احیای برجام؛ عامل رونق
علیرضا نجارپور/ کارشناس بازارسرمایه
از مهم‌ترین چالش‌‌‌هایی که بازارسرمایه طی ۶ماه اخیر با آن دست و پنجه نرم کرده، در درجه اول اتفاقات و خبرهای سیاسی پیرامون برجام، سیاست‌های اقتصادی دولت، نرخ دلار نیمایی، نرخ بهره، قیمت‌گذاری دستوری و قیمت‌های جهانی بوده است. توافق سیاسی ایران با غرب از این جهت برای بازار سهام حائز اهمیت است که یکی از دلایل کاهش درآمدهای دولت، تحریم‌ها و به سبب آن، کاهش مهم‌ترین شریان درآمدی دولت، یعنی فروش نفت است که به نوعی مانند غده سرطانی می‌تواند سایر عوامل تاثیرگذار بر بازار را نیز تحت‌الشعاع قرار دهد.
با کاهش درآمدهای دولت، تمایل دولت به تامین مالی از طریق اوراق بدهی و به تبع آن، افزایش نرخ بهره افزایش می‌‌‌یابد. در کنار آن نیز دولت به فکر سایر راه‌‌‌های ایجاد درآمد خواهد افتاد که در یک‌سال گذشته، شاهد انواع و اقسام آن بوده‌ایم که به سیاست‌های گاه غلط دولت، اعم از افزایش یکباره نرخ خوراک و سوخت صنایع، افزایش نرخ بهره، پایین نگه‌داشتن نرخ دلار نیما برای جلوگیری از تورم، عوارض صادراتی و... منجر شده است. یکی از مهم‌ترین فاکتورهای تاثیرگذار بر بازار، نرخ دلار نیماست که نرخ فروش شرکت‌های صادراتی و کامودیتی‌محور به طور کامل وابسته به آن است. همچنین اختلاف حدود ۱۵درصدی نرخ دلار نیما که در ماههای گدشته به ۳۰درصد نیز رسیده بود، باعث از دست رفتن فرصت فروش نرخ‌های بالاتر توسط شرکت‌هاست که دولت به دلیل پایین نگه‌داشتن نرخ کالاهای اساسی از بالا رفتن آن جلوگیری کرده است.
نرخ بهره نیز از دیگر عوامل موثر بر بازار است که در ماههای گذشته، به بیشترین مقدار تاریخی خود یعنی ۳۱/ ۲۱درصد رسده که با کاهش ۷/ ۰درصدی طی یک ماه گذشته به ۶/ ۲۰درصد رسیده است که احتمالا این کاهش یکی از عوامل موثر بر رشد بازار است قیمت‌گذاری دستوری یکی دیگر از پرچالش‌ترین عواملی است که همواره به‌عنوان تهدید برای بازار مطرح بوده است. هرچه روند قیمت‌گذاری کالاها متاثر از قیمت‌های تصویبی و دستوری باشد، فضا برای رقابت و بهره‌‌‌وری صنایع کاهش خواهد یافت که نمونه بارز آن در صنعت خودرو قابل ملاحظه است که چه زیان هنگفتی را به این صنعت وارد کرده است. قیمت‌های جهانی با توجه به اینکه شرکت‌های کامودیتی‌محور حدود ۶۵ تا۷۰درصد از بازار سرمایه را تشکیل می‌دهند، یکی از مهم‌ترین فاکتورهای تاثیرگذار بر بازار است.
با افزایش نرخ تورم آمریکا و به تبع آن، افزایش نرخ بهره آمریکا، قیمت‌های جهانی از سطوح بالای خود (پس از درگیری روسیه و آمریکا) به طور متوسط حدود ۲۰درصد اصلاح را تجربه کردند که این خود، یکی از عوامل منفی تاثیرگذار بر بازار در دوماه اخیر بوده است. به طور کلی، رشد بازار نیازمند ورود پول و افزایش تمایل سرمایه‌گذاران به خرید است که این اعتماد در گرو قابل پیش‌بینی و تحلیل‌پذیر بودن بازار خواهد بود. هرچه اخبار و اتفاقات پیرامون برجام قوت بگیرد و سیاستگذاری‌های اقتصادی دولت و به نوعی دخالت‌های دولت در مکانیزم بازار کاهش پیدا کند، تمایل سرمایه‌گذاران و افراد حقیقی به سرمایه‌گذاری افزایش پیدا خواهد کرد و به تبع آن، رشد بازار را در پی خواهد داشت.
