پشت‌صحنه سود آرامکو
پرداخت ۱۲۱میلیارد دلار سود نقدی آرامکو به سهامداران در ۲۰۲۳ و وعده پرداخت سود بیشتر در ۲۰۲۴ توجه بسیاری از سرمایه‌گذاران را به بزرگ‌ترین شرکت نفتی دنیا جلب کرد. این افزایش سود درحالی رخ داده که درآمد آرامکو کاهش ۲۰درصدی داشته است.
محدثه علی‌‌‌‌‌‌‌زاده : برای بسیاری بورس عربستان معادل آرامکو است. البته این تصور چندان هم نادرست نیست؛ چراکه ارزش بازار آرامکو حدود ۷۰درصد ارزش کل بورس عربستان را شامل می‌شود. مجموعه آرامکو برای اولین‌بار در دسامبر ۲۰۱۹ در بورس عربستان پذیرش شد و در همان روز اول با ارزش بازاری (market capitalization) ۱.۸۸هزار‌میلیارد دلار معامله شد. در حال‌حاضر این مجموعه با ارزش بازار ۱.۹۹هزار‌میلیارد دلار در جایگاه چهارمین شرکت بزرگ دنیا، پس از انویدیا، مایکروسافت و اپل قرار دارد.
این مجموعه تنها در بورس عربستان عرضه‌شده و در هیچ بازار سهام دیگری پذیرش نشده‌است. به گفته آرامکو، در حال‌حاضر این شرکت تصمیمی برای پذیرش‌شدن در دیگر بورس‌های جهان نیز ندارد. آرامکو ۱۲۱.۳میلیارد دلار سود نقدی (dividend) برای سال۲۰۲۳ پرداخت کرد که نزدیک به کل بازده نقدی پنج شرکت بزرگ غربی است. همچنین با وجود کاهش قیمت نفت و افت تولید، این شرکت سود نقدی سال۲۰۲۴ را افزایش داده‌است. به گزارش بلومبرگ، آرامکو در سال۲۰۲۴ سود نقدی ۱۲۴.۳میلیارد دلاری را وعده داده‌است؛ مبلغی تقریبا معادل ارزش کل بورس تهران.
طی ماه‌های گذشته دولت عربستان هشت‌درصد از سهام این شرکت را در بازار سرمایه عرضه کرد و درآمد حدود ۱۶۴میلیارد دلاری حاصل از آن را صرف طرح‌های سبز‌کردن (greening) و طرح‌های توسعه کرد. این درحالی‌‌‌‌‌‌‌است که عرضه اولیه سهام این شرکت در سال۲۰۱۹ به ارزش ۲۵.۶میلیارد دلار که بزرگ‌ترین عرضه اولیه تمام دنیا بود، عمدتا به صندوق سرمایه‌گذاری عمومی (PIF) اختصاص یافت. در حال‌حاضر این صندوق مالکیت ۱۶درصد آرامکو با ارزش تقریبی ۳۲۸میلیارد دلار را در اختیار دارد. سود فراوان سهام آرامکو برای این صندوق به‌معنای سرمایه‌گذاری بیشتر آن در حوزه‌های مختلف و پیشبرد طرح‌های توسعه‌‌‌‌‌‌‌ای آن است. البته این واگذاری نگرانی‌هایی نیز پدید آورده‌است. یکی از مشکلات عرضه بیشتر سهام آرامکو در بورس این است که دولت عربستان یکی از منابع اصلی درآمد خود را که سود سهام این شرکت نفتی است، از دست می‌دهد. این درحالی است که پیش‌بینی‌شده این کشور تا سال۲۰۲۳ با کسری‌بودجه مواجه خواهد بود و برای تامین پروژه‌های خود نیاز مبرمی به سود آرامکو خواهد داشت.
سود نقدی بالا و دست مرئی دولت
آرامکو باوجود کاهش قیمت انرژی و کاهش تولید، سود نقدی پرداختی در سال۲۰۲۳ را افزایش داد و وعده افزایش بیشتر این سود را در سال۲۰۲۴ داد. پرداخت ۳۱میلیارد دلار در آخرین فصل ۲۰۲۳ درحالی رخ‌داد که درآمد این مجموعه با کاهش ۲۰درصدی سالانه مواجه شده‌بود. به گفته تحلیلگران، افزایش سود پرداختی این مجموعه بیشتر به دلیل پوشش کسری‌بودجه عربستان است. سود نقدی این مجموعه که بزرگ‌ترین صادرکننده نفت‌خام دنیا محسوب می‌شود، اصلی‌ترین منبع درآمد دولت سعودی محسوب می‌شود. این پرداخت در شرایط حاضر و به دلیل پروژه‌های پرهزینه محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان برای تنوع‌بخشیدن به اقتصاد این کشور در حوزه‌های غیرنفتی اهمیت بیشتری نیز یافته‌است. نکته قابل‌توجه اما این است که باوجود کاهش درآمد آرامکو در سال‌گذشته، سال۲۰۲۳ دومین سال پردرآمد این مجموعه محسوب می‌شود و میزان سودآوری آرامکو در همین سال بسیار بیشتر از دیگر همتایان بزرگ آن در سراسر دنیا است.
افت درآمد سالانه این مجموعه نیز می‌تواند به دلیل افت قیمت نفت‌خام، کاهش حجم صادرات نفت‌خام و همچنین کاهش سطح تولید محصولات پالایشی و شیمیایی باشد. سهام آرامکو نسبت به سایر شرکت‌ها مانند شرکت شل (Shell) گران است و نسبت قیمت به درآمد بالاتری دارد. این مساله از ابتدا وجود داشت و موجب رویگردانی سرمایه‌گذاران خارجی از خرید سهام در زمان عرضه اولیه آرامکو در سال۲۰۱۹ شد. در حال‌حاضر اما با افزایش سود نقدی این شرکت، بازده سود سهام آن از ۴درصد به حدود ۶درصد رسیده و بهبود یافته‌است. این شرکت همچنین دارای یک سیاست سود تصاعدی (progressive) است، بدین معنا که توزیع باید به‌طور پیوسته افزایش یابد. این مسائل موجب جلب توجه سرمایه‌گذاران خارجی شده‌است. می‌توان گفت در حال‌حاضر ترس اصلی سرمایه‌گذاران، اتکای زیاد دولت سعودی و ولیعهد این کشور به درآمدهای آرامکو است؛ در واقع سرمایه‌گذاران نگران کنترل بالا و دخالت دولت در سیاست‌های اجرایی این مجموعه‌‌‌‌‌‌‌اند، همچنین این شرکت پروژه‌های افزایش ظرفیت تولید خود را متوقف کرده که می‌تواند موجب کاهش هزینه‌های مجموعه و افزایش سود آن در سال‌های آینده شود.
