برای رفع و حل مشکل بودجه دولت لازم است یک مقدار از هزینههای زائد کم بشود؛
ابتهاج گفت:« شماها پول را میخواهید نفله بکنید»
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد_فاطمه نصیری: غلامرضا مقدم در اواخر دهه ۱۳۴۰ و اوایل دهه ۱۳۵۰ قائممقام و معاون سازمان برنامه و بودجه کشور بود. او خاطرهای را درباره اختلاف دولت و سازمان برنامه بر سر بودجه عمرانی و بودجه جاری کشور، در دوره نخستوزیری منوچهر اقبال به ثبت رسانده است. مقدم در این باره میگوید:« در بودجه عادی دولت هزینههایی بود که قاعدتا میبایستی در داخل بودجه عمرانی کشور باشد که پیشنهاد من این بودکه آنها بیاید به بودجه عمرانی و بالعکس در بودجه عمرانی مقادیر زیادی هزینههای عادی بود که سرمایهگذاری نبود و اینها بایستی منتقل شود به بودجه عادی دولت. بنابر این اگر هزینههای زائد بودجه عادی دولت کاهش داده میشد و هزینههایی از نوع عمرانی بودجه عادی به بودجه عمرانی منتقل میشد و یک مقدار هم مالیاتها افزایش داده میشد بودجه عادی را میتوانستیم متعادل کنیم بدون اینکه احتیاجی به کاهش سهم بودجه عمرانی از درآمد نفت باشد.
در آن زمان مالیات بر درآمد تقریبا وصول نمیشد و مقاطعهکاران و صاحبان صنایع و غیره که درآمدهای سرشاری داشتند تقریبا مالیاتی به دولت نمیپرداختند. نسبت مالیات بر درآمد و مالیات بر شرکتها به تولید ناخالص ملی رقم فوقالعاده پایینی بود. به طور خلاصه من به آقای ابتهاج توصیه کردم که برای رفع و حل مشکل بودجه دولت لازم است یک مقدار از هزینههای زائد کم بشود، یک مقدار هم مالیاتهای جدید و اضافی وصول شود. ایشان از من خواستند که در جلسهای که قرار بود در دفتر نخستوزیر درباره بودجه تشکیل شود شرکت و این نظرات را ابراز کنم. بنابراین خود آقای ابتهاج و من در این جلسه شرکت کردیم با حضور نخستوزیر و وزیر دارایی.»
در این جلسه درخواست دولت در زمینه تخصیص بودجه بیشتر به این نهاد با واکنش ابتهاج که به تندخویی شهر داشت مواجه میشود. مقدم در ادامه خاطرات خود توضیح میدهد:« . منظور از این جلسه این بود که یک راه حلی برای مشکل دولت و سازمان برنامه پیدا شود. آقای وزیر دارایی در آن جلسه گفت هیچ راهی نیست جز اینکه از درآمد نفت حداکثر ۶۰ درصد به سازمان برنامه داده شود و ۴۰ درصد به بودجه عادی دولت تخصیص داده شود. آقای ابتهاج که طبق معمول اجازه نمیداد کسی به حریم سازمان برنامه تجاوز کند خیلی عصبانی شد که آخر اینکه نمیشود، شماها پول را میخواهید نفله بکنید به قیمت کاهش بودجه عمرانی کشور و سپس به آقای نخستوزیر گفت که آقای مقدم در این زمینه یک مطالعاتی کردهاند و اگر میل داشته باشید ایشان نظریاتشان را بگویند. بعد از من خواست نظراتم را اظهار کنم.
من گفتم به هیچ وجه صلاح نیست که از درآمد نفت سهم بیشتری برای بودجه عادی تخصیص داده بشود. این سرمایه مملکت است، درآمد نفت در حقیقت درآمد نیست یک نوع سرمایه است که از زیر زمین درمیآید و این اگر تبدیل به سرمایهگذاری بشود برای مملکت چیزی میماند؛ اگر صرف هزینههای عادی بشود از بین میرود و شما یک سرمایه را تبدیل کردهاید به یک هزینه عادی و این مصلحت نیست. ولی راههایی هست که بتوان کسر بودجه عادی را تعدیل کرد. اول اینکه انتقالاتی بین بودجه عادی و بودجه عمرانی بشود و بعد هم مالیاتها افزایش پیدا کند. وقتی من موضوع مالیاتها را گفتم مرحوم ناصر وزیر دارایی خطاب به نخستوزیر گفت نه قربان به هیچوجه امکان وصول مالیات بیشتر نیست.»
