میلیون منات ابریشم، پنبه و خشکبار به خاک روسیه وارد می‌شد و در مقابل آن مال‌التجاره‌ای که از روسیه به ایران می‌رفت چهارمیلیون منات برآورد می‌شد که سالانه دو میلیون منات پول روسیه در داخل ایران می‌ماند. اما تجارت انگلستان در این زمان(۱۳۰۷ق) در ایران ترقی بیشتری پیداکرده بود.

بیشتر