آرشیو روزنامه شماره ۴۱۶۳ دنیای اقتصاد

اخبار تاريخ و اقتصاد - روزنامه شماره ۴۱۶۳

  • عصر کشتی‌های مدرن

    مونا فاطمی نژاد کارشناس ارشد تاریخ اسلام
    اشاره: کتاب «دریانوردی ایران» اثر اسماعیل رائین از جمله تحقیقات ارزنده در این زمینه است. روز چهارشنبه ۱۲/ ۰۶/ ۹۶ بررسی جلد نخست این کتاب از نظرتان گذشت. در اینجا به جلد دوم آن پرداخته‌ایم.
  • وضعیت ایران پیش از اصلاحات ارضی

    اقتصاد سیاسی ایران هرگز فئودالی نبوده است. مالکیت خصوصی (به‌ویژه بر زمین) سست و ناپایدار و بر اشکال گوناگون تیول‌داری قرار داشت که در آن ملک به‌عنوان یک امتیاز نظامی- دیوانی به فرد واگذار می‌شد. نه اینکه به‌عنوان یک حق اشرافی پذیرفته شود. به این دلیل و به دلایل دیگر مالکیت خصوصی نمی‌توانست پایدار بماند و تمرکز یابد. خود دولت بخش مهمی از زمین‌های زراعی را در تملک داشت. نظام منوری۱ وجود نداشت و مالکان یک طبقه اجتماعی شهری را تشکیل می‌دادند. سرواژ۲ وجود نداشت و جز در مورد پرداخت سهم محصول (یا گهگاه اجاره) و مالیات به عوامل گوناگون استثمار، هیچ نوع نظام سنتی، حقوق و تعهدات دهقانی وجود نداشت. شهر و شهرستان‌ها نسبتا وسیع و متعدد بودند، تجارت گسترده و امری تخصصی بود و در بخش شهری پول هم به‌عنوان وسیله مبادله و هم به‌عنوان ذخیره ارزش نقش بارزی داشت. در نتیجه قدرت سیاسی-اقتصادی در طول تاریخ در شهرها متمرکز شده بود و نه بالعکس. قدرت سیاسی (در تمام سطوح «اداری» کشور، صرف نظر از اینکه یک بوروکراسی متمرکز بزرگ وجود داشت یا نه) مستبد و مطلق بود. تحرک اجتماعی فراوان بود و در گذر زمان یا در نقاط مختلف شهروندی اشرافی (آریستوکراتیک) یا بورژوایی وجود نداشت.
  • گشایش مجلس اول شورای ملی

    ۱۷ مهر ۱۲۸۵اولین جلسه از نخستین دوره مجلس شورای ملی تشکیل شد. در نخستین جلسه رسمی مجلس شورای ملی که فردای روز افتتاح در مدرسه نظام تشکیل شد، صنیع‌الدوله به ریاست مجلس برگزیده شد. این مجلس از ۱۶۵ نماینده تشکیل شده بود که ۶۰ نفر از آنها نمایندگان تهران بودند. در ابتدای کار، مجلس قانون اساسی کشور را که متاثر از قانون اساسی کشورهای غربی نوشته شده بود تدوین کرد و در ۸ دی ۱۲۸۵ش به امضای مظفرالدین شاه رساند.
  • زادروز رضازاده‌ملک، مورخ آرمان‌خواه

    رحیم رضازاده‌ملک (۱۷ مهر ۱۳۱۹ خورشیدی در مراغه - ۲۲ تیر ۱۳۸۹ خورشیدی در تهران) استاد و پژوهشگر در زمینه تاریخ و فرهنگ معاصر ایران بود. او تحصیلات دانشگاهی خود را تا مرحله کارشناسی ارشد امور مالی و حسابداری در دانشکده صنعت نفت و دانشگاه تهران به پایان رساند، سپس به آمریکا رفت و تخصص خود را در مدیریت مالی و اقتصادسنجی تا اخذ درجه دکترا ادامه داد. دکتر رضازاده‌ملک پس از بازگشت به ایران در «مدرسه عالی بازرگانی» به تدریس رشته‌های حسابداری و حسابرسی مشغول شد. رحیم رضازاده‌ملک از دهه ۱۳۳۰ همواره به‌دلیل تمایلات سیاسی خود، صحنه تحولات سیاسی ایران را به دقت دنبال می‌کرد و دوستان بسیاری در میان نویسندگان و اهل کتاب داشت. مجموعه آثار رضازاده‌ملک دربرگیرنده ۳۵ عنوان کتاب و ۸۰ مقاله در حوزه‌های تاریخ، متون، زبان و ادب فارسی، خیام‌شناسی و تقویم است که تا سال ۱۳۸۷ انتشار یافته است.
  • اعتصاب کارگران

    ۱۷ مهر ۱۳۵۷ اعتصاب کارگران کارخانه‌ها در حمایت از انقلاب اسلامی، ابعاد گسترده‌تری یافت و بیشتر محیط‌های کارگری کشور را در برگرفت.
  • انتقاد امام به انجمن های ایالتی و ولایتی

    ۱۷ مهر ۱۳۴۱ امام خمینی(ره) حکومت پهلوی را به‌دلیل تصویب لایحه انجمن های ایالتی و ولایتی مورد انتقاد قرار داد و آن را مقدمه‌ای برای علنی ساختن اسلام زدایی در کشور دانست.
  • ازدواج پادشاه فرانسه و دختر پادشاه انگلیس

    نهم اکتبر ۱۵۱۴ لویی دوازدهم پادشاه فرانسه با هدف تامین دوستی این کشور با انگلستان که قرن ها با هم جنگ و ستیز داشتند در سن ۵۲ سالگی با ماری تئودور دختر ۱۸ ساله هنری هفتم پادشاه انگلستان ازدواج کرد.
  • روزنامه خاطرات عین‌السلطنه

    هوا خنک شده، باد قزوین دائم هست. غله ارزان است، گندم پانزده تومان. شکر ارزان شد، ارزان‌تر هم می‌شود. کم‌کم امتعه آمریکا، ژاپن و هندوستان وارد می‌شود، اما همه قلب و بد. دکاکین تازه رونقی گرفته متاعی برای فروش دارند. مثل چند ماه قبل نیست که تمام خالی بود. تجار متصل ورشکست می‌شوند. امتعه و مال‌التجاره و خشکبار از ایران خارج نمی‌شود. تمام در انبارها مانده، فاسدشدنی‌ها فاسد می‌شود و همه به ضرر مردم است. هرچه امتعه خارجه وارد می‌شود پول نقد دریافت می‌دارند. معاوضه در کار نیست مثل روس‌ها.
  • ظهور و افول جنبش کارگری

    در جریان سرکوب مردم تبریز( ۱۲۹۰ش) ۱۸ نفر از ۳۰ نفر تبریزی اعدام شده، صنعتگر و مغازه دار بودند و اینها نهایتا در نتیجه ائتلاف روسای ایلات و سایر عناصر نخبه که در آخرین مراحل انقلاب به صحنه آمدند کنار نهاده شدند.
  • گفته‌ها

    تحقیقات و پژوهش‌های رضازاده‌ملک در عرصه تاریخ معاصر، در سال‌های پس از انقلاب ادامه نیافت و علاقه اصلی او بر مطالعاتی چون زبان‌شناسی و گاهشماری قرار گرفت.

بیشتر