اعراب میان کابوس جنگ و رسوایی ترامپ

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد؛ دولت‌های عرب خلیج فارس حالا بیش از هر زمان دیگری خود را در موقعیتی دشوار می‌بینند؛ از یک سو، جنگ فرسایشی با ایران چشم‌انداز امنیت و ثبات اقتصادی منطقه را تیره کرده و از سوی دیگر، شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان و بازگشت دموکرات‌ها به اکثریت کنگره آمریکا، احتمال افشای مناسبات مالی و سیاسی آنها با دونالد ترامپ و خانواده‌اش را افزایش داده است. 

در شرایطی که پایتخت‌های عربی به دنبال راهی برای خروج از بن‌بست جنگ هستند، سایه تحقیقات احتمالی واشنگتن می‌تواند هزینه این خروج را نیز افزایش دهد.

جنگی که برنده ندارد

تحلیل اندیشکده کارنگی با عنوان «دولت‌های عربی در جستجوی راه خروج» نشان می‌دهد که راهبردهای جداگانه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس برای مدیریت جنگ هیچ‌کدام نتوانسته‌اند امنیت پایدار ایجاد کنند. نه اتکای نظامی به آمریکا، نه نزدیک شدن به اسرائیل و نه تلاش‌های دیپلماتیک مستقل، راه‌حلی برای پایان دادن به تهدیدهای منطقه‌ای فراهم نکرده است.

جنگ شکاف‌های درون شورای همکاری خلیج فارس را آشکار کرده است. امارات به همکاری امنیتی نزدیک‌تر با اسرائیل و آمریکا روی آورده، در حالی که عربستان تلاش کرده ضمن حمایت گزینشی از عملیات علیه ایران، کانال‌های ارتباطی خود با تهران را باز نگه دارد. با این حال، ادامه حملات حوثی‌ها و گسترش ناامنی، حتی این راهبردهای متفاوت را نیز با چالش مواجه کرده است.

هزینه‌های اقتصادی جنگ هم برای کشورهای منطقه یکسان نبوده است. اختلال در تنگه هرمز، مسیرهای صادرات انرژی و زنجیره تامین، آسیب‌پذیری اقتصادهای وابسته به تجارت و انرژی را افزایش داده است. در چنین شرایطی، کارنگی معتقد است همکاری شش عضو شورا می‌تواند مهم‌ترین ابزار آنها برای خروج از وضعیت نه جنگ و نه صلح باشد. این همکاری باید در سه حوزه شکل بگیرد: ایجاد سازوکار مشترک دفاع هوایی، توسعه مسیرهای جایگزین صادرات انرژی برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز و شکل دادن به یک جبهه دیپلماتیک واحد در برابر ایران. گفت‌وگوهای مستقیم کشورهای خلیج فارس با تهران می‌تواند راهی برای کاهش تنش باشد.

موج آبی در واشنگتن؛ کابوس تازه پادشاهی‌های عربی

اما نگرانی کشورهای عربی تنها به میدان جنگ محدود نیست. روزنامه واشنگتن‌پست در گزارشی از نگرانی فزاینده عربستان، امارات و قطر درباره تحقیقات احتمالی دموکرات‌ها پیرامون معاملات مالی با ترامپ و نزدیکانش خبر داده است. پیروزی قاطع دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای و کسب اکثریت در مجلس نمایندگان و سنا، زمینه را برای آغاز تحقیقات گسترده درباره ادعاهای فساد در دولت ترامپ، خانواده او و اطرافیانش فراهم کرده است. دموکرات‌ها وعده داده‌اند مسیر پول را دنبال کنند؛ مسیری که به گفته منابع دیپلماتیک، ممکن است مستقیما به پایتخت‌های عربی برسد.

یکی از مهم‌ترین پرونده‌ها به امارات مربوط می‌شود. شرکتی مرتبط با شیخ طحنون بن زاید، عضو خاندان سلطنتی امارات، ۵۰۰ میلیون دلار در شرکت رمزارزی ورلد لیبرتی فایننشال سرمایه‌گذاری کرده است؛ شرکتی که پسران ترامپ و زک ویتکاف، پسر فرستاده ویژه او، از بنیان‌گذاران آن هستند. این معامله در حالی انجام شد که چند ماه بعد امارات به تراشه‌های پیشرفته آمریکایی دسترسی پیدا کرد؛ موضوعی که احتمال بررسی ارتباط میان منافع تجاری و تصمیم‌های دولتی را افزایش داده است.

عربستان نیز در معرض توجه قرار دارد. صندوق سرمایه‌گذاری عمومی این کشور در سال ۲۰۲۱ دو میلیارد دلار در شرکت افینیتی پارتنرز متعلق به جرد کوشنر، داماد ترامپ، سرمایه‌گذاری کرد. گسترش پروژه‌های املاک و مستغلات با برند ترامپ در عربستان و توافق هسته‌ای غیرنظامی ریاض با واشنگتن نیز از جمله موضوعاتی هستند که احتمالاً زیر ذره‌بین کنگره قرار خواهند گرفت.

پرونده قطر هم کم‌اهمیت نیست. اهدای یک هواپیمای لوکس بوئینگ ۷۴۷ به ارزش حدود ۴۰۰ میلیون دلار به دولت ترامپ، از جمله معاملاتی است که دموکرات‌ها پیش‌تر نسبت به آن اعتراض کرده بودند و اکنون ممکن است دوباره به موضوع تحقیق تبدیل شود.

اگرچه کنگره آمریکا اختیار احضار مستقیم دولت‌های خارجی را ندارد، اما می‌تواند از ابزارهای نظارتی خود در زمینه فروش تسلیحات و همکاری‌های امنیتی استفاده کند. همین مساله نگرانی اصلی کشورهای عربی است؛ زیرا تحقیقات فساد ممکن است از سطح معاملات تجاری فراتر برود و به روابط راهبردی آنها با واشنگتن آسیب بزند.

به نوشته واشنگتن‌پست، مقام‌های آمریکایی از کشورهای عربی خواسته‌اند در تحقیقات آینده همکاری کنند، اما بعید است ریاض، ابوظبی و دوحه اطلاعاتی مانند مکاتبات خصوصی مقام‌هایشان با دولت ترامپ را در اختیار کنگره بگذارند. چنین اقدامی می‌تواند برای این کشورها از نظر سیاسی پرهزینه باشد./