تفسیر ذائقه تصویری ایرانیان
دنیای اقتصاد : یک پژوهش، ذائقه هنری مردم ایران را به تصویر کشید. پیمایش ذائقۀ سینمایی ایرانیان تابستان سال گذشته توسط پژوهشکدۀ فرهنگ پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات انجام شد و در آن ۵۳۳۹ نمونه به شیوه تلفنی مورد پرسش قرار گرفتند. تحلیل جایگاه فیلم و سریال در زندگی روزمرۀ مردم، شناخت ترجیح‌ها و سلیقه‌‌‌های سینمایی آنان و بازشناسی الگوهای قابل تشخیص در «مصرف سینمایی» ایرانیان، از جمله اهداف این پیمایش بوده است. توجه به دلالت‌های فرهنگی و اجتماعی کلان‌تر ذائقۀ سینمایی پاسخگویان نیز از دیگر اهداف این پیمایش بوده است. به استناد این پیمایش، نیمی از پاسخگویان روزی یک یا چند فیلم یا سریال تماشا می‌کنند.
تماشای فیلم و سریال از طریق تلویزیون بیشترین فراوانی را نسبت به دیگر روش‌ها دارد و بعد از آن به ترتیب، دانلود از اینترنت، تماشای فیلم و سریال از طریق ماهواره، شیوه‌های رایج پاسخگویان برای تماشای فیلم و سریال است. ترجیح بیش از نیمی از پاسخگویان، یعنی ۱/ ۵۸درصد، بر تماشای فیلمهای سینمایی ایرانی است. از سوی دیگر، ۷/ ۲۱درصد، فیلمهای سینمایی خارجی را ترجیح می‌دهند. برای ۶/ ۱۶درصد نیز به‌‌‌طورکلی کشور سازنده فیلم اهمیتی ندارد. افرادی که از هفته‌ای چندبار تا سالی چندبار فیلم یا سریال تماشا می‌کنند ۳۱درصد هستند.
همچنین ۳/ ۱۸درصد نیز اظهار کرده‌اند که فیلم تماشا نکرده یا حداکثر سالی یک فیلم میبینند. به‌‌‌طورکلی ۷/ ۸۱درصد پاسخگویان گفتهاند که فیلم و سریال میبینند و ۳/ ۱۸درصد گفتهاند هرگز فیلم نمی‌‌‌‌بینند یا حداکثر سالی یک فیلم میبینند که این عدد نسبتا قابل‌توجه است.
بهترین فیلمهای ایرانی
در انتخاب بهترین فیلمی که فیلم‌بین‌ها تاکنون مشاهده کرده‌اند، آنان به‌‌‌ترتیب از «متری شیش و نیم»، «اخراجی‌ها»، «آینه بغل» و «مارمولک» نام برده‌اند. قرار گرفتن نام هر دو فیلم سعید روستایی، یعنی «ابد و یک روز» و «متری شیش و نیم» که مضمون اجتماعی دارند، در میان فیلمهای برگزیدۀ پاسخگویان در نوع خود توجه‌برانگیز است. این دو فیلم در سالیان اخیر به دلایل مختلف موضوع توجه مخاطبان قرار گرفته و از مدیوم‌های مختلف مانند اینترنت و ماهواره در دسترس آنان بوده‌اند. اما روند کلی‌تر عبارت است از محبوبیت فیلمهای کمدی در میان مردم؛ فیلم‌هایی که برخی از آنان به دلیل کیفیت نازل مورد انتقاد منتقدان سینما قرار داشته‌‌‌‌اند.
از پدرخوانده تا ارباب حلقهها
براساس پیمایش ملی ذائقه سینمایی ایرانیان، مردم شناخت زیادی از «فیلمهای خارجی» ندارند و حوزۀ علایق آنان نیز بسیار متنوع است. جز گروه بسیار ناچیزی از علاقه‌مندان حرفه‌ای سینما، انتخاب سایرین تاحدی «تصادفی» است و البته با جنبۀ سرگرم‌‌‌کنندگی مرتبط است. به لحاظ ژانر نیز در این فهرست تنوع به چشم می‌خورد. چند فیلم از فیلمهای موسوم به اکشن در فهرست فیلمهای برگزیدۀ خارجی مخاطبان قرار گرفته است. «سریع و خشن»، «پدرخوانده»، «ارباب حلقهها»، «شعله» و «بربادرفته» به ترتیب فیلمهای برگزیده مخاطبان بوده است.
تماشای سریال‌های ایرانی و خارجی
در پاسخ به این پرسش که «بیشتر سریال‌های ایرانی تماشا می‌کنید یا خارجی؟» اکثر پاسخگویان یعنی ۹/ ۷۳درصد اظهار کرده‌اند که سریال‌های ایرانی را بیشتر تماشا می‌کنند. در مقابل ۲/ ۱۴درصد بیشتر سریال‌های خارجی را تماشا می‌کنند. ۷/ ۱درصد نیز برایشان ایرانی یا خارجی بودن سریال تفاوتی ندارد. در میان افرادی که «سریال‌های خارجی» را تماشا می‌کنند، سریال‌های آمریکایی و ترکیه‌ای در رده‌های اول و دوم قرار گرفته‌اند. فاصلۀ میان این دو نیز زیاد نیست. همان‌طور که انتظار می‌رفت سریال‌های ترکیه‌ای جایگاه مهمی در سبد مصرف فرهنگی ایرانیان پیدا کرده‌اند.
بهترین سریال‌های ایرانی
پاسخگویان سه سریال «پایتخت»، «دودکش» و «یوسف پیامبر» را به عنوان سریال‌های محبوب خود برگزیده‌اند. به‌جز سریال محبوب «پایتخت» و تاحدی سریال «دودکش» که فصل سوم آن در زمان اجرای پیمایش برای نخستین‌بار در حال پخش بود، سایر سریال‌ها از سوی شمار اندکی از پاسخگویان به عنوان سریال محبوب انتخاب شده‌اند.
معیارهای انتخاب فیلم
پرسش «فیلم‌هایی را که می‌بینید غالبا چطور انتخاب می‌کنید؟» می‌تواند در شناخت آگاهی، جدیت و ترجیحات پاسخگویان پرسش مهمی باشد. ۳۷درصد پاسخگویان گفتهاند که بیش از هر عامل دیگری «اتفاقی» فیلمی را برای تماشا انتخاب می‌کنند. ۵/ ۱۷درصد پاسخگویان، اطرافیان و دوستان را مهم‌ترین مرجع انتخاب فیلم برای تماشا عنوان کرده‌اند و حدود ۱۴درصد تبلیغات و ۱۴درصد نیز حضور بازیگر موردعلاقه‌شان را ملاک اصلی در انتخاب فیلم دانسته‌اند، اما سهم کارگردان ۴/ ۲ و نقدهای سینمایی صرفا کمی بیش از ۶درصد است.
