بهبود لاکپشتی محیط کسبوکار
دنیای‌اقتصاد : شاخص محیط کسبوکار در تابستان۱۴۰۱ نسبت به بهار، بهبود یافت. این بهبود، روندی کند داشته که بخشی از آن ناشی از کم شدن اثر کرونا بر محیط کسبوکار است. مولفه‌های «غیرقابل پیش‌بینی بودن و تغییرات قیمت مواد اولیه»، «دشواری تامین مالی از بانک‌ها» و «بیثباتی سیاستها، قوانین، مقررات محیط کسبوکار» نیز نامناسب‌ترین مولفهها در فضای کسبوکار بودهاند.
محیط کسبوکار، در تابستان ۱۴۰۱ نسبت به بهار مساعدتر شده است. جدیدترین نظرسنجی از فعالان اقتصادی نشان می‌دهد که بهبود در تابستان سال‌جاری بسیار کند و لاکپشتی انجام شده است. براساس نتایج حاصل از پایش ملی محیط کسبوکار ایران در تابستان ۱۴۰۱، شاخص محیط کسبوکار معادل ۸۸/ ۵واحد محاسبه شده که از وضعیت این شاخص نسبت به ارزیابی بهار ۱۴۰۱ با میانگین ۰۷/ ۶واحد مساعدتر است.
در ارزیابی فصل گذشته همین شاخص با عدد ۵۲/ ۶واحد حاصل شده بود. میانگین ارزیابی محیط نهادی (محیط سیاستگذاری) هم ۹۳/ ۵واحد است که در فصل گذشته ۹۵/ ۵واحد ارزیابی شده بود. شاخص بهبود فضای کسبوکار هرچه به صفر نزدیک باشد، نشان می‌دهد که شرایط محیط کسبوکار مطلوب شده و نزدیک‌شدن این شاخص به رقم ۱۰واحد، از نامساعد شدن فضای کسبوکار حکایت دارد. بر این اساس، محیط علمی آموزشی با ۹۳/ ۵واحد و محیط مالی با ۰۶/ ۸واحد به‌ترتیب مساعدترین و نامساعدترین محیط‌‌‌ها براساس نظریه عمومی کارآفرینی شین بودهاند. شاخص شین به دلیل درنظر گرفتن وزن عوامل مختلف در محاسبه، از دقت بیشتری نسبت به شاخص کل کشور برخوردار است. میانگین ارزیابی محیط اقتصادی، ۳۵/ ۶واحد است. وضعیت محیط کسبوکار در بخش کشاورزی ۸۱/ ۵واحد بوده که در مقایسه با بخش‌‌‌های خدمات که رقم ۷۸/ ۵واحدی داشته و صنعت با رقم ۷۶/ ۵واحد، نامناسب‌‌‌تر ارزیابی شده است. بنا بر همین پایش، سه‌مولفه «غیرقابل پیش‌بینی بودن و تغییرات قیمت مواد اولیه و محصولات»، «بیثباتی سیاستها، قوانین و مقررات و رویه‌‌‌های اجرایی ناظر بر کسبوکار» و «دشواری تامین مالی از بانک‌ها» نامناسب‌ترین مولفه‌های محیط کسبوکار کشور نسبت به سایر مولفهها ارزیابی شده‌‌‌اند. البته بهبود فضای کسب‌وکارها در تابستان سال‌جاری نسبت به بهار حرکت لاکپشتی و کندی داشته و در برخی استان‌‌‌ها این شاخص تنها یک‌واحد کاهش یافته است.
همچنین در تابستان ۱۴۰۱، استانهای کرمان، اردبیل و بوشهر به‌ترتیب دارای نامساعدترین وضعیت محیط کسبوکار و استانهای مرکزی، قزوین و فارس به ترتیب دارای مساعدترین وضعیت محیط کسبوکار نسبت به سایر استان‌‌‌ها بودهاند. همچنین تاثیر کرونا بر محیط کسبوکار کشور در تابستان سال‌جاری به کمترین میزان خود رسید.
جدیدترین پایش محیط کسبوکار نشان می‌دهد که کرونا در تابستان سال‌جاری، ۷۹/ ۴واحد بر محیط کسب‌وکارها تاثیر گذاشته که این رقم نسبت به ۱۱/ ۵واحد در بهار همین سال کاهش یافته است. همه‌گیری کووید-۱۹ یکی از عوامل نامساعد شدن فضای کسبوکار در سال‌های ۹۹ و ۱۴۰۰ بوده است. در بین رشته فعالیت‌‌‌های اقتصادی برحسب طبقه‌بندی استاندارد ISIC، رشته فعالیت‌‌‌های «آب‌رسانی مدیریت پسماند، فاضلاب و فعالیت‌‌‌های تصفیه»، «هنر، سرگرمی و تفریح» و «ساختمان» دارای بدترین وضعیت محیط کسبوکار و رشته فعالیت‌‌‌های «آموزش» «مالی و بیمه» و «املاک و مستغلات» دارای بهترین وضعیت محیط کسبوکار در مقایسه با سایر رشته فعالیت‌‌‌های اقتصادی درکشور بودهاند.
رفع موانع کسبوکار چگونه انجام شد؟
اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران و اتاق تعاون در این مدت اقداماتی انجام داده‌‌‌اند که موجب رفع چند مانع در فضای کسبوکار شده است. از جمله اقداماتی که اتاق بازرگانی ایران در راستای رفع این موانع انجام داده است، می‌‌‌توان به «اظهارنظر در خصوص طرح‌ها و لوایح و اصلاح سایر مقررات و دستورالعمل‌‌‌ها» و «بررسی مشکلات اقتصادی واحدهای اقتصادی به صورت عمومی و خاص» اشاره کرد. بررسی مشکلات اقتصادی واحدهای اقتصادی به صورت عمومی و خاص شامل مصوبه طرح بانکداری ایران، مصوبه طرح تشکیل و نحوه فعالیت تشکل‌های صنفی تخصصی و تمدید بازپرداخت تسهیلات اعطایی به پیمانکاران صادرکننده خدمات فنی و مهندسی به کشور عراق بوده است. همچنین اتاق تعاون ایران «اصلاح رویه صدور بیش از یک‌پروانه در یک پلاک پستی»، «گسترش تعاملات اقتصادی با کشور بلاروس» و «رفع موانع موجود و استفاده حداکثری از ظرفیت‌‌‌های بلااستفاده در بخش صنعت» را در دستور کار قرار داده است که موجب بهبود فضای کسبوکار در تابستان سال‌جاری شد. البته، اثرگذاری کرونا بر فضای کسب‌وکارها طی تابستان سال‌جاری در کمترین میزان بوده است.
شاخص ملی محیط کسبوکار به تفکیک استان
اتاق ایران در گزارشی شاخص بهبود فضای کسبوکار در کشور را طی ۶سال اخیر (از ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱) به تفکیک استان بررسی کرده است.
آذربایجان‌شرقی: شاخص محیط کسبوکار در این استان از سال ۹۶، کمتر از ۵۴/ ۵واحد و بیش از ۰۸/ ۶واحد نبوده است. این استان در ۶ماه ابتدایی سال‌جاری به طور کلی وضعیت قابل قبولی داشته است. در بهار سال‌جاری ۷۷/ ۵واحد در محیط کسبوکار بوده که این رقم در تابستان به ۶۲/ ۵واحد رسیده است.
آذربایجان‌غربی: با بررسی شاخص محیط کسبوکار در این استان می‌‌‌توان دریافت که آذربایجان‌غربی فضای کسبوکار نسبتا مساعدی داشته است. در طول ۶سال اخیر شاخص محیط کسبوکار این استان بیشتر از ۹۵/ ۵واحد نبوده است. نمره این شاخص در بهار سال‌جاری ۲۱/ ۵واحد بوده؛ اما در تابستان امسال به ۵۹/ ۵واحد رسیده است.
اردبیل: در استان اردبیل شاخص محیط کسبوکار طی بهار امسال ۲۳/ ۶واحد بوده و در تابستان به ۳۵/ ۶واحد رسیده است. نامساعدترین وضعیت محیط کسبوکار در این استان طی تابستان سال گذشته ثبت شده است.
اصفهان: شاخص محیط کسبوکار در بهار سال‌جاری، معادل ۷۹/ ۵واحد بوده که این رقم در تابستان امسال به ۶۴/ ۵واحد کاهش یافته است و از مساعدتر شدن شاخص محیط کسبوکار در این استان حکایت دارد.
البرز: در بهار سال‌جاری، شاخص بهبود کسبوکار در استان البرز، ۲۹/ ۶واحد بوده؛ اما در فصل تابستان به ۱۳/ ۶واحد کاهش یافته است.
ایلام: در استان ایلام شاخص محیط کسبوکار در بهار سال‌جاری ۹۳/ ۵واحد بوده که در تابستان به ۶۷/ ۵واحد کاهش یافته است و از بهبود محیط کسبوکار در این استان
حکایت دارد. بدترین وضعیت محیط کسبوکار این استان در سال ۹۷ با شاخص ۴۶/ ۶واحد بوده است.
بوشهر: محیط کسبوکار در استان بوشهر طی تابستان امسال نسبت به بهار بهبود یافته است. این شاخص در بهار سال‌جاری ۴۹/ ۶واحد را نشان می‌دهد که در فصل تابستان به ۳۴/ ۶واحد رسیده است. مساعدترین فضای کسبوکار این استان در سال ۹۶ با ۶۸/ ۵واحد بوده است.
تهران: فضای کسبوکار پایتخت طی تابستان امسال بهبود یافت. شاخص بهبود فضای کسبوکار در بهار سال‌جاری رقم ۱۹/ ۶واحد را نشان می‌دهد که این رقم در تابستان به ۹۸/ ۵واحد رسیده است. بهترین فضای کسبوکار پایتخت، مربوط به سال ۹۶ است.
چهارمحال و بختیاری: شاخص بهبود کسبوکار این استان در بهار سال‌جاری معادل ۲۷/ ۶واحد بوده که در تابستان امسال به ۸۸/ ۵واحد کاهش یافته است. این استان هم در سال ۹۶، مساعدترین فضای کسبوکار را تجربه کرده است. شاخص محیط کسبوکار در سال ۹۶، معادل ۹۷/ ۵واحد بوده است.
خراسان‌جنوبی: شاخص محیط کسبوکار در سه‌ماه گرم سال استان خراسان‌جنوبی، معادل ۵۹/ ۵واحد بوده است. رقم این شاخص نسبت به بهار امسال کاهش یافته است. شاخص محیط کسبوکار استان در بهار سال ۱۴۰۱، معادل ۸۸/ ۵واحد بوده است.
خراسان رضوی: شاخص محیط کسبوکار در تابستان سال‌جاری به ۹۱/ ۵واحد رسیده است. این شاخص در بهار امسال ۰۹/ ۶واحد را نشان می‌‌‌داد. خراسان‌رضوی در تابستان ۱۴۰۰ مساعدترین شرایط کسبوکار را تجربه کرده است. این شاخص در تابستان سال ۱۴۰۰، عدد ۴۳/ ۵واحد را نشان می‌‌‌داد.
خراسان‌شمالی: فضای کسبوکار استان خراسان شمالی از ۱۷/ ۶واحد در بهار سال‌جاری به ۷۷/ ۵واحد در تابستان امسال رسیده است. فضای کسبوکار این استان طی این ۶سال اخیر، مساعدترین حالت خود را در تابستان سال ۱۴۰۱ تجربه کرده است.
خوزستان: شاخص محیط کسبوکار در خوزستان نیز بهبود یافته است. این شاخص در بهار سال ۱۴۰۱ معادل ۲۱/ ۶واحد و در تابستان امسال، معادل ۸۳/ ۵واحد بوده است. خوزستان در سال ۹۶، مساعدترین شرایط کسبوکار خود را تجربه کرد.
زنجان: شاخص بهبود محیط کسبوکار در بهار سال‌جاری، عدد ۸۷/ ۵واحد را نشان می‌دهد که این رقم تابستان امسال به ۶۵/ ۵واحد رسیده و اندکی بهبود یافته است. زنجان در سال ۹۹، بهترین وضعیت خود را از نظر شاخص‌‌‌های محیط کسبوکار داشته است.
سمنان: شاخص بهبود محیط کسبوکار استان سمنان از رقم ۸۳/ ۵واحد در بهار سال‌جاری به ۶۴/ ۵واحد در تابستان رسیده است. سمنان نیز در سال ۹۹ با رقم ۲۲/ ۵واحد بهترین وضعیت شاخص محیط کسبوکار را داشته است.
سیستان و بلوچستان: شاخص بهبود محیط کسبوکار این استان در بهار سال ۱۴۰۱، ۲۸/ ۶واحد را نشان می‌دهد که در سه‌ماه گرم امسال به ۹۳/ ۵واحد رسیده است. بنا بر آماری که از فضای کسبوکار این استان از سال ۹۶ تاکنون منتشر شده، این رقم، ایده‌‌‌آل‌‌‌ترین و مساعدترین وضعیت محیط کسبوکار در استان بوده است.
فارس: استان فارس نیز در تابستان سال‌جاری نسبت به بهار امسال، شاهد بهبود فضای کسبوکار بوده است. این رقم در سه‌ماه اول سال ۱۴۰۱ در استان فارس ۷۸/ ۵واحد بوده و در سه‌ماه دوم به ۵۷/ ۵واحد رسیده
است. استان فارس در سال ۹۶، مساعدترین فضای کسبوکار را با رقم ۴۸/ ۵واحد به خود دیده است.
قزوین: استان قزوین در تابستان سال‌جاری مساعدترین فضای کسبوکار را از سال ۹۶ تاکنون داشته است. شاخص محیط کسبوکار این استان در تابستان امسال رقم ۵۲/ ۵واحد را نشان می‌دهد، در حالی که در بهار امسال، معادل ۸۷/ ۵واحد بوده است.
قم: استان قم تابستان امسال، شاهد رشد قابل‌توجه شاخص‌‌‌های محیط کسبوکار بوده است. این شاخص در تابستان امسال به ۹۴/ ۵ رسیده که نسبت به بهار امسال که شاخص محیط کسبوکار ۰۱/ ۷واحد بوده، محیط کسبوکار مساعدتری ر ا تجربه کرده است.
کردستان: این استان نیز مانند بیشتر استان‌‌‌ها در تابستان سال‌جاری، محیط کسبوکار خود را مساعدتر کرده است. شاخص بهبود محیط کسبوکار در بهار امسال استان، رقم ۴۲/ ۶واحد بوده و این میزان در تابستان، به ۲۵/ ۶واحد رسیده است. با بررسی آمار شاخص محیط کسبوکار از سال ۹۶ این استان می‌‌‌توان دریافت که کردستان در تابستان سال گذشته، مساعدترین محیط کسبوکار را با رقم ۰۹/ ۶واحد تجربه کرده است.
کرمانشاه: فضای کسبوکار استان کرمانشاه در تابستان سال‌جاری در مقایسه با بهار امسال مساعدتر شده است. شاخص بهبود فضای کسبوکار در بهار ۹۲/ ۵واحد بوده و در تابستان به ۸۳/ ۵واحد رسیده است. به طور کلی استان کرمانشاه در ۶ماه ابتدایی سال‌جاری، مساعدترین فضای کسبوکار را داشته است.
کرمان: رقم شاخص بهبود محیط کسبوکار در استان کرمان نیز کمی مساعدتر شده است. شاخص بهبود محیط کسبوکار این استان در بهار سال‌جاری، معادل ۵۱/ ۶واحد بوده و در تابستان امسال به ۴۳/ ۶واحد رسیده است. مساعدترین فضای کسبوکار این استان طی بازه زمانی ۹۶ تا تابستان ۱۴۰۱، مربوط به سال ۹۶ با ۸۰/ ۵واحد است.
کهگیلویه و بویراحمد: شاخص بهبود محیط کسبوکار این استان از ۹۲/ ۵واحد در بهار سال‌جاری به ۶۵/ ۵واحد در تابستان امسال رسیده است. عدد ۶۵/ ۵واحد برای شاخص بهبود محیط کسبوکار، نشان‌دهنده مساعدترین فضای کسبوکار در بازه زمانی ۶سال در این استان است.
گلستان: محیط کسبوکار در استان گلستان، طی بهار سال‌جاری، عدد ۳۵/ ۶واحد را نشان می‌دهد. همچنین این شاخص در تابستان امسال به ۱۶/ ۶واحد رسیده است. با بررسی شاخص محیط کسبوکار در این بازه زمانی می‌‌‌توان دریافت که مساعدترین فضای کسبوکار استان در سال ۹۶ با عدد ۴۰/ ۵واحد رقم خورده است.
گیلان: شاخص محیط کسبوکار در استان گیلان، طی تابستان سال‌جاری ۸۹/ ۵واحد بوده که نسبت به همین رقم در بهار امسال، کاهش یافته است. شاخص بهبود محیط کسبوکار در بهار امسال ۰۳/ ۶واحد بوده است. مساعدترین شرایط فضای کسبوکار استان گیلان با ۴۰/ ۵واحد در سال ۹۶ رقم خورده است.
لرستان: شاخص بهبود محیط کسبوکار در بهار سال‌جاری رقم ۱۹/ ۶واحد را نشان می‌دهد که این عدد در تابستان امسال به ۸۶/ ۵واحد رسیده است. مساعدترین شرایط کسبوکار در استان لرستان طی تابستان سال ۱۴۰۰ به دست آمده است.
مازندران: شاخص بهبود محیط کسبوکار در تابستان امسال نسبت به بهار امسال۱۰واحد کاهش یافته است.
مرکزی: شاخص بهبود فضای کسبوکار در استان مرکزی در تابستان سال‌جاری نسبت به بهار امسال، تنها یک‌واحد کاهش یافته است. شاخص بهبود فضای کسبوکار در بهار امسال رقم ۵۰/ ۵واحد را نشان می‌دهد. این شاخص در تابستان امسال به ۴۹/ ۵واحد رسیده است. استان مرکزی در تابستان سال ۱۴۰۰، مساعدترین فضای کسبوکار را تجربه کرده است. این شاخص در تابستان سال ۱۴۰۰، معادل ۱۳/ ۵واحد بوده است.
هرمزگان: محیط کسبوکار در استان هرمزگان، طی بهار ۱۴۰۱ معادل ۱۷/ ۶واحد بوده است و در تابستان امسال به ۰۴/ ۶واحد رسیده است. مساعدترین شرایط فضای کسبوکار این استان در سال ۹۶ بوده؛ رقم این شاخص در سال ۹۶ استان هرمزگان معادل ۷۴/ ۵واحد بوده است.
همدان: شاخص محیط کسبوکار در استان همدان در بهار امسال، ۱۵/ ۶واحد را نشان می‌دهد. همچنین این رقم در تابستان سال‌جاری به ۶۸/ ۵واحد رسیده
است. شاخص به دست آمده در تابستان سال‌جاری، مساعدترین شرایطی است که این استان در فضای کسبوکار خود از سال ۹۶ تاکنون دیده است.
یزد: شاخص بهبود فضای کسبوکار از ۰۴/ ۶واحد در بهار سال‌جاری به ۶۹/ ۵واحد در تابستان امسال رسیده است. استان یزد در سال ۹۹ با شاخص ۶۴/ ۵واحد مساعدترین شرایط کسبوکار را نشان می‌دهد.
