رقابت جدید چین و آمریکا کجاست؟
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-نگار حجتی: دولت دونالد ترامپ در تلاش است تا با همکاری یک شرکت بریتانیایی، ناوگانی از کشتیهای تجاری هستهای بسازد و سلطه روزافزون چین بر صنعت کشتیسازی تجاری را به چالش بکشد. به گزارش فایننشال تایمز استیون استیون کارمل، رئیس سازمان دریانوردی ایالات متحده در وزارت حملونقل این کشور، اعلام کرده است که واشنگتن روز دوشنبه یک توافق مشارکت عمومی و خصوصی با شرکت کور پاور امضا میکند تا روند توسعه پیشرانههای هستهای برای صنعت کشتیرانی شتاب بگیرد.
کارمل معتقد است آمریکا نمیتواند با ارائه نسخه ارزانتری از چین، این کشور را شکست دهد، چرا که چینیها در تولید ارزان استاد شدهاند. به گفته او راه پیروزی ایالات متحده، تغییر قواعد بازی به نفع خودشان است. آنها قرار نیست در ارزان بودن رقابت کنند، بلکه زمین رقابت را به حوزه فناوری میکشانند و فناوری هستهای دقیقا همان حوزهای است که آمریکاییها در آن مهارت بالایی دارند.
این توافق بیسابقه با هدف تسریع در ساخت ناوگان هستهای با پرچم آمریکا شکل گرفته است. تدوین چارچوبهای قانونی برای صدور سریع مجوزها، تامین بیمه، دسترسی به بنادر و رعایت بالاترین استانداردهای ایمنی از جمله اهداف این همکاری به شمار میرود. شرکت کور پاور که دفتر مرکزی آن در لندن واقع شده و با بندر کورپوس کریستی در تگزاس نیز همکاری دارد، قصد دارد ساخت اولین کشتی هستهای خود را در سال ۲۰۲۸آغاز کند. این شرکت اعلام کرده که حدود ۲۰۰ میلیون دلار سرمایه از غولهای ژاپنی مانند میتسویی، میتسوبیشی و سومیتومو جذب کرده است، هرچند توافق اخیر با واشنگتن هیچ تضمینی برای دریافت بودجه فدرال به همراه ندارد.
پیشرانه هستهای دهههاست که در زیردریاییهای نظامی استفاده میشود. این فناوری امکان دریانوردی نامحدود زیر آب را فراهم میکند، نیاز به اکسیژن را از بین میبرد و سرعتهای بالا و پیوستهای را به ارمغان میآورد. با این حال هزینههای سنگین ساخت، محدودیتهای ورود به بنادر و پیچیدگیهای قوانین بینالمللی درباره مسئولیت حوادث باعث شده بود تا بخش تجاری تمایل چندانی به استفاده از این فناوری نشان ندهد. در حال حاضر روسیه به لطف استفاده از این پیشرانهها در یخشکنهای قطبی خود، بزرگترین ناوگان هستهای جهان را در اختیار دارد. حالا ایالات متحده قصد دارد با تکیه بر این فناوری، هم تخصص هستهای خود را به کار بگیرد و هم صنعت کشتیسازیاش را که زیر فشار رقابت با محصولات ارزانقیمت چینی تضعیف شدهاست احیا کند.
خرداد ماه گذشته، انجمن کشتیرانی آمریکا طراحی یک شناور با پیشرانه هستهای را که توسط کنسرسیوم دریایی موسسه فناوری ماساچوست ارائه شده بود تایید کرد. قرار است به زودی مقامات ارشد آمریکایی با همتایان خود از بریتانیا، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی و چند کشور دیگر در حاشیه نشست آژانس بینالمللی انرژی اتمی در واشنگتن، درباره پیشبرد فناوری هستهای در حوزه دریانوردی گفتوگو کنند.
مایکل بو مدیرعامل کور پاور معتقد است که حرکت به سمت کشتیهای تجاری هستهای برای واشنگتن و متحدانش یک ضرورت استراتژیک است، چرا که چین نیز دقیقا در همین مسیرگام برمیدارد. به گفته او پیشرانههای هستهای میتوانند به راحتی با سیستمهای مبتنی بر سوختهای فسیلی رقابت کنند، زیراکشتیهای هستهای بین ۵۰ تا ۷۵ درصد سریعتر حرکت میکنند،ظرفیت بار بیشتری دارند و از پرداخت مالیاتهای زیستمحیطی نیز معاف هستند. او پیشبینی میکند که از ۸۲۰۰ کشتی مناسب برای نصب پیشرانه هستهای که باید در ربع قرن آینده جایگزین شوند، شرکتش بتواند سهمی ۱۰ تا ۲۰ درصدی را از آن خود کند. برآوردهای کور پاور نشان میدهد که در طول چرخه حیات یک کشتی هستهای، هزینههای آن با سوختهای سنتی کشتیرانی برابری خواهد کرد و حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ دلار در هر تن تمام میشود.
با وجود رفع بسیاری از موانع فنی، مالکان کشتیها همچنان نگران هزینههای ساخت و البته مسائل حقوقی و جبران خسارت در صورت وقوع حوادث احتمالی هستند. تمیستوکلیس ساپسیس،استاد مهندسی مکانیک در کنسرسیوم امآیتی تاکید میکند که بدون پوشش بیمهای هیچ اتفاقی در این صنعت نخواهد افتاد، زیرادر صورت بروز مشکل باید مشخص باشد چه کسی قرار است خسارت را بپردازد. او یادآور میشود که پیشرفت در طراحی راکتورها باعث افزایش چشمگیر ایمنی شده است. این موضوع برای جلب حمایت افکار عمومی و تدوین یک چارچوب قانونی مشترک که اجازه تردد این کشتیها در آبهای بینالمللی را بدهد اهمیت حیاتی دارد.
از سوی دیگر ورود کشتیهای هستهای به معنای دگرگونی کامل مدل اقتصادی صنعت کشتیرانی است. در حال حاضر معمولا شرکتی که کشتی را اجاره میکند هزینه سوخت سفر را میپردازد. اما در یک کشتی هستهای سوخت در همان زمان ساخت خریداری میشود و بیش از بیست سال دوام دارد.
بنابراین باید راهکار جایگزینی برای تقسیم هزینهها پیدا کرد. پیترجیمسون مدیرعامل گروه مشاوره بوستون بر این باور است که این شرایط میتواند فرصتهای جدیدی برای صندوقهای سرمایهگذاری خلق کند تا به جای فشار بر مالکانی که توان پرداخت هزینههای چند میلیون دلاری یک راکتور هستهای را ندارند، روی هزینههای سرمایهای این پروژهها سرمایهگذاری کنند.
چالشهای دیگری نظیر کمبود مهندسان هستهای برای هدایت کشتیهای تجاری، نیاز به آموزش دریانوردان فعلی و همچنین جلب رضایت عمومی برای پهلوگیری کشتیهای هستهای در بنادر نیز وجود دارد. با توجه به این موانع، بیشتر مدیران و کارشناسان این صنعت انتظار ندارند که زودتر از دهه ۲۰۳۰ میلادی شاهد به آب انداختن کشتیهای تجاری هستهای باشند.
