قمار خطرناک اقتصاد آمریکا روی حباب هوش مصنوعی
به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-کسری غفوری: در محافل مالی همیشه این ضربالمثل رایج بوده که بازار سهام آینه تمامنمای اقتصاد نیست اما شرایط امروز خط بطلانی بر این باور کشیده است. شاخصهای اصلی سهام در سالهای اخیر به لطف اشتهای سیریناپذیر سرمایهگذاران برای هر پدیدهای که به هوش مصنوعی مربوط میشود رکوردهای پیاپی ثبت کردهاند. ارزش کل بازار سهام آمریکا در یک دهه گذشته بیش از دو برابر شده و به بیش از هفتاد و پنج تریلیون دلار رسیده است رقمی که تقریبا دو و نیم برابر کل تولید اقتصاد این کشور و در نوع خود یک رکورد تاریخی بیسابقه است.
بن کسلمن و جو رنیسون در گزارش اخیر خود برای روزنامه نیویورک تایمز استدلال میکنند که بخش بزرگی از این ثروت تنها روی کاغذ وجود دارد و صرفا شرطبندی روی سودهایی است که شاید در سالهای آینده محقق شوند. با این حال، همین رونق کاغذی تریلیونها دلار سرمایه را به فعالیتهای اقتصادی واقعی مانند ساخت کارخانههای تراشهسازی، مراکز داده و نیروگاهها تزریق میکند. ثروت حاصل از این روند به موتور محرک مخارج مصرفکنندگان نیز تبدیل شده است. آمریکاییهای ثروتمندی که شاهد رشد چشمگیر سبد سهام خود هستند، حالا با خیال راحتتری برای تعطیلات لوکس، وسایل الکترونیکی گرانقیمت و رستورانهای مجلل خرج میکنند.
این سرمایهگذاریها و ولخرجیها توانسته اقتصاد آمریکا را از توفان تورم، تعرفههای تجاری و بیثباتیهای ژئوپلیتیک به سلامت عبور دهد، اما همزمان یک پاشنه آشیل بزرگ نیز خلق کرده است. اگر اعتماد سرمایهگذاران به هوش مصنوعی متزلزل شود، کل فعالیتهای اقتصادی بنا شده بر پایه آن میتواند فرو بریزد. نظرسنجی اخیر بانک آمریکا از مدیران صندوقهای سرمایهگذاری نشان میدهد که ترکیدن حباب هوش مصنوعی، اکنون اصلیترین خطر برای بازارهای مالی و کل اقتصاد است. در واقع در حال حاضر، تنها روایت جذاب هوش مصنوعی است که اقتصاد را سرپا نگه داشته است.
اگرچه افت قیمت سهام لزوما به معنای بحران اقتصادی نیست اما مقیاس عظیم بازار امروز شرایط را تغییر داده است. تحقیقات اقتصادی نشان میدهد که به ازای هر صد دلار سود در سبد سهام سرمایهگذاران حدود سه دلار بیشتر کالا و خدمات میخرند پدیدهای که به اثر ثروت شهرت دارد. این چرخه در جهت معکوس نیز کار میکند. در ارزشگذاریهای فعلی افت سی درصدی بازار سهام میتواند به کاهش هفتصد میلیارد دلاری مخارج مصرفکنندگان منجر شود که به تنهایی برای شروع یک رکود اقتصادی کافی است.
تمرکز شدید بازار در انحصار چند غول فناوری یعنی گروه هفت شگفتانگیز شامل متا آلفابت آمازون اپل تسلا انویدیا و مایکروسافت که حدود یکچهارم ارزش کل بازار را در اختیار دارند این خطر را دوچندان میکند. اگر شرکتها متوجه شوند که سرمایهگذاریهای نجومی در هوش مصنوعی به این زودیها سودآور نخواهد بود هزینههای خود را به شدت کاهش میدهند. این اتفاق میتواند به لغو پروژههای زیرساختی اخراج گسترده نیروی کار و در نهایت توقف خرجتراشی مصرفکنندگان ثروتمند منجر شود.
البته کارشناسان تأکید میکنند که وقوع این بحران حتمی یا زودهنگام نیست؛ زیرا بسیاری از غولهای هوش مصنوعی ذخایر نقدینگی عظیمی دارند و تعیین زمان دقیق ترکیدن یک بسیار دشوار است. با این حال، تفاوت مهم امروز با بحران داتکام در اوایل دهه ۲۰۰۰، در دستان بسته سیاستگذاران است. در آن زمان فدرال رزرو با کاهش تهاجمی نرخ بهره توانست بحران را مهار کند، اما امروز سایه سنگین تورم پنجساله مانع از چنین اقدام نجاتبخشی میشود. سرمایهگذاران چنان روی رشد خیرهکننده هوش مصنوعی حساب باز کردهاند که حتی یک تاخیر کوچک یا گزارش مالی ضعیف میتواند به ریزشی سهمگین در بازارها و وقوع یک رکود عمیق ختم شود.
